Αρχαίο DNA εξιχνιάζει μυστηριώδη θάνατο του 16ου αιώνα στην Τοσκάνη της Ιταλίας

Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ιστορίας του Οίκου των Μεδίκων πιστεύουν ότι έλυσαν επιστήμονες από τις ΗΠΑ και την Ιταλία, οι οποίοι αποδίδουν στην ελονοσία τον μυστηριώδη θάνατο του δεύτερου Μεγάλου Δούκα της Τοσκάνης.

Ο Φραγκίσκος Α’ των Μεδίκων κυβέρνησε την Φλωρεντία από το 1574 έως τον αιφνίδιο θάνατό του, το 1587. Οι συνθήκες υπό τις οποίες έχασε τη ζωή του ήταν μυστηριώδεις. Εξ ου και έδωσαν τροφή σε φήμες που τον ήθελαν να έχει δηλητηριαστεί.

Την θεωρία της δολοφονίας τροφοδότησε ο αιφνίδιος θάνατος και της συζύγου του, Μπιάνκα Καπέλο, που συνέβη μόλις μία ημέρα αργότερα.

Σύμφωνα με τα ιστορικά αρχεία, ο κύριος ύποπτος για τη δολοφονία ήταν ο καρδινάλιος Φερδινάνδος Α’ των Μεδίκων – αδελφός του Φραγκίσκου και πολιτικός του αντίπαλος.

Μία νέα έρευνα, όμως, ανατρέπει τα έως τώρα δεδομένα, καθώς αποκαλύπτει ότι ο Μεγάλος Δούκας έπασχε από ελονοσία. Την έρευνα διεξήγαγαν από κοινού επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Yale, στις ΗΠΑ, και το Πανεπιστήμιο της Πίζα στην Ιταλία.

Οι ερευνητές ανέλυσαν γενετικό υλικό που συγκέντρωσαν από τον σκελετό του Φραγκίσκου Α’. Σε αυτό εντόπισαν όχι ένα, αλλά δύο είδη από το παράσιτο που προκαλεί ελονοσία, το πλασμώδιο της ελονοσίας.

Το παράσιτο μεταδίδεται με το τσίμπημα μολυσμένων κουνουπιών. Η ελονοσία ήταν ενδημική στην κεντρική Ιταλία, από την αρχαιότητα έως τον 20ο αιώνα. Επομένως το νέο εύρημα μοιάζει εύλογο, λένε οι ερευνητές.

Η έρευνα

Η νέα έρευνα δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση iScience. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, την εποχή του θανάτου τους, τόσο ο Φραγκίσκος Α’ όσο και η σύζυγός του παρουσίαζαν συμπτώματα ύποπτα για ελονοσία, όπως διακοπτόμενο πυρετό.

Το ζευγάρι βρισκόταν στη βίλα των Μεδίκων στο Πότζιο α Καϊάνο, κοντά στη Φλωρεντία, όταν αρρώστησε. Η περιοχή ήταν γεμάτη βάλτους και ορυζώνες – ιδανικά ενδιαιτήματα για τα κουνούπια που μπορεί να φέρουν το πλασμώδιο της ελονοσίας.

Ωστόσο ο αιφνίδιος θάνατός τους έδωσε τροφή σε φήμες περί δηλητηριάσεως από τον καρδινάλιο Φερδινάνδο, πιθανώς λόγω της μακροχρόνιας διαμάχης μεταξύ των δύο αδελφών.

Στη νέα έρευνα, οι επιστήμονες ανέλυσαν γενετικό υλικό και από τον σκελετό του νεώτερου αδελφού του Φραγκίσκου, του καρδινάλιου Τζοβάνι των Μεδίκων. Εκείνος είχε πεθάνει 25 χρόνια νωρίτερα, το 1562. Οι αναλύσεις επιβεβαίωσαν ότι και αυτός ήταν μολυσμένος με το πλασμώδιο, επομένβως και αυτός πέθανε από ελονοσία.

Από το 2004

Οι αναλύσεις στα δύο διάσημα μέλη του Οίκου των Μεδίκων έγιναν στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Medici Project. Το πρόγραμμα άρχισε το 2004 με την εκσκαφή και ανάλυση των σκελετικών υπολειμμάτων από 49 τάφους των Μεδίκων. Οι τάφοι βρίσκονταν στην Βασιλική του Αγίου Λαυρεντίου της Φλωρεντίας.

Το πρόγραμμα διεξήγαγαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας σε μία προσπάθεια να επαληθεύσουν τις ιστορικές ταυτότητες και να αποτυπώσουν την υγεία, την διατροφή και τα αίτια θανάτου των μελών της οικογένειας που κυριάρχησε στην Ευρώπη από τον 15ο έως τον 18ο αιώνα.

Αν και η νέα έρευνα επιλύει ένα μυστήριο 400 ετών, ο κύριος στόχος της ήταν να συλλεχθούν περισσότερες πληροφορίες για την εξάπλωση της ελονοσίας στην κεντρική Ιταλία την εποχή της Αναγέννησης και μετά από αυτήν.

«Η έρευνά μας αποτελεί θαυμάσιο παράδειγμα του πως μπορούν να χρησιμοποιηθούν προηγμένες τεχνικές για να αναλυθεί αρχαίο DNA, ώστε να χαρτογραφηθεί η πορεία αυτού του θανατηφόρου παθογόνου», δήλωσε η επιβλέπουσα ερευνήτρια Dr. Serena Tucci, επίκουρη καθηγήτρια Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Yale.

Προγενέστερες έρευνες επίσης είχαν καταρρίψει έως ένα βαθμό την δηλητηρίαση ως αιτία θανάτου του Φραγκίσκου Α’. Ωστόσο η παρούσα έρευνα είναι η πρώτη που εντοπίζει το DNA του παρασίτου που προκαλεί ελονοσία στην σορό του.

Φωτογραφία: iStock