Εξαρτήσεις, παθητικό κάπνισμα, ενεργειακά ποτά: Τι δεν γνωρίζουν οι μαθητές σύμφωνα με έρευνα

Σημαντικά κενά γνώσης γύρω από βασικές έννοιες υγείας, όπως το παθητικό κάπνισμα και οι εξαρτησιογόνες ουσίες, αλλά και ανησυχητικές αντιλήψεις για την κατανάλωση ενεργειακών ποτών από μαθητές γυμνασίου, καταγράφει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα αγωγής υγείας Med School, που έχει φτάσει σε περισσότερα από 50 σχολεία και πάνω από 10.000 μαθητές σε όλη τη χώρα.

Η επιρροή των social media στη διαμόρφωση αντιλήψεων των εφήβων

Τα ευρήματα και την εμπειρία από την εφαρμογή του προγράμματος παρουσίασε η ψυχολόγος Ολυμπία Καλαμπαλίκη, μιλώντας στο Medical Innovation Forum, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Aristotle Innovation Forum. Περιγράφοντας μια εικόνα όπου η πληροφόρηση των εφήβων φαίνεται να διαμορφώνεται περισσότερο από τα social media παρά από θεσμικές πηγές εκπαίδευσης, υπογράμμισε ότι πρέπει να ξεκινά από μικρή ηλικία πιο στοχευμένη και αποτελεσματική ενημέρωση, με έμφαση στην πρόληψη και στην ενίσχυση του γραμματισμού υγείας.

Το Med School φέρνει την αγωγή υγείας μέσα στις σχολικές τάξεις

Η κ. Καλαμπαλίκη ανέφερε ότι το Med School απευθύνεται κυρίως σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά και σε παιδιά των τελευταίων τάξεων του δημοτικού, με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση σε ζητήματα όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ, η διατροφή και η άθληση. Το πρόγραμμα προσαρμόζεται κάθε φορά στη γλώσσα και στο γνωστικό επίπεδο των παιδιών, επιχειρώντας να «μεταφράσει» σύνθετες έννοιες υγείας σε κατανοητές εμπειρίες.

Από τις δημόσιες βιβλιοθήκες σε περισσότερα από 50 σχολεία

Το Med School υλοποιείται από το 1ο Εργαστήριο Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, με επιστημονικά υπεύθυνη την ομότιμη καθηγήτρια Μυρωνίδου-Τζουβελέκη, και εφαρμόζεται από φοιτητές Ιατρικής που μπαίνουν στις σχολικές τάξεις ως εκπαιδευτές. Το πρόγραμμα, αν και επίσημα εγκρίθηκε το 2013 από το Υπουργείο Παιδείας, είχε ξεκινήσει πιλοτικά ήδη από το 2011 σε δημόσιες βιβλιοθήκες της Θεσσαλονίκης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η κ. Καλαμπαλίκη, το πρόγραμμα έχει υλοποιηθεί σε περισσότερα από 50 σχολεία και έχουν εκπαιδευτεί περισσότεροι από 10.000 μαθητές σε περιοχές όπως η Θεσσαλονίκη, οι Σέρρες, το Κιλκίς, η Χαλκιδική, η Πιερία, η Λάρισα και η Καρδίτσα. Μόνο την τελευταία χρονιά, περισσότεροι από 1.500 μαθητές συμμετείχαν στις δράσεις του.

Σύγχυση για το παθητικό κάπνισμα και τις εξαρτήσεις

Όπως σημείωσε η κ. Καλαμπαλίκη, πολλοί μαθητές δεν αναγνωρίζουν βασικούς όρους γύρω από την εξάρτηση, ενώ το παθητικό κάπνισμα συχνά δεν γίνεται αντιληπτό ως επιβαρυντικός παράγοντας και τα παιδιά το ταυτίζουν με το άτμισμα.

Ενεργειακά ποτά και λανθασμένες αντιλήψεις περί «ακίνδυνης» κατανάλωσης

Χαρακτηριστικές είναι και οι απόψεις τους γύρω από τα ενεργειακά ποτά, τα οποία αρκετοί έφηβοι αντιμετωπίζουν ως ακίνδυνα, με καταγραφές καθημερινής κατανάλωσης ακόμη και από μαθητές πρώτης γυμνασίου.

Η ενημέρωση των παιδιών περνά κυρίως από το διαδίκτυο

Την ίδια στιγμή, η ενημέρωση των παιδιών, όπως τόνισε, δεν προέρχεται κυρίως από το σχολείο ή τους ειδικούς, αλλά από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ένα περιβάλλον όπου η πληροφορία συχνά δεν περνά κανένα φίλτρο αξιοπιστίας. Δεν είναι σπάνιο, όπως ανέφερε, viral περιεχόμενο από influencers ή personal trainers να προωθεί πρακτικές που σχετίζονται ακόμη και με επικίνδυνες ουσίες, δημιουργώντας λανθασμένες εντυπώσεις.

Οι φοιτητές Ιατρικής ως «γέφυρα» επικοινωνίας με τους μαθητές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ίδια η μεθοδολογία του προγράμματος. Οι φοιτητές Ιατρικής λειτουργούν ως εκπαιδευτές μέσα στις τάξεις, γεγονός που, όπως σημείωσε η κ. Καλαμπαλίκη, μειώνει την απόσταση με τους μαθητές και ενισχύει τη συμμετοχή. Όπως είπε, η ηλικιακή εγγύτητα δημιουργεί πιο άμεση επικοινωνία, ενώ η απουσία των καθηγητών από την αίθουσα κατά τη διάρκεια των παρεμβάσεων ενισχύει την ελευθερία έκφρασης.

Διαδραστική προσέγγιση με στόχο την ευαισθητοποίηση

Η προσέγγιση δεν περιορίζεται σε διαλέξεις. Περιλαμβάνει συζήτηση, διαδραστικότητα και οπτικό υλικό, ακόμη και εικόνες που σκόπιμα προκαλούν έντονη συναισθηματική αντίδραση, με στόχο την ευαισθητοποίηση και όχι την απλή ενημέρωση.

Συστηματική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος

Το πρόγραμμα αξιολογείται συστηματικά στο πλαίσιο διδακτορικής έρευνας, μέσω ερωτηματολογίων πριν και μετά τις παρεμβάσεις, αλλά και επαναληπτικών επισκέψεων στα ίδια σχολεία. Πρόσφατα έχουν προστεθεί και ανοιχτού τύπου ερωτήσεις, που επιχειρούν να «μετρήσουν» όχι μόνο τη γνώση αλλά και τον τρόπο που οι μαθητές αντιλαμβάνονται έννοιες, όπως η εξάρτηση.