IFS: Τι είναι η ψυχοθεραπεία που δεν πολεμά αλλά αγκαλιάζει τα «σκοτεινά» μας κομμάτια

Ένα μοντέλο ψυχοθεραπείας που γεννήθηκε εκτός mainstream και ωρίμασε μέσα από την κλινική πράξη και την έρευνα αμφισβητεί αυτή τη λογική, είναι το Internal Family Systems (IFS), δηλαδή το μοντάλο των Εσωτερικών Οικογενειακών Συστημάτων.

προτείνει κάτι ριζοσπαστικό αλλά απλό: ότι τίποτα μέσα μας δεν λειτουργεί από κακία και ότι ακόμη και τα πιο επώδυνα συμπτώματα είναι μηχανισμοί προστασίας.

Το IFS κερδίζει σταθερά έδαφος σε θεραπευτικά πλαίσια διεθνώς, ιδίως σε πεδία όπως το τραύμα και η χρόνια εσωτερική σύγκρουση, ακριβώς επειδή μετατοπίζει το κέντρο βάρους από τη «διόρθωση» στη κατανόηση. Δεν υπόσχεται γρήγορες λύσεις ούτε εύκολη αυτοβελτίωση. Υπόσχεται κάτι πιο δύσκολο – και για πολλούς πιο αποτελεσματικό: μια διαφορετική σχέση με τον εαυτό.

Τι πρεσβεύει η ψυχοθεραπεία IFS

Το Μοντέλο Εσωτερικών Οικογενειακών Συστημάτων (IFS) είναι μια διαφορετική οπτική για τον ανθρώπινο ψυχισμό: Στηρίζεται στη θεωρία που λέει ότι «ότι όλοι μας αποτελούμαστε από πολλαπλές εσωτερικές πτυχές, «κομμάτια» που έχουν μόνο θετικές προθέσεις, ακόμη κι όταν η συμπεριφορά τους φαίνεται δυσλειτουργική ή «αυτο-σαμποταριστική».

Αυτό που διαφοροποιεί το IFS από οποιοδήποτε άλλο ψυχοθεραπευτικό μοντέλο είναι ότι αναγνωρίζει την παρουσία ενός σταθερού, άφθαρτου, σοφού Εαυτού μέσα σε κάθε άνθρωπο.

Αυτή η θεμελιώδης αλήθεια αλλάζει τη θεραπεία, αλλάζει τη σχέση μας με τον εαυτό μας και αλλάζει τον τρόπο που θεραπευτές, coaches και εκπαιδευτές προσεγγίζουν τον ανθρώπινο πόνο.

Γιατί το IFS είναι σήμερα ένα από τα πιο αποτελεσματικά μοντέλα Θεραπείας

Φανταστείτε έναν άνθρωπο που παλεύει με αυτοαμφισβήτηση και εσωτερική κριτική. Στα περισσότερα μοντέλα, αυτές οι “αρνητικές φωνές” θεωρούνται εμπόδιο.

Στο IFS, οι θεραπευτές, προσεγγίζουν τα εσωτερικά κομμάτια του ατόμου με αυθεντικό ενδιαφέρον και τα προσκαλούν «να πουν την ιστορία τους», γιατί είναι γνωστό πλέον πώς κάθε κομμάτι είναι στην πραγματικότητα ένα νευρωνικό δίκτυο που κρατά μνήμες, συναισθηματικές, σωματικές και αισθητηριακές.

«Με το να τα ακούμε, δίνουμε στον εγκέφαλο την ευκαιρία να επεξεργαστεί ξανά αυτές τις μνήμες και να τις απελευθερώσει από τον φόβο που τις κρατάει παγωμένες. Έτσι ξεκινά η βαθιά εσωτερική αλλαγή», υποστηρίζουν οι θεραπευτές.

Πολλά από αυτά τα κομμάτια παραμένουν «παγωμένα» σε ένα τραυματικό παρελθόν και συνεχίζουν να χρησιμοποιούν στρατηγικές που κάποτε βοήθησαν το άτομο να επιβιώσει, αλλά σήμερα το πληγώνουν. Δεν το κάνουν από κακία· το κάνουν από υπερβολική αφοσίωση. Προσπαθούν απεγνωσμένα να προστατεύσουν το άτομο από έναν παλιό, ανυπόφορο πόνο με τρόπους που ήταν αποτελεσματικοί τότε, αλλά πλέον είναι ανεπιτυχείς και συχνά επιβαρυντικοί.

Αυτός είναι ο πυρήνας του FS: τίποτα μέσα μας δεν είναι εχθρός, όλα προσπαθούν να μας σώσουν.

Ο Εσωτερικός Κριτής: Πώς θεραπεύεται εκείνο που φαίνεται …ανελέητο

Ο εσωτερικός κριτής, ένα από τα πιο τρομακτικά κομμάτια για τους περισσότερους ανθρώπους, στο IFS:

• δεν πολεμάται — ακούγεται.
• δεν εξουδετερώνεται — κατανοείται.
• δεν απορρίπτεται — μεταμορφώνεται.

Όταν πλησιάσουμε τον εσωτερικό κριτή με συμπόνια, αρχίζει να αποκαλύπτει:

• γιατί έγινε τόσο αυστηρός,
• ποιον πόνο προσπαθεί να προλάβει,
• και τι φοβάται ότι θα συμβεί αν χαλαρώσει.

Αυτή η στιγμή κατανόησης είναι καθοριστική. Εκεί ξεκινά η πραγματική θεραπεία: όταν το κομμάτι αισθάνεται ότι δεν απειλείται, αλλά αναγνωρίζεται.

Γιατί το IFS δουλεύει εκεί που άλλα ψυχοθεραπευτικά μοντέλα σταματούν

Όταν ενεργοποιείται η ενέργεια του Εαυτού, το σύστημα αλλάζει ριζικά.

Ο άνθρωπος λειτουργεί σαν ένας «στοργικός γονιός» για τα εσωτερικά του κομμάτια. Δημιουργείται ένας βαθιά ασφαλής χώρος, όπου:

• οι προστάτες χαλαρώνουν,
• τα τραυματισμένα κομμάτια νιώθουν ασφάλεια να μιλήσουν,
• και το σύστημα αρχίζει να αυτορρυθμίζεται από μέσα προς τα έξω.

Η μέθοδος ΙFS δεν επιβάλλει αλλαγή, λένε οι θεραπευτές, καθώς επιτρέπει τη φυσική, οργανική θεραπεία που το ίδιο το σύστημα θέλει να κάνει όταν νιώσει ασφάλεια. Γι’ αυτό και θεωρείται από πολλούς ειδικούς ως ένα από τα πιο αποτελεσματικά μοντέλα για τραύμα, εσωτερικές συγκρούσεις και αυτοσαμποτάζ.

Τι είναι τα «κομμάτια»

Τα κομμάτια είναι ζωντανές πτυχές της προσωπικότητάς μας.

• Δεν είναι παθολογίες.
• Δεν είναι «λάθη χαρακτήρα».
• Δεν είναι εμπόδια που πρέπει να ξεριζώσουμε.

Είναι:

• σκέψεις
• συναισθήματα
• εικόνες
• σωματικές αισθήσεις
• εσωτερικοί ρόλοι
• πεποιθήσεις

…πολύ συχνά φορτωμένα με «βάρη» που δεν είναι δικά τους, αλλά προέρχονται από τραυματικές εμπειρίες.

Όταν αυτά τα βάρη απελευθερωθούν, τα κομμάτια επιστρέφουν στην αυθεντική, ισορροπημένη λειτουργία τους. Και τότε το σύστημα ανθίζει!

Ο Εαυτός: Η πηγή θεραπείας που κανένα Τραύμα δεν μπορεί να αγγίξει

Ο Εαυτός δεν είναι κομμάτι.

Είναι μια κατάσταση ύπαρξης που όλοι διαθέτουμε.

Είναι το σπίτι της εσωτερικής μας οικογένειας, το πεδίο:

• αποδοχής
• αγάπης
• σοφίας
• καθαρότητας

…που δεν καταστρέφεται ποτέ, ακόμη και όταν το άτομο έχει τραυματιστεί βαθιά.

Όταν επανασυνδεθούμε με την παρουσία του Εαυτού, δημιουργείται ο χώρος όπου η θεραπεία γίνεται  φυσική,  αβίαστη,  αναπόφευκτη.