Ενιαία Υγεία: Η «ασπίδα» της Ελλάδας απέναντι σε πανδημίες, κλιματική κρίση και μικροβιακή αντοχή

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάστηκε στην Αθήνα η πρώτη ολοκληρωμένη Μελέτη για την Ενιαία Υγεία (One Health) στην Ελλάδα, η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει τον οδικό χάρτη για μια εθνική στρατηγική επιβίωσης απέναντι στις σύγχρονες απειλές.

Η μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ), φέρνει στο φως συγκλονιστικά δεδομένα που αποδεικνύουν ότι η αποσπασματική αντιμετώπιση των υγειονομικών κρίσεων ανήκει στο παρελθόν.

Τα ευρήματα της επιστημονικής ομάδας περιγράφουν μια κατάσταση επείγουσας ανάγκης, καθώς οι περιβαλλοντικοί παράγοντες και η αλληλεπίδραση με το ζωικό βασίλειο καθορίζουν πλέον τη δημόσια υγεία:

• 75% των λοιμωδών νοσημάτων είναι ζωονόσοι, με πάνω από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους να προσβάλλονται ετησίως.
• 70–90% του κινδύνου εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων αποδίδεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες.
• 15% της θνησιμότητας στην Ευρώπη οφείλεται στο περιβάλλον, ενώ η κλιματική αλλαγή αναμένεται να προκαλεί 250.000 επιπλέον θανάτους ετησίως παγκοσμίως μεταξύ 2030-2050.

Η μικροβιακή αντοχή (AMR) καλπάζει ως μια «σιωπηλή πανδημία», ενώ πάνω από το 70% των λοιμωδών νοσημάτων προέρχονται από την άγρια πανίδα.

Ο Γιάννης Τούντας, Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικής & Προληπτικής Ιατρικής ΕΚΠΑ, δήλωσε πώς η Ενιαία Υγεία  Ενιαία Υγεία δεν αποτελεί πλέον θεωρητική προσέγγιση, αλλά αναγκαία προϋπόθεση δημόσιας υγείας.

«Οι υγειονομικές κρίσεις των τελευταίων ετών ανέδειξαν τις δομικές αδυναμίες των συστημάτων υγείας. Χρειαζόμαστε μια εθνική στρατηγική που να βασίζεται στη συνεργασία, στην πρόληψη και στην επιστημονική τεκμηρίωση, ώστε να διασφαλίσουμε την ανθεκτικότητα της κοινωνίας μας απέναντι στις νέες σύνθετες απειλές», ανέφερε συγκεκριμένα στη συνέντευξη τύπου που διοργανώθηκε σχετικά για το θέμα αυτό.

Τι προτείνουν οι επιστήμονες: Ο οδικός χάρτης για την Ελλάδα

Η μελέτη δεν περιορίζεται στη διάγνωση του προβλήματος, αλλά καταθέτει ένα συγκεκριμένο πακέτο προτάσεων πολιτικής. Οι προτάσεις τους είναι οι εξής:

• Θεσμική θωράκιση: Δημιουργία εθνικής στρατηγικής με σαφές πλαίσιο διακυβέρνησης και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
• Ψηφιακή επιτήρηση: Ανάπτυξη εργαλείων για την ταυτόχρονη παρακολούθηση υγειονομικών δεικτών σε ανθρώπους, ζώα και περιβάλλον.
• Εκπαίδευση και κουλτούρα: Ενημέρωση των πολιτών και εξειδικευμένη κατάρτιση των επαγγελματιών υγείας και της δημόσιας διοίκησης.
• Περιβαλλοντική ανθεκτικότητα: Μέτρα για την ατμοσφαιρική ρύπανση και συνεργασία υγειονομικών και περιβαλλοντικών φορέων για την αντιμετώπιση ακραίων φαινομένων.

Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στη σύνταξη της μελέτης ήταν σαφείς ως προς την κρισιμότητα των στιγμών.

Η Δρ. Μαρία Λινού, Πρόεδρος της Ελληνικής Κτηνιατρικής Εταιρείας ανέφερε στην ομιλία της ότι το 75% των νέων μολυσματικών νοσημάτων προέρχεται από ζώα.

«Η υγεία ανθρώπων, ζώων και οικοσυστημάτων αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο. Η πρόληψη των πανδημιών, η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής και η προστασία της δημόσιας υγείας περνούν μέσα από τη διατομεακή συνεργασία, την επιτήρηση και την εκπαίδευση. Η Ενιαία Υγεία είναι το πλαίσιο που μπορεί να εξασφαλίσει ασφάλεια και βιωσιμότητα», επισήμανε η ίδια.

Η βιώσιμη κτηνοτροφία, η βιοασφάλεια και οι σύγχρονες τεχνολογίες παραγωγής αποτελούν κρίσιμους παράγοντες προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος, υπογράμμισε ο Θωμάς Μπαρτζάνας, Αντιπρύτανης Έρευνας, Οικονομικών και Ανάπτυξης Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

«Η ενσωμάτωση των αρχών της Ενιαίας Υγείας στην αγροδιατροφική πολιτική μπορεί να μειώσει δραστικά τις εκπομπές, να περιορίσει τους υγειονομικούς κινδύνους και να ενισχύσει τη διατροφική ασφάλεια της χώρας», τόνισε.

Κλιματική και υγειονομική κρίση

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο περιβάλλον και την κλιματική κρίση, με προτάσεις για τη λήψη μέτρων περιορισμού της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, την προσαρμογή της χώρας στους αυξανόμενους κλιματικούς κινδύνους και τη συστηματική συνεργασία υγειονομικών και περιβαλλοντικών φορέων, προκειμένου να αναπτυχθούν συντονισμένες δράσεις πρόληψης και ανθεκτικότητας.

Ο γνωστός Καθηγητής και πρόεδρος Δ.Σ. του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΠΕ), Δημοσθένης Σαρηγιάννης, χτύπησε το καμπανάκι του κινδύνου:

«Η κλιματική κρίση αποτελεί πλέον άμεση απειλή για τη δημόσια υγεία. Τα ακραία θερμικά επεισόδια, η ατμοσφαιρική ρύπανση και οι πυρκαγιές αυξάνουν τη θνησιμότητα και επιβαρύνουν σοβαρά τα συστήματα υγείας. Χρειαζόμαστε μια ολιστική στρατηγική πρόληψης, έγκαιρης προειδοποίησης και ανθεκτικότητας των πόλεων, βασισμένη στις αρχές της Ενιαίας Υγείας», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο ρόλος της MSD Ελλάδος

Η πρωτοβουλία για τη στήριξη της μελέτης ανήκει στην MSD Ελλάδος, η οποία τοποθετείται ως εταίρος στον δημόσιο διάλογο για την πρόληψη. Ο Αντώνης Καρόκης, Διευθυντής Εξωτερικών Υποθέσεων της εταιρείας, τόνισε τη σημασία της σύμπραξης:

«Στην MSD συμμετέχουμε ενεργά στον δημόσιο διάλογο για την Ενιαία Υγεία, καθώς έχουμε ουσιαστική παρουσία τόσο στην ανθρώπινη όσο και στη ζωική υγεία, αλλά και στην πρόληψη μέσω του εμβολιασμού. Υποστηρίξαμε με υπερηφάνεια μία από τις πρώτες ολοκληρωμένες μελέτες για την Ενιαία Υγεία στην Ελλάδα, γιατί πιστεύουμε στη δύναμη της γνώσης, της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της συνεργασίας. Η Ενιαία Υγεία δεν είναι απλώς μια έννοια – είναι αναγκαιότητα. Είναι μια ευκαιρία να επαναβεβαιώσουμε τη συλλογική μας ευθύνη απέναντι στη δική μας γενιά και στις επόμενες», κατέληξε.