Γλουτένη: Θα χάσουμε βάρος αν την «κόψουμε» από τη διατροφή μας; Ένας ειδικός εξηγεί

Πρόσφατα, ο Ματ Ντέιμον αποκάλυψε ότι η σημαντική απώλεια βάρους του για τις ανάγκες της τανίας «Οδύσσεια» οφείλεται στο ότι «έκοψε» την γλουτένη. Αυτή η δήλωσε αναζωπύρωσε τη συζήτηση σχετικά με αυτή την διατροφική προσέγγιση, που παλαιότερα είχε διχάσει.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η γλουτένη δεν προκαλεί κανένα πρόβλημα υγείας, όπως εξηγεί ο Guy Guppy, Λέκτορας Διατροφής και Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Kingston, σε άρθρο του στο The Conversation.

Αλλά για όσους πάσχουν από κοιλιοκάκη – η οποία επηρεάζει περίπου το 1% των ανθρώπων – η αποφυγή της είναι απαραίτητη. Αυτή η αυτοάνοση πάθηση πυροδοτεί μια ανοσολογική απόκριση στη γλουτένη, καταστρέφοντας το βλεννογόνο του λεπτού εντέρου, επηρεάζοντας την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.

Υπάρχει, επίσης, η δυσανεξία στη γλουτένη ή η ευαισθησία στη γλουτένη που δεν οφείλεται σε κοιλιοκάκη, μια πάθηση που σχετίζεται με συμπτώματα όπως φούσκωμα και γαστρεντερική παλινδρόμηση. Τα άτομα με αυτή την πάθηση συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα πέρα ​​από το πεπτικό σύστημα, όπως πονοκεφάλους και δερματικά εξανθήματα.

Παρά τον αυξανόμενο αριθμό ατόμων που αναφέρουν τέτοια συμπτώματα, η δυσανεξία στη γλουτένη παραμένει αντικείμενο έντονης συζήτησης όσον αφορά τα αίτια και τη διαχείρισή της. Προς το παρόν, η μόνη συνιστώμενη προσέγγιση είναι η υιοθέτηση μιας δίαιτας χωρίς γλουτένη.

Για όλους τους άλλους – όσους δεν έχουν κοιλιοκάκη ή δυσανεξία στη γλουτένη – η αποφυγή τροφών με γλουτένη μπορεί να είναι ανούσια, αλλά ενδεχομένως σε κάποιους μπορεί να δημιουργήσει ακόμη και προβλήματα στην υγεία τους.

Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά, δεν παρέχουν μόνο υδατάνθρακες, αλλά είναι επίσης εξαιρετικές πηγές φυτικών ινών και βιταμινών Β.

Μια πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Nutrients δεν διαπίστωσε σημαντικές διαφορές μεταξύ της δίαιτας χωρίς γλουτένη και της δίαιτας πλούσιας με προϊόντα γλουτένης στο σωματικό λίπος ή το σωματικό βάρος μεταξύ υγιών ενηλίκων.

Δείτε επίσης: Για κάποιους η δυσανεξία στη γλουτένη είναι ψυχολογική, δείχνει νέα μελέτη

Σε τι οφείλεται τελικά η απώλεια βάρους;

Η απώλεια βάρους που βιώνουν πολλοί άνθρωποι που ακολουθούν δίαιτες χωρίς γλουτένη συχνά οφείλεται σε μηχανισμούς και όχι σε «μαγεία», όπως εξηγεί ο ειδικός. «Επειδή το συστατικό αυτό βρίσκεται σε πολλά τρόφιμα με υψηλή ενεργειακή πυκνότητα και βάση τους υδατάνθρακες, όσοι την αποφεύγουν συνήθως κόβουν τρόφιμα όπως η πίτσα, το fast food και τα ζυμαρικά», λέει, εξηγώντας το πως πραγματικά «δουλεύει».

«Αυτός ο περιορισμός των υδατανθράκων οδηγεί σε μείωση του γλυκογόνου – της αποθηκευμένης μορφής υδατανθράκων στο ανθρώπινο σώμα. Όταν αποθηκεύεται γλυκογόνο, αποθηκεύεται παράλληλα και νερό.

Έτσι, όταν τα επίπεδα γλυκογόνου μειώνονται, ακολουθεί η αύξηση του βάρους του νερού, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση της γρήγορης απώλειας λίπους. Αυτό το φαινόμενο εξηγεί γιατί οι άνθρωποι συχνά βλέπουν θεαματικά αποτελέσματα την πρώτη ή δύο εβδομάδες οποιασδήποτε νέας δίαιτας ή προγράμματος άσκησης», τονίζει.

Πέρα από τη μειωμένη πρόσληψη υδατανθράκων, τα άτομα που ακολουθούν δίαιτες χωρίς γλουτένη συχνά στρέφονται προς την κατανάλωση περισσότερων τροφών ολικής αλέσεως. Η υιοθέτηση μιας τέτοιας διατροφής συχνά οδηγεί σε λιγότερες θερμίδες που καταναλώνονται συνολικά.

Μια μικρή προκαταρκτική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Frontiers of Sports and Active Living, διαπίστωσε ότι η ακολούθηση μιας δίαιτας χωρίς γλουτένη για έξι εβδομάδες οδήγησε σε σημαντική μείωση του σωματικού βάρους σε σύγκριση με μια άλλη δίαιτα. Αλλά αυτές οι αλλαγές ήταν πιθανώς αποτέλεσμα ελλείμματος θερμίδων και απώλειας υγρών, παρά οποιουδήποτε μεταβολικού πλεονεκτήματος από την αφαίρεση της γλουτένης.

Υπάρχει ένας άλλος παράγοντας που παίζει ρόλο. Οι υδατάνθρακες με βάση το σιτάρι περιέχουν σάκχαρα που ονομάζονται φρουκτάνες, τα οποία διασπώνται από βακτήρια στο παχύ έντερο.

Αυτά τα συγκεκριμένα σάκχαρα μπορούν να προκαλέσουν φούσκωμα, πόνο και αλλαγές στις κενώσεις. Όταν αφαιρούνται αυτές οι τροφές, τα συμπτώματα υποχωρούν και το στομάχι μπορεί να φαίνεται πιο επίπεδο – μια αισθητική αλλαγή που οι άνθρωποι μπορεί να εκλάβουν λανθασμένα ως απώλεια λίπους.

Η γλουτένη μπορεί να έχει οφέλη για την υγεία

Η υιοθέτηση μιας δίαιτας χωρίς γλουτένη που δεν είναι ιατρικά απαραίτητη θα μπορούσε στην πραγματικότητα να αυξήσει τους κινδύνους για την υγεία, υπογραμμίζει ο ειδικός. Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ διαπίστωσε μια συσχέτιση μεταξύ της υψηλότερης πρόσληψης γλουτένης και του μειωμένου κινδύνου καρδιακών παθήσεων.

Ομοίως, μια άλλη έρευνα έχει βρει μια σύνδεση μεταξύ της χαμηλής πρόσληψης γλουτένης και του αυξημένου κινδύνου διαβήτη τύπου 2.

Ο «ένοχος» πίσω από αυτές τις ανησυχητικές συνδέσεις μπορεί κάλλιστα να είναι τα προϊόντα χωρίς γλουτένη που γεμίζουν τα ράφια των σούπερ μάρκετ. Όταν αφαιρείται από ένα προϊόν, αλλάζει την υφή και τη γευστικότητα του τροφίμου. Για να αντισταθμίσουν αυτό, οι κατασκευαστές προσθέτουν άλλα συστατικά για να βελτιώσουν τη γεύση και την υφή.

Δείτε επίσης: Μπορεί το φιλί να μεταδώσει τη γλουτένη; Τι απαντά η επιστήμη

Το αποτέλεσμα; Τα προϊόντα χωρίς γλουτένη έχουν αποδειχθεί ότι περιέχουν σημαντικά λιγότερη πρωτεΐνη, περισσότερα κορεσμένα λιπαρά, λιγότερες φυτικές ίνες και υψηλότερη ζάχαρη από τα συμβατικά αντίστοιχά τους. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό το διατροφικό προφίλ μπορεί να οδηγήσει σε κακή διατροφή και, ως εκ τούτου, σε κακή υγεία.

Έτσι, ενώ οι άνθρωποι μπορεί να πιστεύουν ότι η αποφυγή της γλουτένης προκαλεί απώλεια βάρους, η πραγματικότητα είναι συνήθως διαφορετική.

Φωτογραφία iStock