Κατάθλιψη και «μαγικά μανιτάρια»: Ελπίδες για θεραπεία χωρίς τις ψυχεδελικές παρενέργειες της ψιλοκυβίνης

Η ψιλοκυβίνη, η δραστική ουσία που βρίσκεται στα λεγόμενα «μαγικά μανιτάρια», έχει τραβήξει  τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, χάρη στην εντυπωσιακή της δράση ενάντια στην κατάθλιψη και το άγχος.

Τι δείχνει η επιστημονική βιβλιογραφία μέχρι σήμερα

Η ιδέα για τις θετικές επιδράσεις της ψιλοκυβίνης στην ψυχική υγεία συναντάται σε πλήθος επιστημονικών μελετών. Η ευρύτερη βιβλιογραφία δείχνει ότι:

• Σε κλινικές δοκιμές οι ψυχεδελικές ουσίες έχουν δείξει σημαντική μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους ακόμη και εβδομάδες ή μήνες μετά από μία μόνο χορήγηση, όταν χρησιμοποιούνται με υποστήριξη ψυχοθεραπείας.
• Ανασκοπήσεις της διαθέσιμης επιστημονικής έρευνας υποστηρίζουν ότι η ψιλοκυβίνη έχει θεραπετική επίδραση σε διαταραχές της διάθεσης, στην εξάρτηση, στο άγχος και σε άλλες ψυχικές παθήσεις, αν και χρειάζονται μεγαλύτερες και πιο στατιστικά ισχυρές μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.
• Η αλληλεπίδραση της ψιλοκυβίνης με υποδοχείς σεροτονίνης φαίνεται να επηρεάζει τη νευροπλαστικότητα και τη λειτουργία των εγκεφαλικών δικτύων, κάτι που πιθανώς συνδέεται με τη βελτίωση της διάθεσης και της συναισθηματικής επεξεργασίας.

Τι γίνεται όμως με τις παρενέργειες

Οι παρενέργειες της χρήσης ψυχεδελικών ουσιών, όπως οι παραισθήσεις,  αποτελούν μέχρι σήμερα το μεγάλο εμπόδιο για τη χρήση της ψιλοκυβίνης κα άλλων παρόμοιων ουσιών, στην καθημερινή ιατρική.

Μια νέα μελέτη, ωστόσο, από το Dartmouth College δίνει μια διαφορετική προοπτική.

• Διαβάστε απίσης – Κατάθλιψη: Η άσκηση μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με τις θεραπείες

Οι ερευνητές εντόπισαν έναν νέο νευρικό υποδοχέα που φαίνεται να προσφέρει τα θετικά αποτελέσματα της ψιλοκυβίνης χωρίς τις παρενέργειες. Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για φάρμακα με βάση την ψιλοκυβίνη που δεν είναι ψυχεδελικά, αλλά παραμένουν αποτελεσματικά.

Κατάθλιψη και ψιλοκυβίνη – Μια νέα διαδρομή για τα θεραπευτικά οφέλη

Μέχρι σήμερα, γνωρίζαμε ότι η ουσία ενεργοποιεί κυρίως έναν υποδοχέα της σεροτονίνης, τον λεγόμενο 5-HT2A, που ευθύνεται για τις παραισθήσεις. Ωστόσο, οι επιστήμονες στο Dartmouth, ανακάλυψαν ότι αυτή η διαδρομή δεν είναι μονόδρομος.

Αντίθετα, εντόπισαν ότι η ουσία ενδέχεται να επηρεάζει και άλλους υποδοχείς, όπως τον 5‑HT1B, οι οποίοι συνδέονται περισσότερο με ρύθμιση διάθεσης και συναισθηματική ευεξία παρά με τις ψυχεδελικές εμπειρίες. Αυτή η κατεύθυνση θεωρείται κρίσιμη για την ανάπτυξη μελλοντικών φαρμάκων που θα στοχεύουν στα συμπτώματα της κατάθλιψης και του άγχους χωρίς να προκαλούν τις κλασικές ψυχεδελικές επιδράσεις.

Τι σημαίνει αυτό για τη μελλοντική χρήση της ψιλοκυβίνης

Η αναγνώριση ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί να επιδράσει μέσω διαφορετικών νευρικών μηχανισμών πέραν του 5‑HT2A ανοίγει δύο σημαντικούς δρόμους:

1. Ανάπτυξη μη‑ψυχεδελικών θεραπειών:

Εάν κάποια από τα θεραπευτικά αποτελέσματα της ψιλοκυβίνης προκύπτουν από την ενεργοποίηση υποδοχέων όπως ο 5‑HT1B, τότε υπάρχει η πιθανότητα να δημιουργηθούν φαρμακευτικές ουσίες που θα αξιοποιούν μόνο αυτή τη δράση, χωρίς να προκαλούν τις ψυχεδελικές εμπειρίες που σήμερα απαιτούν αυστηρό ιατρικό πλαίσιο και επίβλεψη.

2. Εύρος ασθενών που μπορούν να ωφεληθούν:

Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να επιτρέψει τη χρήση ψιλοκυβίνης ή παραγώγων της από άτομα που σήμερα αποκλείονται λόγω κινδύνων από τις ψυχεδελικές εμπειρίες (όπως άτομα με ιστορικό ψύχωσης ή σοβαρές μορφές άγχους), καθώς και σε πλαίσια όπου δεν είναι εφικτή η στενή κλινική επίβλεψη.

Με άλλα λόγια, η προοπτική είναι η δημιουργία νέων τρόπων θεραπείας που παραμένουν ψυχικά και βιολογικά αποτελεσματικοί αλλά πιο ασφαλείς και ευρέως προσβάσιμοι.

Η τρέχουσα κατάσταση και τα επόμενα βήματα

Παρά το γεγονός ότι η ψιλοκυβίνη παραμένει παράνομη σε πολλές χώρες ως ουσία υψηλού ελέγχου, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) την έχει χαρακτηρίσει «επαναστατική θεραπεία» για την αντιμετώπιση της σοβαρής ή επίμονης κατάθλιψης, κάτι που σημαίνει ότι η έρευνα επιταχύνεται και έχουν δοθεί προτεραιότητα στην επιστημονική εξερεύνηση των εφαρμογών της.

Ταυτόχρονα, πολλαπλές κλινικές δοκιμές διερευνούν σήμερα είτε την ψιλοκυβίνη είτε παρόμοιες ψυχεδελικές ουσίες σε περιβάλλον ελεγχόμενης ψυχοθεραπείας, εστιάζοντας σε καταθλιπτικές διαταραχές, διαταραχές άγχους, εθισμό και άλλες ψυχιατρικές καταστάσεις.

Αυτό το μεταβαλλόμενο επιστημονικό και νομοθετικό τοπίο σημαίνει ότι βρισκόμαστε σε μια ενδιαφέρουσα φάση επανεξέτασης του ρόλου των ψυχεδελικών ουσιών στην ιατρική, όπου η ψιλοκυβίνη — και ειδικότερα οι στόχοι της πέρα από τις ψυχεδελικές εμπειρίες — αποτελεί ένα από τα πιο πολλά υποσχόμενα πεδία για μελλοντικές θεραπείες.

Φωτογραφία: istock