Κλιματική αλλαγή: Οι φωτιές στα δάση είναι ο νέος παράγοντας κινδύνου για καρκίνο

Η έκθεση στον καπνό από τις φωτιές στα δάση μπορεί να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αναπτύξεως αρκετών μορφών καρκίνου, προειδοποιούν επιστήμονες από τις ΗΠΑ.

Αναλύοντας δεδομένα από δεκάδες χιλιάδες εθελοντές διαπίστωσαν πως όσοι εκτίθεντο στα υψηλότερα επίπεδα καπνού, διέτρεχαν αυξημένο κίνδυνο αναπτύξεως διαφόρων μορφών καρκίνου στα χρόνια που ακολουθούσαν. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονταν:

• Αιματολογικές κακοήθειες (π.χ. λευχαιμία)
• Ο καρκίνος του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του μαστού, της ουροδόχου κύστεως

Η κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει δραματικά τη συχνότητα, αλλά και τη σοβαρότητα των δασικών πυρκαγιών. Οι ερευνητές που εκπόνησαν τη νέα μελέτη εκτιμούν πως εξαιτίας αυτού του γεγονός, η έκθεση στις φωτιές στα δάση μπορεί σύντομα να αποτελεί κύρια αιτία για πολλές μορφές καρκίνου.

Πόσο μάλλον που το κάπνισμα μειώνεται διαρκώς, οπότε υποχωρεί ως βασική αιτία του καρκίνου, προσθέτουν.

Και άλλα προβλήματα υγείας

Τα νέα ευρήματα παρουσιάσθηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Έρευνας του Καρκίνου (AACR 2026). Όπως είπαν οι ερευνητές, ενισχύουν προγενέστερες μελέτες που έχουν δείξει ότι οι φωτιές στα δάση έχουν σοβαρές συνέπειες στην υγεία. Έχει λ.χ. βρεθεί ότι αυξάνουν τον κίνδυνο για:

• Οξέα αναπνευστικά προβλήματα, όπως οι ασθματικές κρίσεις
• Μακροπρόθεσμους καρδιαγγειακούς κινδύνους, όπως η καρδιοπάθεια και το εγκεφαλικό.

Το 2022, εξ άλλου, μελέτη που δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση The Lancet Planetary Health έδειξε ότι η μακροχρόνια έκθεση στον καπνό από τις φωτιές αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα και όγκους του εγκεφάλου.

Η νέα μελέτη

Τη νέα μελέτη εκπόνησαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού και το Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου (NCI) των ΗΠΑ.

Οι ερευνητές εξέτασαν τη συχνότητα του καρκίνου στα 3 χρόνια μετά από μεγάλες δασικές φωτιές σε 91.460 εθελοντές, ηλικίας άνω των 55 ετών. Εξέτασαν επίσης στον τόπο κατοικίας τους τα επίπεδα βασικών ρύπων που σχετίζονται με τις φωτιές στα δάση, όπως:

• Ο μαύρος άνθρακας
• Τα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια PM2,5 (σ.σ. έχουν διάμετρο 2,5 μικρά ή εκατοστόμετρα) κοντά στο έδαφος

Όπως διαπίστωσαν, στα 3 χρόνια μετά από την έκθεση σε καπνούς από δασικές φωτιές, αυξανόταν ο κίνδυνος καρκίνου. Όσο υψηλότερη, δε, ήταν η έκθεση, τόσο μεγαλύτερος ήταν ο κίνδυνος.

Στην πραγματικότητα, κάθε αύξηση κατά 1 μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο αέρα (μg/m3)  στην μέση έκθεση στα PM2,5 , σχετιζόταν με:

• Διπλάσιο κίνδυνο αναπτύξεως καρκίνου του πνεύμονα, του μαστού ή του παχέος εντέρου
• Τριπλάσιο κίνδυνο καρκίνου της ουροδόχου κύστεως
• 63% περισσότερες πιθανότητες αιματολογικής κακοήθειας

Η αύξηση του κινδύνου αναπτύξεως καρκίνου του πνεύμονα, π.χ., ήταν παρόμοια με αυτή που προκαλεί το μέτριο κάπνισμα, εξήγησε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Shuguang Leng, αναπληρωτής καθηγητής Εσωτερικής Παθολογίας στο Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού.

Στη μελέτη εξετάσθηκε η δυνητική συσχέτιση των δασικών πυρκαγιών και με άλλες μορφές καρκίνου, όπως το μελάνωμα και ο καρκίνος των ωοθηκών. Δεν βρέθηκε όμως να αυξάνουν και αυτό τον κίνδυνο.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα

Τα νέα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι οι φωτιές στα δάση είναι η αιτία του καρκίνου. Το σίγουρο είναι ότι ο καπνός τους περιέχει πολλά καρκινογόνα, λένε οι ερευνητές.

Ενδέχεται λοιπόν αυτά τα καρκινογόνα να είναι η «σπίθα» που ενεργοποιεί κάποιους καρκίνους. Ή πάλι μπορεί να προκαλούν φλεγμονή στον ανθρώπινο οργανισμό που ευνοεί την ανάπτυξη καρκινικών όγκων.

Σε κάθε περίπτωση, η αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τις φωτιές στα δάση μπορεί να αποτελούν τον νέο, μεγάλο εχθρό της υγείας μας, εκτιμούν οι επιστήμονες.

Φωτογραφία: iStock