Αθανασία Μανδάλου: Το δημόσιο νοσοκομείο στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας

Η Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία να αναδείξουμε τον ουσιαστικό ρόλο που έχει η κλινική έρευνα στη σύγχρονη φροντίδα υγείας, στην πρόοδο της επιστήμης και – κυρίως – στη ζωή των ασθενών.

Πίσω από κάθε νέα θεραπεία που αλλάζει τη ζωή ενός ανθρώπου, πίσω από κάθε καινοτόμο φαρμακευτική ή τεχνολογική προσέγγιση, υπάρχει μια κλινική μελέτη.

Υπάρχουν επιστήμονες, επαγγελματίες υγείας, ερευνητικές ομάδες, αλλά και άνθρωποι που επέλεξαν να συμμετάσχουν με εμπιστοσύνη στην προσπάθεια εξέλιξης της ιατρικής γνώσης.

Το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου και η Κλινική Έρευνα

Η φιλοσοφία της κλινικής έρευνας υπήρχε στο Γενικό Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ήδη από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, μέσα από τη συμμετοχή των κλινικών και των επιστημονικών ομάδων σε σημαντικές ερευνητικές δραστηριότητες. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η ανάπτυξη της κλινικής έρευνας ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο και αποτέλεσε έναν πιο οργανωμένο και στρατηγικό στόχο για το Νοσοκομείο.

Σήμερα, το Γενικό Νοσοκομείο Παπαγεωργίου διαθέτει μία ιδιαίτερα δυναμική δραστηριότητα στον τομέα της κλινικής έρευνας, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι ένα σύγχρονο  νοσοκομείο μπορεί να έχει ενεργό ρόλο στην καινοτομία, στην επιστημονική εξέλιξη και στην ένταξή του σε διεθνή ερευνητικά δίκτυα.

Δείτε επίσης – Ευαγγελία Κοράκη στο Health Talks: «Οι κλινικές μελέτες φέρνουν στην Ελλάδα τις θεραπείες του μέλλοντος» 

Στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου διεξάγονται 486 ενεργές κλινικές μελέτες, εκ των οποίων 147 είναι χρηματοδοτούμενες, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα θεραπευτικών αντικειμένων και ιατρικών ειδικοτήτων. Διεθνείς πολυκεντρικές μελέτες, ακαδημαϊκά ερευνητικά πρωτόκολλα, μελέτες πραγματικών δεδομένων, παρατηρητικές μελέτες και νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινής λειτουργίας πολλών κλινικών και τμημάτων του.

Η ανάπτυξη αυτή βασίζεται στη στενή συνεργασία ιατρικών, νοσηλευτικών, διοικητικών και υποστηρικτικών υπηρεσιών, κάτι που αναδεικνύει τη σημασία της διατμηματικής λειτουργίας σε ένα σύγχρονο ερευνητικό περιβάλλον.

Αθανασία Μανδάλου, Επικεφαλής Γραφείου Κλινικών Ερευνών στο Γ.Ν «Παπαγεωργίου» Θεσσαλονίκης.

Η Μονάδα Κλινικών Ερευνών Φάσης Ι

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου διαθέτει τη μοναδική οργανωμένη Μονάδα Κλινικών Ερευνών Φάσης Ι σε νοσοκομειακό περοβάλλον της χώρας. Πρόκειται για μια εξειδικευμένη δομή, με δυνατότητα διεξαγωγής πρώιμων κλινικών μελετών και μελετών βιοϊσοδυναμίας, υποστηρίζοντας απαιτητικά ερευνητικά πρωτόκολλα με υψηλές προδιαγραφές ασφάλειας και ποιότητας.

Οι μελέτες Φάσης Ι αποτελούν το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα αξιολόγησης νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων στον άνθρωπο. Απαιτούν εξειδικευμένες υποδομές, αυστηρές διαδικασίες και συνεχή ετοιμότητα. Η δυνατότητα διεξαγωγής τέτοιων μελετών σε ένα  ελληνικό νοσοκομείο δείχνει ότι υπάρχουν στη χώρα μας άνθρωποι, γνώση και υποδομές που μπορούν να ανταποκριθούν σε ιδιαίτερα απαιτητικά διεθνή ερευνητικά πρότυπα.

Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Εξωστρέφεια

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ένα σημαντικό άλμα στον οργανωτικό και ψηφιακό εκσυγχρονισμό της κλινικής έρευνας στο νοσοκομείο. Μέσα από τη στενή συνεργασία διαφορετικών υπηρεσιών και στελεχών, αναπτύχθηκε μία διατμηματική ψηφιακή πλατφόρμα για την παρακολούθηση και διαχείριση των κλινικών μελετών.

Αυτό το εργαλείο άλλαξε ριζικά την καθημερινή λειτουργία, μειώνοντας δραστικά τη γραφειοκρατία, διευκολύνοντας τη συνεργασία μεταξύ των τμημάτων και προσφέροντας μια ενιαία και καθαρή εικόνα για την πορεία κάθε μελέτης. Το πιο πολύτιμο στοιχείο αυτής της πρωτοβουλίας είναι ότι γεννήθηκε «εκ των έσω»: απέδειξε πως οι άνθρωποι του Νοσοκομείου έχουν τα αντανακλαστικά να εντοπίζουν λειτουργικές ανάγκες και να σχεδιάζουν καινοτόμες λύσεις. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι η πλατφόρμα αυτή ξεχώρισε και αναγνωρίστηκε ως καλή πρακτική στο Αποθετήριο Καινοτομιών Δημόσιου Τομέα.

Αυτή η εσωτερική ψηφιακή ωριμότητα αποτελεί και το «διαβατήριο» για την έντονη εξωστρέφεια του Νοσοκομείου. Σήμερα, το Παπαγεωργίου συμμετέχει ενεργά σε πρωτοπόρες ευρωπαϊκές συνεργασίες που εστιάζουν στην ψηφιακή υγεία και την ασφαλή αξιοποίηση των δεδομένων υγείας. Με αυτόν τον τρόπο, η καθημερινή κλινική έρευνα που διεξάγεται στις δομές μας συνδέεται άμεσα με τις πιο σύγχρονες διεθνείς εξελίξεις, τοποθετώντας το Νοσοκομείο στον πυρήνα των ευρωπαϊκών δικτύων καινοτομίας.

Η Αξία των Κλινικών Μελετών

Η ανάπτυξη της κλινικής έρευνας στα δημόσια νοσοκομεία έχει πολλαπλή αξία.

Πρόκειται πρώτα απ’ όλα για τους ίδιους τους ασθενείς, καθώς προσφέρει πρόσβαση σε νέες θεραπευτικές επιλογές και καινοτόμες θεραπείες πριν αυτές γίνουν ευρέως διαθέσιμες. Για πολλούς ανθρώπους, η συμμετοχή σε μια κλινική μελέτη μπορεί να σημαίνει μια σημαντική ευκαιρία και μια διαφορετική προοπτική.

Παράλληλα, η κλινική έρευνα συμβάλλει στη συνεχή εκπαίδευση και εξειδίκευση των επαγγελματιών υγείας, ενισχύει την εφαρμογή διεθνών προτύπων ποιότητας και ασφάλειας και δημιουργεί ένα περιβάλλον συνεχούς επιστημονικής εξέλιξης μέσα στο ίδιο το δημόσιο σύστημα υγείας.

Ταυτόχρονα, δημιουργεί σημαντική προστιθέμενη αξία για τη χώρα μέσω της προσέλκυσης επενδύσεων, της ανάπτυξης τεχνογνωσίας και της ενίσχυσης της διεθνούς παρουσίας της Ελλάδας στον τομέα της κλινικής έρευνας.

Μια Πράξη Εμπιστοσύνης στην Επιστήμη

Εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος των εθελοντών που συμμετέχουν στις κλινικές μελέτες. Η συμμετοχή ενός ανθρώπου — είτε πρόκειται για ασθενή είτε για υγιή εθελοντή στις πρώιμες μελέτες — αποτελεί μια πράξη εμπιστοσύνης προς την επιστήμη αλλά και ουσιαστικής συμβολής στην πρόοδο της ιατρικής γνώσης.

Χωρίς τη συμμετοχή των ανθρώπων αυτών, καμία νέα θεραπεία δεν θα μπορούσε να εξελιχθεί και να φτάσει με ασφάλεια στους ασθενείς που τη χρειάζονται.

Η συμμετοχή αυτή πραγματοποιείται πάντοτε μέσα σε ένα αυστηρό επιστημονικό και κανονιστικό πλαίσιο προστασίας των δικαιωμάτων, της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας των συμμετεχόντων, σύμφωνα με τις διεθνείς αρχές Ορθής Κλινικής Πρακτικής και τις ευρωπαϊκές κανονιστικές απαιτήσεις.

Ένα Μήνυμα για το Μέλλον

Η εμπειρία του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου δείχνει ότι όταν υπάρχει συνεργασία, συνέπεια, επένδυση στους ανθρώπους και σωστή οργάνωση, τα δημόσια νοσοκομεία μπορούν να έχουν ουσιαστικό ρόλο στην έρευνα και στην καινοτομία.

Γιατί οι κλινικές μελέτες δεν αφορούν μόνο την έρευνα. Αφορούν την ελπίδα ενός ασθενή, την εξέλιξη της επιστήμης και τη δυνατότητα ενός ελληνικού νοσοκομείου να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση του μέλλοντος της υγείας στη χώρα μας.