Το βαρύ τίμημα της παχυσαρκίας: 278.000 θάνατοι στην Ευρώπη και κόστος 3,4 δισ. ευρώ στην Ελλάδα

Σύμφωνα με νέα έκθεση που εκπονήθηκε από το Γραφείο Οικονομικών της Υγείας (OHE) κατόπιν ανάθεσης της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων και Συνδέσμων (EFPIA), ο αυξημένος Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) συνδέεται ετησίως με 278.000 θανάτους και 8 εκατομμύρια χαμένα έτη υγιούς ζωής (DALYs) σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο).

Σήμερα, το 56% του πληθυσμού στην Ευρώπη κατατάσσεται στην κατηγορία του υπέρβαρου ή ζει με παχυσαρκία, ενώ ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τη νέα γενιά, καθώς το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζει ένα στα τρία παιδιά.

Το κόστος για την υγεία και την παραγωγικότητα

Η μελέτη -η οποία δημοσιοποιήθηκε από τον Σύνδεσμο Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) -καταγράφει ότι το ετήσιο κόστος που συνδέεται με τον αυξημένο ΔΜΣ κυμαίνεται μεταξύ 0,6% και 1,4% του ΑΕΠ στις χώρες που εξετάστηκαν.

Ένα εξαιρετικά σημαντικό ποσοστό της συνολικής δαπάνης (από 18% έως 58%) δεν αφορά άμεσες ιατρικές πράξεις, αλλά απώλειες στην παραγωγικότητα εξαιτίας πρόωρης θνησιμότητας, απουσιών από την εργασία (absenteeism), μειωμένης απόδοσης (presenteeism), οικονομικής αδράνειας και χρόνου που αφιερώνεται στην άτυπη φροντίδα των ασθενών.

Στο πεδίο των άμεσων δαπανών υγείας, ο αυξημένος ΔΜΣ αποτελεί βασικό παράγοντα πυροδότησης χρόνιων παθήσεων, καθώς συνδέεται άμεσα με:

• Σχεδόν το 60% της απώλειας ετών υγιούς ζωής (DALYs) λόγω διαβήτη τύπου 2.
• Το 45% της αντίστοιχης απώλειας λόγω παθήσεων του πεπτικού συστήματος.
• Το 32% της απώλειας ετών υγιούς ζωής εξαιτίας χρόνιας νεφρικής νόσου.

Η ελληνική πραγματικότητα: Επιβάρυνση 3,4 δισ. ευρώ ετησίως

Στην Ελλάδα, το αυξημένο σωματικό βάρος και η παχυσαρκία προκαλούν ετήσια οικονομική αιμορραγία ύψους 3,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε 328 ευρώ ανά κάτοικο.

Η επιβάρυνση αυτή αντιστοιχεί στο 1,4% του ελληνικού ΑΕΠ –το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της έρευνας–, υπερβαίνοντας το σύνολο των δαπανών για στέγαση και ξεπερνώντας το ήμισυ των ετήσιων αμυντικών δαπανών της χώρας.

Η κατανομή της επιβάρυνσης στην Ελλάδα αποτυπώνεται ως εξής:

• Άμεσες δαπάνες υγείας (68% – €2,3 δισ.):
• Διαβήτης τύπου 2: €0,9 δισ.
• Μυοσκελετικές παθήσεις: €0,4 δισ.
• Καρδιαγγειακά νοσήματα: €0,2 δισ.
• Έμμεσες απώλειες παραγωγικότητας (32% – €1,1 δισ.):
• Απουσίες από την εργασία: €0,3 δισ.
• Μειωμένη παραγωγικότητα: €0,3 δισ.
• Χρόνος φροντίδας ασθενών: €0,2 δισ.
• Οικονομική αδράνεια λόγω ασθένειας: €0,1 δισ.
• Πρόωρη θνησιμότητα: €0,1 δισ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ οι συχνές απουσίες από την εργασία διογκώνουν την έμμεση επιβάρυνση στην Ελλάδα, η χαμηλή απασχόληση στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες –όπου η παχυσαρκία εμφανίζει υψηλότερο επιπολασμό– λειτουργεί στατιστικά ως παράγοντας συγκράτησης του μετρούμενου κόστους παραγωγικότητας.

Οδικός χάρτης πέντε σημείων

Τα ευρήματα της έκθεσης έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση δρομολογεί το Σχέδιο EU Safe Hearts, υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη ενσωμάτωσης της παχυσαρκίας στις ευρωπαϊκές καρδιαγγειακές στρατηγικές.

Η έκθεση προτείνει πέντε βασικές συστάσεις παρέμβασης:

1. Αναγνώριση της παχυσαρκίας ως νόσου: Θεσμοθέτηση της επίσημης αναγνώρισής της ως χρόνιας, υποτροπιάζουσας νόσου για τη διασφάλιση καλύτερης παρακολούθησης, δημόσιας χρηματοδότησης και πρόσβασης σε ολοκληρωμένες υπηρεσίες υγείας.
2. Αντιμετώπιση του στίγματος: Εφαρμογή πολιτικών που απομακρύνουν την αποκλειστική εστίαση από την ατομική ευθύνη, επενδύοντας σε συστημικές κοινωνικές λύσεις και αποστιγματισμό.
3. Ολοκληρωμένη πρόληψη και θεραπευτική παρέμβαση: Συνδυασμός έγκαιρης διάγνωσης, προγραμμάτων αλλαγής συμπεριφοράς, σύγχρονης φαρμακοθεραπείας και, όπου ενδείκνυται, μεταβολικής και βαριατρικής χειρουργικής (MBS).
4. Τεκμηρίωση επενδύσεων υγείας: Ανάπτυξη δεδομένων που αναδεικνύουν το ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό όφελος των παρεμβάσεων, ιδίως όσον αφορά την ενίσχυση της παραγωγικότητας και τη συγκράτηση των προνοιακών δαπανών.
5. Ένταξη στο Σχέδιο EU Safe Hearts: Καθορισμός μετρήσιμων στόχων ανίχνευσης και διαχείρισης μέσω προληπτικών ελέγχων, με στόχο τη μείωση της πρόωρης καρδιαγγειακής θνησιμότητας έως το 2035.

Μιχάλης Χειμώνας: «Να οικοδομήσουμε μια πιο υγιή και ανθεκτική κοινωνία»

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της μελέτης, ο Γενικός Διευθυντής του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), κ. Μιχάλης Χειμώνας, τόνισε:

«Τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν ότι η παχυσαρκία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας, με σοβαρές επιπτώσεις όχι μόνο στην υγεία και την ποιότητα ζωής των πολιτών, αλλά και στη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, την παραγωγικότητα και την κοινωνική συνοχή.

Η αντιμετώπισή της απαιτεί μια νέα, ολιστική προσέγγιση, χωρίς προκαταλήψεις και στιγματισμό, που θα αναγνωρίζει την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο και θα επενδύει στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα. Με τη συνεργασία της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, μπορούμε να βελτιώσουμε ουσιαστικά τα αποτελέσματα υγείας, να περιορίσουμε την οικονομική και κοινωνική επιβάρυνση και να οικοδομήσουμε μια πιο υγιή και ανθεκτική κοινωνία».