Αιθέρια έλαια και αλλεργίες: Οι κίνδυνοι που πρέπει να γνωρίζετε

Τα αιθέρια έλαια έχουν αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα, με πολλούς να τα χρησιμοποιούν ακόμη και για την ανακούφιση από εποχικές αλλεργίες, δερματικούς ερεθισμούς ή ακόμη και τροφικές αλλεργίες. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η χρήση τους δεν υποστηρίζεται από ισχυρά επιστημονικά δεδομένα και ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους.

Η Dr. Melissa Young, γιατρός στην Cleveland Clinic, τονίζει ότι, με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία, οι πιθανοί κίνδυνοι από τα αιθέρια έλαια υπερτερούν των πιθανών οφελών τους, όταν πρόκειται για τις αλλεργίες.

• Διαβάστε επίσης – Στρες: Ποια είναι τα καλύτερα αιθέρια έλαια για την αντιμετώπισή του

Αιθέρια έλαια και αλλεργίες – Δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι βοηθούν

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ισχυρές κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι τα αιθέρια έλαια μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις αλλεργίες.

Παρότι ορισμένες μικρές μελέτες έχουν δείξει πιθανή ανακούφιση συγκεκριμένων συμπτωμάτων με ορισμένα έλαια, τα αποτελέσματα δεν είναι επαρκή ώστε να συστηθεί η χρήση τους στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Επιπλέον, τα προϊόντα αυτά δεν ελέγχονται από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) όπως τα φάρμακα, γεγονός που σημαίνει ότι η καθαρότητα, η σύσταση και η συγκέντρωσή τους μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από προϊόν σε προϊόν.

«Πολλά από τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά, δεν είναι καν καθαρά αιθέρια έλαια. Και ακόμη κι όταν είναι, δεν γνωρίζουμε πάντα πόσο συμπυκνωμένα είναι», επισημαίνει η Dr. Young.

Μπορεί να προκαλέσουν περισσότερα προβλήματα από όσα λύνουν

Αντί να ανακουφίσουν μια αλλεργία, τα αιθέρια έλαια μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό σε διάφορα σημεία του οργανισμού.

Ειδικότερα μπορεί να ερεθίσουν:

• τους αεραγωγούς,
• το δέρμα,
• το γαστρεντερικό σύστημα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί ακόμη και να προκαλέσουν διασταυρούμενη αλλεργική αντίδραση. Για παράδειγμα, άτομα με αλλεργία στην αμβροσία (ragweed) ενδέχεται να εμφανίσουν αντίδραση και στο αιθέριο έλαιο χαμομηλιού, επειδή τα δύο φυτά ανήκουν στην ίδια οικογένεια.

Δεν συνιστώνται για δερματικές αλλεργίες

Οι ειδικοί δεν συνιστούν τη χρήση αιθέριων ελαίων σε περιπτώσεις:

• κνίδωσης,
• εκζέματος,
• αλλεργικών εξανθημάτων,
• ερεθισμένου ή τραυματισμένου δέρματος.

Η εφαρμογή τους μπορεί να επιδεινώσει τον ερεθισμό ή να προκαλέσει αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής. Παράλληλα, αρκετά αιθέρια έλαια αυξάνουν την ευαισθησία του δέρματος στον ήλιο, αυξάνοντας τον κίνδυνο ηλιακού εγκαύματος.

Ορισμένα μπορούν επίσης να αφαιρέσουν τα φυσικά λιπίδια της επιδερμίδας, προκαλώντας ξηρότητα, αίσθημα τραβήγματος και απολέπιση.

Δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούνται σε τροφική αλλεργία

Η Dr. Young είναι κατηγορηματική: «Δεν πρέπει να καταπίνουμε αιθέρια έλαια. Ορισμένα μπορεί να αποδειχθούν ακόμη και θανατηφόρα.»

Τα αιθέρια έλαια δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μια τροφική αλλεργία ούτε μπορούν να αναστρέψουν μια αναφυλακτική αντίδραση.

Αντίθετα, μπορεί:

• να επιδεινώσουν τον ερεθισμό του αναπνευστικού ή του πεπτικού συστήματος,
• να προκαλέσουν νέα αλλεργική αντίδραση,
• να καθυστερήσουν τη σωστή θεραπεία,
• να δυσκολέψουν την αντιμετώπιση ενός επείγοντος περιστατικού.

Σε περίπτωση αναφυλαξίας απαιτείται άμεση χορήγηση αδρεναλίνης και επείγουσα ιατρική φροντίδα.

Ποιοι πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα αιθέρια έλαια μπορεί να είναι επικίνδυνα σε ορισμένες ομάδες πληθυσμού.

Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε άτομα:

• με άσθμα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καθώς οι πτητικές οργανικές ενώσεις που απελευθερώνουν μπορούν να επιδεινώσουν την αναπνευστική λειτουργία,
• κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, επειδή ορισμένα αιθέρια έλαια ενδέχεται να επηρεάσουν τις ορμόνες, την κύηση ή την παραγωγή γάλακτος,
• σε βρέφη και μικρά παιδιά, καθώς ορισμένα αιθέρια έλαια, όπως εκείνα που περιέχουν methyl salicylate (π.χ. wintergreen και birch), μπορεί να είναι ιδιαίτερα τοξικά,
• σε άτομα που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, καθώς ορισμένα αιθέρια έλαια μπορεί να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα για τον διαβήτη, την κατάθλιψη και άλλες παθήσεις.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι αρκετά αιθέρια έλαια είναι τοξικά και για τα κατοικίδια, ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται μόνο σε συσκευές αρωματοθεραπείας.

Τι μπορείτε να κάνετε για να ανακουφιστείτε με ασφάλεια

Αντί για τα αιθέρια έλαια, οι ειδικοί προτείνουν απλές, ασφαλείς και τεκμηριωμένες πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

• Ρινικές πλύσεις: Η χρήση φυσιολογικού ορού ή ειδικής συσκευής ρινικών πλύσεων βοηθά στην απομάκρυνση γύρης, σκόνης και βλέννας από τη μύτη, ιδιαίτερα σε άτομα με εποχικές αλλεργίες.
• Γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο: Όταν η καταρροή προκαλεί ερεθισμό στον λαιμό, οι γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση.
• Ζεστό τσάι με μέλι: Το μέλι καταπραΰνει τον ερεθισμένο λαιμό, ενώ τα ζεστά υγρά βοηθούν στη ρευστοποίηση της βλέννας.
• Εισπνοές υδρατμών: Οι υδρατμοί μπορούν να μειώσουν προσωρινά τη ρινική συμφόρηση και να ανακουφίσουν από την ξηρότητα των ρινικών κοιλοτήτων.
• Καλή ενυδάτωση: Η επαρκής πρόσληψη νερού βοηθά στη σωστή λειτουργία των βλεννογόνων, του δέρματος και του πεπτικού συστήματος και διευκολύνει την απομάκρυνση των αλλεργιογόνων από τον οργανισμό.

Πότε χρειάζεται γιατρός

Εάν τα συμπτώματα επιμένουν, παρά τη χρήση των κατάλληλων μέτρων ή των φαρμάκων που χορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή, οι ειδικοί συνιστούν αξιολόγηση από αλλεργιολόγο, ώστε να εντοπιστεί το υπεύθυνο αλλεργιογόνο και να σχεδιαστεί η κατάλληλη θεραπεία.

Πηγές

Cleveland Clinic – Essential Oils and Allergies: What the Science Says (Dr. Melissa Young, Integrative Medicine Physician)
https://health.clevelandclinic.org/essential-oils-for-allergies

American Academy of Allergy, Asthma & Immunology (AAAAI) – πληροφορίες για τις αλλεργίες και τις τεκμηριωμένες θεραπείες
https://www.aaaai.org/tools-for-the-public/conditions-library/allergies

U.S. Food and Drug Administration (FDA) – πληροφορίες για τα αιθέρια έλαια, τα αρωματοθεραπευτικά προϊόντα και τη ρύθμιση των προϊόντων αυτών
https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-products/aromatherapy

Φωτογραφία: istock