Η νικοτίνη απειλεί την ψυχική υγεία των εφήβων – Η εξάρτηση μπορεί να αρχίσει από την πρώτη δοκιμή

Την επέκταση σε όλα τα σχολεία της χώρας των προγραμμάτων πρόληψης για το κάπνισμα και τη χρήση προϊόντων νικοτίνης προτίθεται να ζητήσει από την Πολιτεία η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ).

Τα προγράμματα εφαρμόζονται σήμερα σποραδικά σε σχολεία της Αττικής και βασίζονται στη βιωματική μάθηση, με στόχο οι μαθητές να ενημερώνονται για τις επιπτώσεις της νικοτίνης χωρίς την κλασική προσέγγιση του φόβου.

Όπως δηλώνει η καθηγήτρια Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, μέλος του ΔΣ της ΕΠΕ και υπεύθυνη του Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος του Ευαγγελισμού Παρασκευή Κατσαούνου, η πρόληψη στην Ελλάδα έχει αρχίσει να αναπτύσσεται μόλις τα τελευταία χρόνια και χρειάζεται πλέον πιο οργανωμένη και σταθερή εφαρμογή.

Role-playing, λογοτεχνία και αθλητισμός

Όπως ανέφερε η κ. Κατσαούνου, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, η απλή αναφορά σε προβλήματα υγείας που μπορεί να εμφανιστούν έπειτα από δεκαετίες δεν λειτουργεί αποτελεσματικά στους εφήβους, οι οποίοι συχνά αισθάνονται ότι οι μελλοντικοί κίνδυνοι δεν τους αφορούν.

Για τον λόγο αυτό, τα προγράμματα της ΕΠΕ χρησιμοποιούν:

• role-playing και βιωματικές ασκήσεις,
• αποσπάσματα από την ελληνική λογοτεχνία που μπορούν να συνδεθούν με τη χρήση καπνικών προϊόντων,
• συζητήσεις με επιχειρήματα υπέρ και κατά,
• σύνδεση της πρόληψης με τον αθλητισμό.

Όπως αναφέρει, τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να εφαρμόζονται κεντρικά και να επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο ή ανά δύο χρόνια, ανάλογα με την ηλικία των μαθητών.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη σωματική δραστηριότητα. Η ΕΠΕ έχει ήδη δημιουργήσει, με τη συμμετοχή της ομάδας μπάσκετ του Άρη, ενημερωτικό βίντεο που συνδέει την πρόληψη με τον αθλητισμό και αναμένεται να αρχίσει να προβάλλεται από την 1η Οκτωβρίου στους τηλεοπτικούς σταθμούς.

«Ακόμη και μία δοκιμή μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση από τη νικοτίνη»

Η νικοτίνη αποτελεί ιδιαίτερο κίνδυνο για έναν εγκέφαλο που βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη.

Η κ. Κατσαούνου επισημαίνει, ότι, σε σύγκριση με άλλες ευφορικές ουσίες, η νικοτίνη έχει πολύ υψηλή πιθανότητα να οδηγήσει σε εξάρτηση ακόμη και μετά από δοκιμή. Όπως αναφέρει, ορισμένες μελέτες ανεβάζουν αυτή την πιθανότητα στο 34%.

Παράλληλα, η έκθεση στη νικοτίνη κατά την περίοδο ανάπτυξης του εγκεφάλου μπορεί να έχει δυσμενείς συνέπειες και για την ψυχική υγεία.

Σχεδόν ένας στους δύο 16χρονους έχει δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο

Το συμβατικό τσιγάρο μπορεί να υποχωρεί, όμως η χρήση νικοτίνης φαίνεται να βρίσκει νέους δρόμους προς τους εφήβους. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα που επικαλείται η ΕΠΕ, σχεδόν ένας στους δύο 16χρονους έχει δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο, ενώ η έναρξη χρήσης παρατηρείται σε ολοένα μικρότερες ηλικίες.

Η κ. Κατσαούνου αποδίδει τη μεγάλη διάδοση του ηλεκτρονικού τσιγάρου κυρίως σε δύο λόγους.

• Ο πρώτος είναι η αντίληψη ότι πρόκειται για κάτι ακίνδυνο. Όπως αναφέρει, υπάρχουν ακόμη και γονείς που δεν αποτρέπουν τα παιδιά τους από τη χρήση του ή τους το προτείνουν ως εναλλακτική ώστε να μην αρχίσουν το συμβατικό τσιγάρο.
• Ο δεύτερος είναι η εικόνα του ηλεκτρονικού τσιγάρου ως «γκάτζετ». Η χρήση του είναι ιδιαίτερα ορατή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από influencers και πρόσωπα που αποτελούν πρότυπα για τους νέους, ενώ δεν αντιμετωπίζεται κοινωνικά με τον ίδιο τρόπο όπως το παραδοσιακό τσιγάρο.

Για την ΕΠΕ, το ζητούμενο είναι η πρόληψη να αρχίζει πριν από την πρώτη δοκιμή, ώστε οι νέοι να μην φτάνουν στο σημείο να χρειάζονται αργότερα βοήθεια για διακοπή μιας ήδη εγκατεστημένης εξάρτησης.

Φωτογραφία: istock