Καρκίνος παχέος εντέρου: Πάνω από τις μισές νέες περιπτώσεις θα μπορούσαν να προληφθούν

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού είναι ο τρίτος συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως και η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στην Ευρώπη. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί τα τελευταία χρόνια η αύξηση των περιστατικών σε ανθρώπους ηλικίας κάτω των 50 ετών. Η πλειονότητα αφορά τις ηλικίες 40-49 ετών, ενώ η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στις νεότερες ηλικίες, από 20 έως 29 ετών.

«Σύμφωνα με επιδημιολογικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ 2018 και 2022 καταγράφηκε σαφής μείωση τόσο στις νέες περιπτώσεις καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού – από 370.000 σε 362.000 – όσο και στους θανάτους από τη νόσο, από 170.000 σε 161.000», αναφέρει ο Ιωάννης Βίρλος, Γενικός Χειρουργός, Διευθυντής της ΙΒ’ Χειρουργικής Κλινικής – Κλινικής Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής Παχέος Εντέρου & Κοιλιακού Τοιχώματος του Metropolitan General, Αντιπρόσωπος της Ελλάδας και μέλος του Συμβουλίου της European Society of Coloproctology και Β’ Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Κολοπροκτωλογίας.

Όπως επισημαίνει, η μείωση αυτή δείχνει τη σημασία των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης, τα οποία καλύπτουν περισσότερους από 120 εκατομμύρια Ευρωπαίους πολίτες.

Καρκίνος παχέος εντέρου – Στην Ελλάδα αυξήθηκαν τα περιστατικά

Η εικόνα στη χώρα μας, σύμφωνα με τον κ. Βίρλο, ήταν διαφορετική την ίδια περίοδο.

«Στη χώρα μας η συχνότητα του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού αυξήθηκε από 7.319 σε 7.859 περιστατικά, όπως και οι θάνατοι, από 3.430 σε 3.764».

Το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης «Προλαμβάνω», που ξεκίνησε το 2024 και απευθύνεται σε άτομα ηλικίας 50-69 ετών, έχει στόχο τη μείωση τόσο των περιστατικών όσο και της θνητότητας.

Το πρόγραμμα βασίζεται αρχικά σε τεστ κοπράνων που ανιχνεύει μη ορατό αίμα – αιμοσφαιρίνη – στα κόπρανα. Εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό, ακολουθεί κολονοσκόπηση, δηλαδή ενδοσκοπικός έλεγχος του παχέος εντέρου και του ορθού με εύκαμπτη κάμερα.

Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο γιατρός, έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερα από 1 εκατομμύριο τεστ και πάνω από 38.000 κολονοσκοπήσεις.

Η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει την πρόγνωση

Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη της πρόληψης είναι ότι ο καρκίνος μπορεί να εντοπιστεί σε πρώιμο στάδιο.

Όταν ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού διαγνωστεί έγκαιρα, η πενταετής επιβίωση φτάνει το 90%. Αυτό σημαίνει ότι από 100 ανθρώπους που διαγιγνώσκονται σε αρχικό στάδιο, οι 90 θα βρίσκονται στη ζωή πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση.

«Αυτό αποτελεί ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό επιβίωσης από τη νόσο. Εφόσον ο καρκίνος δεν επανεμφανιστεί στα πέντε χρόνια από τη διάγνωση, θεωρείται ότι έχει θεραπευθεί», σημειώνει ο κ. Βίρλος.

Οι παράγοντες κινδύνου που μπορούμε να αλλάξουμε

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και οι οποίοι, όπως επισημαίνει ο γιατρός, συνδέονται και με την αύξηση των περιστατικών σε νεότερες ηλικίες.

Σε αυτούς περιλαμβάνονται:

• το κάπνισμα,
• η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ,
• η διατροφή με μεγάλες ποσότητες κρέατος και επεξεργασμένων τροφίμων,
• η χαμηλή κατανάλωση φυτικών ινών από λαχανικά και φρούτα,
• η έλλειψη σωματικής άσκησης,
• η παχυσαρκία.

«Σύμφωνα με στοιχεία της Εταιρείας Έρευνας για τον Καρκίνο του Ηνωμένου Βασιλείου, περισσότερες από τις μισές νέες περιπτώσεις καρκίνου παχέος εντέρου και ορθού θα μπορούσαν να αποφευχθούν με αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις διατροφικές συνήθειες», επισημαίνει.

Τα συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή: Α & Κ

Ο κ. Βίρλος συνοψίζει ορισμένα από τα βασικά συμπτώματα στα γράμματα Α & Κ:

• Αίμα στα Κόπρανα
• Αλλαγή των Κενώσεων
• Κοιλιακό Άλγος

Εάν τα συμπτώματα αυτά επιμένουν περισσότερο από 2-3 εβδομάδες, πρέπει να διερευνώνται με κολονοσκόπηση.

Προσοχή χρειάζεται και στην αναιμία, δηλαδή στον χαμηλό αιματοκρίτη, καθώς μπορεί να αποτελεί τρόπο εμφάνισης τόσο του καρκίνου του παχέος εντέρου όσο και του στομάχου.

«Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να γίνεται αρχικά διερεύνηση με γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση, δηλαδή τις ενδοσκοπικές εξετάσεις του στομάχου και του παχέος εντέρου», τονίζει.

Η πρόληψη δεν είναι μόνο η κολονοσκόπηση

Η πρόληψη, σύμφωνα με τον κ. Βίρλο, δεν μπορεί να περιορίζεται σε μία μόνο εξέταση.

«Η αποτελεσματική πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου απαιτεί ένα ευρύτερο πλέγμα δράσεων, όπου η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του πληθυσμού πρέπει να έχουν κεντρικό ρόλο».

Ο ίδιος χαρακτηρίζει την εισαγωγή του Εθνικού Προγράμματος «Προλαμβάνω» γεγονός κεφαλαιώδους σημασίας, τονίζοντας όμως ότι χρειάζονται και άλλες παρεμβάσεις.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνει πολιτικές για τη μείωση της κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφίμων, ενημέρωση των νέων για τους κινδύνους του καπνίσματος και της υψηλής κατανάλωσης αλκοόλ, αλλά και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση για τη σημασία της άσκησης, του ελέγχου του σωματικού βάρους και της αναγνώρισης των συμπτωμάτων.

«Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού μπορεί να νικηθεί», καταλήγει ο κ. Βίρλος.

Φωτογραφία: istock