Ανδρική υπογονιμότητα: Όταν το σπέρμα αποκαλύπτει την υγεία του άνδρα του

Η ανδρική υπογονιμότητα αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο υποτιμημένα προβλήματα δημόσιας υγείας. Παρότι ευθύνεται για περίπου το 40–50% των περιπτώσεων υπογονιμότητας, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται κοινωνικά ως δευτερεύον ζήτημα. Οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες, ωστόσο, ανατρέπουν πλήρως αυτή την αντίληψη.

Η ποιότητα του σπέρματος δεν είναι απλώς ένας αναπαραγωγικός δείκτης. Είναι καθρέφτης της μεταβολικής, ενδοκρινικής και γενετικής υγείας του άνδρα.

Τα τελευταία δεδομένα δείχνουν ότι η ανδρική υπογονιμότητα σχετίζεται με παχυσαρκία, λοιμώξεις, χρόνια φλεγμονή και – το πιο ανησυχητικό – αυξημένη μακροπρόθεσμη θνησιμότητα.

Τι ορίζεται ως Ανδρική Υπογονιμότητα

Ιατρικά, ανδρική υπογονιμότητα ορίζεται η αδυναμία επίτευξης εγκυμοσύνης λόγω διαταραχών στο σπέρμα, όπως:

• χαμηλή συγκέντρωση σπερματοζωαρίων,
• μειωμένη κινητικότητα,
• παθολογική μορφολογία,
• ή πλήρης απουσία σπερματοζωαρίων (αζωοσπερμία).

Η σύγχρονη ανδρολογία, όμως, εξετάζει και την ποιότητα του DNA, το οξειδωτικό στρες και τη συνολική λειτουργικότητα των σπερματοζωαρίων, μετατρέποντας το σπερμοδιάγραμμα σε εργαλείο πρόγνωσης υγείας.

Νάσος Ιωαννίδης
Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Λαγκαδάς & Μπότσαρη, Θεσσαλονίκη
W: www.urologosioannidis.gr
https://www.instagram.com/urologosioannidis
https://www.facebook.com/urologosioannidis
E: ioannidisuro@gmail.com

Μελέτη 1: Παχυσαρκία και Ανδρική Υπογονιμότητα

Όταν το μεταβολικό σύνδρομο πλήττει τη γονιμότητα. (Darand et al., 2023 – Reproductive Health)

Η συγκεκριμένη μελέτη ανέδειξε τη σαφή συσχέτιση μεταξύ παχυσαρκίας και μειωμένης ποιότητας σπέρματος σε υπογόνιμους άνδρες. Οι συμμετέχοντες με αυξημένο BMI παρουσίασαν:

• χαμηλότερη συγκέντρωση σπερματοζωαρίων,
• μειωμένη κινητικότητα,
• αυξημένες μορφολογικές ανωμαλίες,
• αυξημένο κατακερματισμό DNA.

Η παχυσαρκία οδηγεί σε ορμονική απορρύθμιση (μείωση τεστοστερόνης, αύξηση οιστρογόνων), αλλά και σε χρόνια φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, που επηρεάζουν άμεσα τη σπερματογένεση.

Μελέτη 2: Ιογενείς Λοιμώξεις στο Σπέρμα

(Xu et al., 2024 – Virology Journal)

Αυτή η εκτενής ανασκόπηση κατέγραψε περισσότερους από 40 ιούς που έχουν ανιχνευθεί στο ανδρικό σπέρμα, εξετάζοντας τον ρόλο τους στην ανδρική υπογονιμότητα.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι ιογενείς λοιμώξεις μπορούν:

• να διαταράξουν τη σπερματογένεση,
• να μειώσουν την κινητικότητα και τη βιωσιμότητα των σπερματοζωαρίων,
• να προκαλέσουν χρόνιες φλεγμονώδεις αντιδράσεις στο αναπαραγωγικό σύστημα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρουσία ιών σχετίζεται με αποτυχία εμφύτευσης, ακόμα και όταν χρησιμοποιούνται τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Μελέτη 3: Ανδρική Υπογονιμότητα και Θνησιμότητα

(Kaltsas et al., 2025 – Journal of Clinical Medicine)

Η συγκεκριμένη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση έφερε στο φως ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό εύρημα: άνδρες με σοβαρές διαταραχές σπέρματος παρουσίασαν 26–61% αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας σε μακροχρόνια παρακολούθηση.

Η υπογονιμότητα συσχετίστηκε με:

• αυξημένα καρδιαγγειακά νοσήματα,
• μεταβολικό σύνδρομο,
• κακοήθειες.

Το σπέρμα φαίνεται να λειτουργεί ως βιολογικός αισθητήρας της συνολικής υγείας, αντανακλώντας βλάβες σε κυτταρικό και γενετικό επίπεδο.

Η Σιωπή γύρω από την Ανδρική Υπογονιμότητα

Παρά τα επιστημονικά δεδομένα, η ανδρική υπογονιμότητα παραμένει κοινωνικά ταμπού. Πολλοί άνδρες αποφεύγουν τον έλεγχο λόγω:

• φόβου,
• κοινωνικών στερεοτύπων,
• ταύτισης της γονιμότητας με την αρρενωπότητα.

Το αποτέλεσμα είναι καθυστερημένη διάγνωση, ψυχολογική επιβάρυνση και απώλεια πολύτιμου χρόνου για το ζευγάρι.

Συμπέρασμα

Η ανδρική υπογονιμότητα δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα σύλληψης. Είναι καμπανάκι υγείας. Οι σύγχρονες μελέτες αποδεικνύουν ότι η ποιότητα του σπέρματος αντικατοπτρίζει τη συνολική βιολογική κατάσταση του άνδρα και μπορεί να προβλέψει μελλοντικούς κινδύνους.

Φωτογραφία iStock