Νόσος Πάρκινσον: Ποιο είναι το κρίσιμο στάδιο στην πορεία της

Πάρκινσον κινητικές διακυμάνσεις
Η σωστή θεραπεία της νόσου Πάρκινσον σε κάθε στάδιο, είναι απαραίτητη για την αποφυγή της αναπηρίας και τη διατήρηση του προσδόκιμου επιβίωσης των ασθενών.

Η νόσος Πάρκινσον πρέπει να αντιμετωπίζεται σωστά σε κάθε στάδιο. Ιδιαίτερα όταν αρχίσουν οι κινητικές διακυμάνσεις, αφού χωρίς την κατάλληλη θεραπεία πλήττεται ανεπανόρθωτα η κινητικότητα, η ποιότητα ζωής και τελικά το προσδόκιμο επιβίωσης των ασθενών.

Δυστυχώς, έρευνες δείχνουν ότι οι περισσότεροι από εμάς δεν θεωρούν τη νόσο Πάρκινσον σοβαρή ασθένεια. Ταυτοχρόνως, οι ασθενείς αισθάνονται ότι ο περίγυρός τους δεν τους καταλαβαίνει.

«Ασχολούμαι με τη νόσο περισσότερα από 20 χρόνια και έχω παρακολουθήσει από κοντά την πορεία των ασθενών μου καθώς η νόσος τους εξελισσόταν», λέει ο νευρολόγος Παναγιώτης Ι. Ζήκος, υπεύθυνος του Ιατρείου Νόσου Πάρκινσον & Συναφών Διαταραχών του 251 Γενικού Νοσοκομείου Αεροπορίας. «Η νόσος Πάρκινσον είναι σοβαρή και έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο. Μάλιστα υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο στη πορεία της, το οποίο οι ασθενείς πρέπει να αναγνωρίζουν εγκαίρως. Είναι απαραίτητο για να λάβουν τις σωστές αποφάσεις, καθώς από αυτές θα καθοριστεί η υπόλοιπη ζωή τους».

Το σημείο αυτό είναι το επονομαζόμενο στάδιο των κινητικών διακυμάνσεων. «Όλοι οι ασθενείς θα παρουσιάσουν κάποια στιγμή στην πορεία της νόσου κινητικές διακυμάνσεις», εξηγεί ο Δρ. Ζήκος. «Αυτό σημαίνει ότι μέσα στην ίδια ημέρα θα έχουν περιόδους καλής κινητικότητας, που θα εναλλάσσονται με περιόδους ακινησίας-βραδύτητας (αργών κινήσεων) ή υπερκινησίας. Αυτό είναι το στάδιο των κινητικών διακυμάνσεων».

Στάδιο κινητικών διακυμάνσεων

Όταν αρχίζει αυτό το στάδιο, οι ασθενείς είναι ακόμα ανεξάρτητοι και μπορούν να περπατούν μόνοι ή με μικρή βοήθεια. Επιπλέον, χρειάζονται τουλάχιστον 4 φορές την ημέρα (τις ώρες που είναι ξύπνιοι) αντιπαρκινσονική αγωγή. Δηλαδή παίρνουν ανά 4ωρο δισκία λεβοντόπας (ντοπαμίνη), μόνα ή σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα, για να μπορούν να κινούνται ομαλά.

Καθώς όμως εξελίσσεται το στάδιο των κινητικών διακυμάνσεων, η δράση της λεβοντόπας αρχίζει να καθυστερεί. Διαρκεί επίσης ολοένα λιγότερο. Έτσι, παρότι την λαμβάνουν κανονικά, καθυστερεί μισή ώρα να τους «πιάσει» οπότε έχουν ακινησία-βραδύτητα (φάση OFF). Στη συνέχεια το φάρμακο αρχίζει να δρα και η κινητικότητά τους βελτιώνεται για δύο ώρες (φάση ON). Ύστερα όμως ξαναμπαίνουν στην φάση OFF για μία ώρα, αφού η δράση της φθίνει και πάλι.

«Η αλληλουχία αυτή επαναλαμβάνεται με κάθε επόμενη δόση και ουσιαστικά καθ’ όλη τη διάρκεια που είναι ξύπνιοι. Επομένως, αν θεωρήσουμε πως είναι ξύπνιοι επί 16 ώρες το 24ωρο και ότι παίρνουν ντοπαμίνη 4 φορές, θα έχουν αθροιστικά 6 ώρες σε φάση OFF», λέει ο Δρ. Ζήκος. «Δυστυχώς, με το πέρασμα του χρόνου αυξάνονται προοδευτικά οι ώρες που το φάρμακο δεν αποδίδει. Έτσι, οι ασθενείς αναγκάζονται να πυκνώσουν τις δόσεις της και να την λαμβάνουν 5 φορές στη διάρκεια των 16 ωρών.

»Παρότι όμως λαμβάνουν φάρμακα ανά 3ωρο σχεδόν, η κινητικότητά τους δεν αποκαθίσταται. Μάλιστα αρχίζουν να εμφανίζουν και τις λεγόμενες δυσκινησίες-υπερκινησίες. Πρόκειται για ακούσιες κινήσεις των άκρων (π.χ. κινούνται όταν κάθονται, όταν περπατούν δεν ορίζουν τα χέρια τους) ή της κεφαλής».

Σε αυτή τη φάση, αν δεν λάβουν δραστική θεραπεία, θα επιδεινώνονται διαρκώς και έπειτα από λίγα χρόνια μπορεί να έχουν 10 ώρες OFF  από τις 16 που δεν θα κοιμούνται. Επιπλέον, «δεν μπορούν να προγραμματίσουν την ζωή τους και αναγκάζονται να μένουν σπίτι μεγάλα χρονικά διαστήματα. Και αυτό, διότι το χρονικό διάστημα με καλή κινητική κατάσταση είναι πολύ σύντομο ή απρόβλεπτο. Έτσι, η νόσος Πάρκινσον τους οδηγεί στην αναπηρία», εξηγεί ο Δρ. Ζήκος.

Πού οφείλονται οι κινητικές διακυμάνσεις

Όπως εξηγεί ο ειδικός, οι κινητικές διακυμάνσεις αναπτύσσεται για δύο κυρίως λόγους:

Ο πρώτος και κυριότερος είναι η λεβοντόπα. Η λεβοντόπα είναι το κύριο φάρμακο για τη νόσο Πάρκινσον. Στα προχωρημένα στάδια λαμβάνεται σε συνδυασμό με άλλα. Η δράση της όμως αλλάζει με το πέρασμα του χρόνου.

Έτσι, ενώ αρχικά η λήψη της από το στόμα οδηγεί σε σταθερά επίπεδα στον εγκέφαλο, με τα χρόνια η συγκέντρωσή της αυξάνεται με ώσεις. Επιπλέον, ενώ στην αρχή  επιδρά για περισσότερες από 5 ώρες, αργότερα η δράση της μειώνεται σε 2-3 ώρες.

Μία άλλη διαφορά είναι ότι η απορρόφησή της στην αρχή είναι ομαλή, αλλά αργότερα γίνεται γρήγορα και παύει απότομα να επιδρά. Επίσης με τα χρόνια η περίσσεια λεβοντόπας ξεπερνά το θεραπευτικό παράθυρο και προκαλεί υπερκινησίες.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι ότι η απορρόφηση της λεβοντόπας εξαρτάται (και) από την πέψη. Όταν ο ασθενής με νόσο Πάρκινσον λαμβάνει ένα χάπι με άδειο στομάχι, χρειάζονται 30-90 λεπτά για να προωθηθεί στο δωδεκαδάκτυλο ώστε να απορροφηθεί. Αν, όμως, πάρει το χάπι με γεμάτο στομάχι, χρειάζεται πάνω από 2 ώρες.

«Με την πρόοδο της νόσου επέρχεται γαστροπάρεση και οι χρόνοι αυτοί αυξάνονται», λέει ο Δρ. Ζήκος. «Σταδιακά, το φάρμακο παύει να επιδρά και η νέα δόση του δεν προλαβαίνει να απορροφηθεί όταν την χρειάζεται ο ασθενής. Έτσι εκείνος αναγκάζεται να παίρνει ακόμα πιο νωρίς την επόμενη δόση».

Πως αντιμετωπίζονται

Όταν αρχίσουν οι κινητικές διακυμάνσεις, ο ασθενής πρέπει να λάβει σύντομα σημαντικές αποφάσεις για τον τρόπο που θέλει να εξελιχθεί η ζωή του τα επόμενα χρόνια. Αν καθυστερήσει πολύ, η κατάστασή του θα γίνει μη αναστρέψιμη.

«Συνήθως για να βοηθηθούν οι ασθενείς γίνονται διάφορες τροποποιήσεις στη φαρμακευτική αγωγή. Αυτές, όμως, αυτές έχουν πρόσκαιρα αποτελέσματα και απλώς παρατείνουν το πρόβλημα», τονίζει ο Δρ. Ζήκος. «Η μοναδική αποτελεσματική αντιμετώπιση στο στάδιο των κινητικών διακυμάνσεων είναι η επεμβατική».

Οι  επεμβατικές μέθοδοι που εφαρμόζονται μπορούν να αλλάξουν την πορεία των ασθενών, ανακουφίζοντας παράλληλα τους φροντιστές τους. Οι μέθοδοι αυτές είναι:

  • Η αντλία ντοπαμίνης (DUODOPA)
  • Η πένα και αντλία απομορφίνης  (APO-go)
  • Η εμφύτευση νευροδιεγέρτη (Deep Brain Stimulation, DBS).

Κατάλληλοι υποψήφιοι γι’ αυτές τις μεθόδους είναι οι ασθενείς με νόσο Πάρκινσον οι οποίοι πληρούν τις εξής προϋποθέσεις:

  • Περπατούν (έστω και με υποστήριξη)
  • Λαμβάνουν τέσσερις ή περισσότερες φορές ημερησίως αντιπαρκινσονική αγωγή
  • Εμφανίζουν διακυμάνσεις στην κινητικότητά τους μέσα στην ημέρα.
  • Οι διακυμάνσεις πρέπει να προκαλούν σοβαρή δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες, αλλά και στην κοινωνική τους ζωή.

«Έπειτα από λεπτομερή έλεγχο στο Ιατρείο Νόσου Πάρκινσον θα διαπιστωθεί εάν ο ασθενής είναι κατάλληλος για κάποια από τις επεμβατικές μεθόδους, σύμφωνα με τα διεθνή κριτήρια και τα αναμενόμενα ποσοστά επιτυχίας», εξηγεί ο ειδικός.

Όλες αυτές είναι αξιόπιστες μέθοδοι αντιμετώπισης της νόσου Πάρκινσον και «πρέπει να εφαρμόζονται την κατάλληλη χρονική στιγμή, από εκπαιδευμένη διεπιστημονική ομάδα και σε επιλεγμένους ασθενείς, ώστε  να επιτυγχάνεται η ανεξαρτητοποίηση του ασθενή και της οικογένειάς του», καταλήγει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

image description

ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ

Η ζάλη, ή αλλιώς ζαλάδα, είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να οριστεί ως το αίσθημα αστάθειας ή απώλειας της...

Κάντε αναζήτηση στην εγκυκλοπαίδεια υγείας του iatropedia.gr

ΕΦΗΜΕΡΕΥΟΝΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ

image description

Δείτε ποιά νοσοκομεία εφημερεύουν