Πώς ο πόλεμος αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας: «Κάθε πύραυλος είναι μια επίθεση στον εγκέφαλο» 

Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα αποκαλύπτουν έναν νέο και απρόσμενο «αόρατο» εχθρό: το αποτύπωμα άνθρακα των σύγχρονων πολεμικών συγκρούσεων. Η σύνδεση ανάμεσα στις βόμβες που πέφτουν σε ένα μέτωπο χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, τη δική μας εγκεφαλική λειτουργία και τον κίνδυνο άνοιας, δεν είναι πια σενάριο φαντασίας, αλλά μια επείγουσα πραγματικότητα.

Από την έκρηξη στους εγκεφαλικούς νευρώνες

Όταν σκεφτόμαστε τον πόλεμο, το μυαλό μας πηγαίνει στις άμεσες απώλειες. Όμως, η επιστήμη αναδεικνύει τώρα τις μακροπρόθεσμες συνέπειες μέσω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Κάθε πυραυλική επίθεση και κάθε καταστροφή υποδομών απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και τοξικών μικροσωματιδίων.

Η «αποθήκευση» αυτών των ρύπων στην ατμόσφαιρα λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής του φαινομένου του θερμοκηπίου και της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η αυξημένη θερμότητα, με τη σειρά της, πυροδοτεί ξηρασία και δασικές πυρκαγιές. Ο καπνός και τα σωματίδια που προκύπτουν δεν μένουν στάσιμα, αλλά ταξιδεύουν και εισχωρούν στον ανθρώπινο οργανισμό, προκαλώντας μια σιωπηλή «φλεγμονή» στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Στα συμπεράσματα αυτά καταλήγει ο  διακεκριμένος νευρολόγος Dr. Richard Restak.

Ο άμεσος κίνδυνος άνοιας και γνωστικής παρακμής

Η ουσία του προβλήματος έγκειται στο πώς η περιβαλλοντική επιβάρυνση «χτυπά» τον εγκέφαλο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Dr. Restak:

• Είναι πλέον τεκμηριωμένο ότι η χρόνια έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση επιταχύνει τον εκφυλισμό των νευρώνων.
• Η συσσώρευση CO2 και η περιβαλλοντική αστάθεια επηρεάζουν τη συγκέντρωση, τη μνήμη και την ικανότητα λήψης αποφάσεων.
• Η διαβίωση σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται βίαια (μοντέλο BANI: Εύθραυστο, Ανήσυχο, Μη γραμμικό, Ακατανόητο) αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης (τοξικό στρες), η οποία σε βάθος χρόνου είναι καταστροφική για τον ιππόκαμπο, το κέντρο της μνήμης στον εγκέφαλο.

«Κάθε πύραυλος είναι μια επίθεση στον εγκέφαλο», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε άρθρο του στο psychologytoday  o Patrick Bigger, διευθυντής έρευνας στο Climate and Community Institute:

«Κάθε πυραυλική επίθεση είναι μια ακόμη προκαταβολή σε έναν θερμότερο, πιο ασταθή πλανήτη», πρόσθεσε.

5 εκατομμύρια τόνοι CO2 σε 14 μέρες συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή

Η παραπάνω φράση συνοψίζει όλο τον κίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων σε ολόκληρο τον πλανήτη: Οι 5 εκατομμύρια τόνοι CO2 που απελευθερώθηκαν σε μόλις 14 ημέρες πρόσφατης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, είναι μια περιβαλλοντική βόμβα που «δηλητηριάζει» τον αέρα που αναπνέουν εκατομμύρια άνθρωποι, αυξάνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης νευροεκφυλιστικών ασθενειών στο μέλλον.

Αν και οι γεωπολιτικές εξελίξεις μοιάζουν εκτός του ελέγχου μας, η κατανόηση της σύνδεσης πολέμου-κλίματος-υγείας είναι το πρώτο βήμα.

Τι πρέπει να κάνουμε

Ο Dr. Restak προτείνει συγκεκριμένες στρατηγικές για τη διατήρηση της εγκεφαλικής μας ανθεκτικότητας, όπως για παράδειγμα, την καλλιέργεια της ενσυνειδητότητας (Mindfulness), για την αντιμετώπιση του άγχους που προκαλεί ο ακατανόητος κόσμος μας.

Άλλη πρακτική είναι η καλλιέργεια της ανθεκτικότητας (Resilience), που μπορεί να επιτευχθεί με την ενίσχυση των γνωστικών μας εφεδρειών μέσω της διαρκούς μάθησης και των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων.

Τέλος, ο επιστήμονας υπογραμμίζει ότι απαιτείται συλλογική δράση, μέσω της αναγνώρισης ότι η προστασία του περιβάλλοντος και η ειρήνη είναι, στην πραγματικότητα, ζητήματα δημόσιας υγείας.

Ο επιστήμονας καταλήγει πώς η υγεία του εγκεφάλου μας δεν κρίνεται μόνο στο γραφείο του γιατρού, αλλά και στις παγκόσμιες αποφάσεις για το κλίμα και την ειρήνη.

Σε έναν κόσμο όπου «όλα συνδέονται», η προστασία του πλανήτη είναι η απόλυτη ασπίδα προστασίας για το μυαλό μας.

• Βασισμένο σε άρθρο του Dr. Richard Restak, MD, στο Psychology Today (Απρίλιος 2026).