ΕΚΠΑ: Τεχνητή νοημοσύνη «χαρτογραφεί» το DNA και προβλέπει τον καρκίνο παχέος εντέρου, μαστού και θυρεοειδούς

Σε ψηφιακή χαρτογράφηση γενετικού υλικού έχει προχωρήσει το Εργαστήριο Σύγχρονων Ανατομικών Εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης και Πειραματικής Χειρουργικής Έρευνας «Asclepius» στο Τμήμα Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ. Μέσω ειδικού προγράμματος, γίνεται πλέον πρόβλεψη για την εμφάνιση συγκεκριμένων μορφών καρκίνου, όπως εξηγεί ο διευθυντής του εργαστηρίου, καθηγητής Χειρουργικής και Ανατομίας του ΕΚΠΑ, Θεόδωρος Μαριόλης-Σαψάκος.

Διαβάστε επίσης – Πολλαπλούν μυέλωμα: Κλινικές μελέτες στο ΕΚΠΑ για καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις

Το εργαστήριο δημιουργήθηκε με αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και εγκαινιάστηκε τον περασμένο Μάρτιο. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, τα δεδομένα που προκύπτουν από τη γενετική χαρτογράφηση εντάσσονται σε μεγάλες βάσεις δεδομένων, μέσω των οποίων μπορεί να προκύψει εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου για κάθε άτομο και την οικογένειά του.

Εξατομικευμένη πρόγνωση μέσω DNA και μεγάλων βάσεων δεδομένων

«Μπορεί μεγάλες βάσεις δεδομένων να υπήρχαν και στο παρελθόν, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, όμως δεν υπήρχε η δυνατότητα αξιολόγησης και εξατομίκευσης», αναφέρει ο κ. Σαψάκος, μλώντας στο Πρακτορείο FM. Όπως εξηγεί, ο συνδυασμός κληρονομικών, οικογενειακών και προσωπικών γενετικών στοιχείων οδηγεί σε στατιστικά μοντέλα που σκιαγραφούν το πιθανό προφίλ υγείας ενός ανθρώπου στο μέλλον.

Το πρόγραμμα που εφαρμόζεται στο ΕΚΠΑ εστιάζει κυρίως στον καρκίνο του παχέος εντέρου, του μαστού και του θυρεοειδούς, δίνοντας τη δυνατότητα για πιο έγκαιρη πρόληψη και παρέμβαση.

ΕΚΠΑ – Εικονικό χειρουργείο πριν την επέμβαση

Παράλληλα, το εργαστήριο προχωρά στην εισαγωγή μιας καινοτόμου τεχνικής, γνωστής ως digital twin, που επιτρέπει την πραγματοποίηση εικονικού χειρουργείου πριν από την κανονική επέμβαση.

Όπως εξηγεί ο καθηγητής, το πρόγραμμα αυτό σχεδιάστηκε στο MIT και δίνει τη δυνατότητα στους γιατρούς να «προσομοιώνουν» την επέμβαση εκ των προτέρων. Έτσι, μπορούν να εντοπίζουν πιθανές δυσκολίες και να προετοιμάζονται καλύτερα.

«Αν σε αυτό το εικονικό χειρουργείο εντοπιστεί μια δυσκολία, υπάρχει η δυνατότητα επικοινωνίας με εξειδικευμένα κέντρα του εξωτερικού πριν από την πραγματική επέμβαση, ώστε ο γιατρός να είναι πιο προετοιμασμένος», σημειώνει.

Η τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση και την αισθητική ιατρική

Στο εργαστήριο έχουν ήδη εκπαιδευτεί 780 φοιτητές από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, όχι μόνο από σχολές υγείας αλλά και από άλλες, όπως η Σχολή Καλών Τεχνών, στο πλαίσιο της σύνδεσης της επιστήμης με την αισθητική του ανθρώπινου σώματος.

Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται επίσης για τον ακριβή εντοπισμό ανατομικών σημείων πριν από αισθητικές παρεμβάσεις, μειώνοντας σημαντικά τα λάθη ακόμη και σε ενέσιμες εφαρμογές.

Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να μειώσει τα ιατρικά λάθη;

Αναφερόμενος στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στη μείωση των ιατρικών λαθών, ο κ. Σαψάκος σημειώνει ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες τα λάθη, κυρίως στη χειρουργική, κοστίζουν δισεκατομμύρια δολάρια.

Όπως τονίζει, ακόμη και έμπειροι χειρουργοί μπορεί να κάνουν λάθη λόγω λανθασμένης ανατομικής αναγνώρισης, τα οποία συνδέονται με περίπου 100.000 θανάτους ετησίως παγκοσμίως.

Η τεχνητή νοημοσύνη, όπως εξηγεί, μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά σε διαγνωστικά εργαλεία, όπως η αξονική και η μαγνητική τομογραφία, ενισχύοντας την ακρίβεια και την ασφάλεια.

Σε ό,τι αφορά τον φόβο αντικατάστασης των γιατρών από την τεχνητή νοημοσύνη, ο καθηγητής επισημαίνει ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι η ανθρώπινη κρίση και σκέψη παραμένουν αναντικατάστατες.

«Όσο υπάρχει η ανθρώπινη νόηση, η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να την αντικαταστήσει», καταλήγει.

 Φωτογραφία: istock