Καρκίνος του παγκρέατος: Ελπίδες για καλύτερη αντιμετώπιση με νέο φάρμακο

Ο καρκίνος του παγκρέατος αποτελεί μία από τις πιο επιθετικές και δύσκολες μορφές καρκίνου. Επειδή στα πρώιμα στάδιά του είναι ασυμπτωματικός, οι  περισσότεροι ασθενείς διαγιγνώσκονται όταν η νόσος έχει ήδη επεκταθεί.

Επιπλέον, οι διαθέσιμες θεραπείες προσφέρουν συχνά περιορισμένο όφελος επιβίωσης. Έτσι, η πρόγνωση των ασθενών, ειδικά με μεταστατική νόσο, παραμένει δυσμενής, ιδίως μετά την αποτυχία της πρώτης γραμμής θεραπείας.

Δυστυχώς ο καρκίνος του παγκρέατος είναι συχνός. Το Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Καρκίνου (GCO) αναφέρει ότι ετησίως καταγράφονται στη χώρα μας σχεδόν 2.300 περιστατικά. Έχει όμως και υψηλή θνησιμότητα. Το 2022, π.χ., πέθαναν εξαιτίας του 2.180 ασθενείς.

Τώρα, μία νέα μελέτη δημιουργεί σημαντικές προσδοκίες για το μέλλον της στοχευμένης θεραπείας κατά της νόσου, αναφέρουν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα» Δρ. Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος – ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τέως πρύτανης ΕΚΠΑ).

Η μελέτη αξιολόγησε ένα νέο φάρμακο που λέγεται daraxonrasib (RMC-6236). Το φάρμακο στοχεύει τις μεταλλάξεις των γονιδίων της οικογένειας RAS. Οι μεταλλάξεις σε αυτά τα γονίδια, ιδίως στο KRAS, ανιχνεύονται σε περισσότερο από το 90% των παγκρεατικών καρκίνων.

Το φάρμακο, που λαμβάνεται από το στόμα, μελετήθηκε για το παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα. Το αδενοκαρκίνωμα είναι ο πιο συχνός καρκίνος του παγκρέατος. Υπολογίζεται ότι έως και το 90% των πασχόντων από παγκρεατικό καρκίνο έχουν αυτόν τον τύπο.

Οι μεταλλάξεις στα γονίδια RAS

Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο KRAS θεωρούνται εδώ και δεκαετίες βασική «κινητήριος δύναμη» της ανάπτυξης του καρκίνου του παγκρέατος. Εν τούτοις, η ανάπτυξη αποτελεσματικών φαρμάκων εναντίον τους εθεωρείτο για πολλά χρόνια σχεδόν αδύνατη.

Οι νεότερες μοριακές τεχνολογίες, όμως, έχουν αλλάξει το τοπίο της Ογκολογίας, αναφέρουν οι δύο ειδικοί. Το daraxonrasib ανήκει σε μια νέα γενιά φαρμάκων που αναστέλλουν την ενεργοποιημένη μορφή της πρωτεΐνης RAS. Με αυτό τον τρόπο παρεμβαίνουν άμεσα στους μοριακούς μηχανισμούς που οδηγούν την ανάπτυξη του καρκίνου.

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση The New England Journal of Medicine. Στη σχετική μελέτη εντάχθηκαν 168 πάσχοντες από προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος. Όλοι είχαν μεταλλάξεις RAS και όλοι είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία. Η πλειονότητα των ασθενών είχε μεταστατική νόσο, κυρίως στο ήπαρ και στους πνεύμονες.

Τα αποτελέσματα ήταν πολύ ενθαρρυντικά, εάν αναλογισθεί κανείς ότι ο μεταστατικός καρκίνος του παγκρέατος έχει πολύ φτωχή πρόγνωση.

Τα ευρήματα

Σε όσους ασθενείς έφεραν τις λεγόμενες μεταλλάξεις RASG12, το ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης στο φάρμακο έφτασε το 35%. Επιπλέον, έλεγχος της νόσου επιτεύχθηκε στο 92% των ασθενών.

Η επιβίωση χωρίς πρόοδο της νόσου έφτασε τους 8,5 μήνες κατά μέσον όρο (διάμεση επιβίωση). Η συνολική επιβίωση έφτασε τους 13,1 μήνες κατά μέσον όρο.

Τα αποτελέσματα αυτά είναι πολύ σημαντικά σε σύγκριση με τα ιστορικά δεδομένα των συμβατικών θεραπειών δεύτερης γραμμής, λένε οι Έλληνες ειδικοί. Η συνολική επιβίωση με τις συμβατικές θεραπείες συχνά δεν ξεπερνά τους 5 έως 7 μήνες.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι ανταποκρίσεις παρατηρήθηκαν και σε διαφορετικούς τύπους μεταλλάξεων KRAS, όπως οι KRASG12D, G12V και G12R. Για τους καρκινικούς παγκρεατικούς όγκους που τις φέρουν, έως σήμερα δεν υπάρχουν εγκεκριμένες στοχευμένες θεραπευτικές επιλογές. Και αυτό μολονότι αποτελούν τις συχνότερες μεταλλάξεις του γονιδίου KRAS στον καρκίνο του παγκρέατος.

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Η νέα μελέτη ήταν αρχικού σταδίου (φάση 1-2). Έτσι ο πρωταρχικός στόχος της ήταν να ελεγχθεί η ασφάλεια του φαρμάκου.

Όπως συμβαίνει με όλες τις αντικαρκινικές θεραπείες, έτσι και το daraxonrasib συνοδεύτηκε από ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι συχνότερες ήταν:

• Δερματικό εξάνθημα
• Διάρροια
• Ναυτία
• Στοματίτιδα
• Κόπωση

Ωστόσο, οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ήπιες έως μέτριες και αντιμετωπίσιμες με υποστηρικτική αγωγή ή τροποποίηση της δόσης. Σημαντικό είναι επίσης ότι δεν καταγράφηκαν τοξικότητες βαθμού 5, δηλαδή θάνατοι σχετιζόμενοι με τη θεραπεία.

Και μελέτη φάσης 3

Η μελέτη είναι πρώιμης φάσης και απαιτούνται μεγαλύτερες τυχαιοποιημένες μελέτες πριν το φάρμακο ενταχθεί στην καθημερινή κλινική πρακτική. Ωστόσο τα δεδομένα της θεωρούνται ιδιαιτέρως ελπιδοφόρα.

Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη διεθνής μελέτη φάσης III (φάση 3). Σε αυτήν συγκρίνεται το daraxonrasib με τη συμβατική χημειοθεραπεία σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο παγκρέατος.

Η μελέτη αυτή αναδεικνύει με σαφή τρόπο τη μετάβαση της σύγχρονης Ογκολογίας προς την εξατομικευμένη Ιατρική και τη μοριακή στόχευση. Ο καρκίνος του παγκρέατος, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν μία από τις πιο ανθεκτικές κακοήθειες στις στοχευμένες θεραπείες, φαίνεται πλέον να εισέρχεται σε μια νέα εποχή θεραπευτικών δυνατοτήτων, λένε οι ειδικοί.

«Το daraxonrasib δεν αποτελεί ακόμη καθιερωμένη θεραπεία. Ωστόσο τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι η στοχευμένη αναστολή του RAS ίσως αποτελέσει στο μέλλον ένα από τα σημαντικότερα βήματα προόδου στη θεραπεία αυτής της ιδιαίτερα επιθετικής νόσου», καταλήγουν.

Φωτογραφία: iStock