Δημιουργήθηκε το πρώτο εμβόλιο στον κόσμο που σχεδιάστηκε από την τεχνητή νοημοσύνη

Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε με επιτυχία για να δημιουργηθεί το πρώτο του είδους εμβόλιο που μπορεί να προστατεύει από πολλούς ιούς της ίδιας οικογένειας και ίσως να αποτρέπει πανδημίες.

Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Καίημπριτζ που βρίσκονται πίσω από το όλο εγχείρημα, λένε ότι είναι η πρώτη φορά που σχεδιάσθηκε αποκλειστικά από την ΑΙ ένα βασικό συστατικό των εμβολίων, το οποίο μάλιστα δοκιμάστηκε σε ανθρώπους.

Το εμβόλιο σχεδιάσθηκε με τρόπο ώστε να αποδίδει εναντίον όλων των κορωνοϊών. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται ο κορωνοϊός και οι μεταλλάξεις του που προκαλούν την COVID-19 και άλλοι ιοί που μολύνουν ζώα και θα μπορούσαν να προκαλέσουν την επόμενη πανδημία.

Η όλη έρευνα βρίσκεται ακόμα σε αρχικά στάδια. Οι επιστήμονες όμως ήδη αναπτύσσουν ξεχωριστά εμβόλια που θα στοχεύουν τη γρίπη και τον ιό Έμπολα.

Πώς λειτουργεί

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Journal of Infection. Όπως γράφουν οι ερευνητές, οι κορωνοϊοί αποτελούν κίνδυνο για την παγκόσμια υγεία και γι’ αυτό είναι απαραίτητη η ανάπτυξη εμβολίων που θα παρέχουν ευρεία προστασία από πολλά είδη.

Τα εμβόλια έως τώρα παράγονταν χρησιμοποιώντας στελέχη των ιών που κυκλοφορούσαν. Ωστόσο οι ερευνητές του Καίημπριτζ παρήγαγαν το δικό τους απομονώνοντας το γενετικό υλικό διαφόρων κορωνοϊών. Οι κορωνοϊοί αυτοί είχαν καταγραφεί από διάφορα προγράμματα επιτήρησης διότι είχαν τη δυνατότητα να αποτελέσουν απειλή για τη δημόσια υγεία.

Η τεχνητή νοημοσύνη ανέλυσε το γενετικό υλικό όλων αυτών των ιών και σχεδίασε ένα «υπεραντιγόνο». Το αντιγόνο αυτό μπορεί να ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό σύστημα απ’ όποιον ιό και αν προσβληθεί ένας άνθρωπος. Μάλιστα η ενεργοποίηση είναι εφικτή κι αν ακόμα ο ιός μεταλλαχθεί ή αν περάσει στους ανθρώπους ένας κορωνοϊός που προς το παρόν εντοπίζεται μόνο σε ζώα.

Τα αντιγόνα είναι τα συστατικά των εμβολίων τα οποία αναγνωρίζει το ανοσοποιητικό σύστημα και τους επιτίθεται.

Το νέο εμβόλιο ονομάστηκε pEVAC-PS. Είναι η πρώτη φορά στα χρονικά που χρησιμοποιείται γενετικό υλικό για να δημιουργηθεί ένα «υπερεμβόλιο» που στοχεύει πολλαπλούς ιούς της ίδιας μεγάλης οικογένειας, λένε οι ερευνητές.

Η πρώτη κλινική μελέτη

Το εμβόλιο πέρασε ήδη με επιτυχία το αρχικό στάδιο (Φάση 1) των κλινικών μελετών. Δοκιμάστηκε σε 39 υγιείς εθελοντές, ηλικίας 18 έως 50 ετών. Όλοι είχαν λάβει κατά το παρελθόν δύο ή τρεις δόσεις από τα κλασσικά εμβόλια για την COVID-19. Κανένας δεν είχε ιστορικό πρόσφατης λοίμωξης από την COVID-19.

Στους εθελοντές χορηγήθηκαν διάφορες δόσεις από το νέο εμβόλιο. Ο εμβολιασμός τους έγινε μεταξύ Δεκεμβρίου 2021 και Σεπτεμβρίου 2023. Σε αντίθεση με τα υπάρχοντα εμβόλια, όμως, δεν έγινε με ένεση. Χορηγήθηκε διαδερμικά, με τη βοήθεια μιας ειδικής συσκευής μικρορευστομηχανικής έγχυσης.

Η μικρορευστομηχανική (microfluidics) έχει ως αντικείμενο τη μελέτη και τις τεχνολογικές εφαρμογές των ιδιοτήτων των ρευστών σε μικροκλίμακα. Με αυτή την τεχνολογία λειτουργούν οι κεφαλές εκτυπωτών έγχυσης μελάνης (inkjet).

Αυτός ο τρόπος χορήγησης μπορεί να υποστηρίξει μελλοντική χρήση σε χώρες με περιορισμένους υγειονομικούς πόρους, λένε οι ερευνητές.

Η μελέτη έδειξε ότι το εμβόλιο ήταν ασφαλές σε όλες τις δόσεις που αξιολογήθηκαν. Η επίδρασή του στο ανοσοποιητικό ήταν μέτρια, αλλά παρ’ όλα αυτά ενθουσίασε τους επιστήμονες, διότι ήταν η απόδειξη ότι λειτουργεί.

Τώρα προγραμματίζεται μεγαλύτερη μελέτη (περίπου 200 εθελοντές) που θα επαληθεύσει την ασφάλειά του και θα εξετάσει την αποτελεσματικότητά του.

Φωτογραφία: istock