Το παράδοξο της φυσικής δραστηριότητας: Άλλες φορές αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας και άλλες τον μειώνει

Η φυσική δραστηριότητα είναι απαραίτητη για την προστασία από την άνοια, αλλά δεν είναι όλα τα είδη της ισάξια στην προστασία του εγκεφάλου, αναφέρει διεθνής ομάδα επιστημόνων.

Σε μελέτη σε 30 χώρες οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι έχει σημασία που και γιατί είμαστε κινητικά δραστήριοι. Στην πραγματικότητα, η φυσική δραστηριότητα που γίνεται στον ελεύθερο χρόνο μας μειώνει τον κίνδυνο. Ωστόσο εκείνη που γίνεται για επαγγελματικούς λόγους, μπορεί και να τον αυξάνει!

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση The Lancet Public Health. Βασίσθηκαν στην ανάλυση δεδομένων από 74 προγενέστερες κλινικές μελέτες.

Σε αυτές είχαν συμμετάσχει συνολικώς περισσότερα από 4,2 εκατομμύρια άνθρωποι. Το γεγονός αυτό την καθιστά μία από τις μεγαλύτερες που έχουν διεξαχθεί έως τώρα για την συσχέτιση της φυσικής δραστηριότητας με την άσκηση.

Πώς δρα

Η φυσική δραστηριότητα θεωρείται πολύτιμη για την υγεία του εγκεφάλου. Γι’ αυτό άλλωστε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συμπεριλαμβάνει την καταπολέμηση της καθιστικής ζωής στις κατευθυντήριες οδηγίες του για την προστασία από την άνοια.

Η φυσική δραστηριότητα ωφελεί με πολλούς τρόπους τον εγκέφαλο, αφού:

• Βελτιώνει τη ροή του αίματος, διεγείροντας την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών σε αυτόν
• Διεγείρει την παραγωγή μορίων με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που φθάνουν σε όλο το σώμα
• Βοηθεί τον εγκέφαλο να χρησιμοποιήσει ενέργεια
• Διεγείρει την ανάπτυξη νέων εγκεφαλικών κυττάρων

Η νέα μελέτη, όμως, υποδηλώνει ότι τα οφέλη επηρεάζονται σημαντικά από το είδος της φυσικής δραστηριότητας με το οποίο ασχολείται κάποιος.

Τα ευρήματα

Ειδικότερα, η φυσική δραστηριότητα στον ελεύθερο χρόνο, συσχετίσθηκε στη μελέτη με 24% μικρότερο κίνδυνο για άνοια. Τέτοιου είδους δραστηριότητες είναι λ.χ.:

• Η ενασχόληση με τον αθλητισμό
• Ο χορός
• Το γυμναστήριο
• Το τζόκινγκ

Ωστόσο οι δουλειές του σπιτιού, που επίσης είναι μία από τις κύριες φυσικές δραστηριότητες, συσχετίσθηκαν με 15% μικρότερο κίνδυνο. Αντίστοιχα, η μετάβαση στην εργασία με ενεργητικό τρόπο (με τα πόδια ή με ποδήλατο) συσχετίσθηκε με 10% μικρότερο κίνδυνο.

Αντιθέτως, η επαγγελματική φυσική δραστηριότητα συσχετίσθηκε με αύξηση του κινδύνου για άνοια κατά 20%.

Οι ερευνητές αποκαλούν τα ευρήματα αυτά «το παράδοξο της φυσικής δραστηριότητας». Ωστόσο δεν έχει παρατηρηθεί μόνον στις μελέτες για την άνοια. Έχει καταγραφεί και στις μελέτες για την υγεία της καρδιάς, τονίζουν.

Και οι μελέτες για την καρδιά

Όπως αναφέρουν, η φυσική δραστηριότητα στην εργασία δεν είναι εξίσου προστατευτική για την καρδιολογική υγεία με εκείνη που γίνονται από ευχαρίστηση. Μάλιστα υπάρχουν και μερικές μελέτες που έχουν δείξει ότι η επαγγελματική φυσική δραστηριότητα είναι επιβαρυντική για την καρδιά.

Πού μπορεί να οφείλεται αυτό το καρδιαγγειακό παράδοξο; Οι επιστήμονες έχουν προτείνει διάφορες πιθανές εξηγήσεις, όπως ενδεικτικά:

• Οι χειρώνακτες έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να εργάζονται σε επαγγέλματα με υψηλά επίπεδα ρύπανσης (π.χ. εργοστάσια, εργοτάξια). Η ρύπανση είναι παράγοντας που υπονομεύει την καρδιαγγειακή υγεία, αφού σχετίζεται με την καρδιοπάθεια και την άνοια.
• Οι χειρώνακτες είναι επίσης πολύ πιθανότερο να εργάζονται σε περιβάλλοντα με έντονη ζέστη, δυνατούς θορύβους, στρες ή άλλους παράγοντες που επιβαρύνουν καρδιά και εγκέφαλο.
• Οι χειρώνακτες συχνά δεν αφιερώνουν τόσο χρόνο στην μόρφωση όσο οι άνθρωποι που κάνουν δουλειές γραφείου. Ωστόσο τα χρόνια στα θρανία και τα νοητικώς απαιτητικά επαγγέλματα σχετίζονται με περισσότερες εφεδρείες του εγκεφάλου.
• Η επαγγελματική φυσική δραστηριότητα είναι πολύωρη και εξαντλητική. Η ψυχαγωγική φυσική δραστηριότητα γίνεται όπως, όσο και όποτε αντέχουμε.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτά είναι μόνον θεωρίες. Απαιτούνται περισσότερες έρευνες για να διαπιστωθεί που οφείλεται η συσχέτιση ανάμεσα στην επαγγελματική φυσική δραστηριότητα και τον αυξημένο κίνδυνο για άνοια.

Πρέπει επίσης να εξακριβωθεί εάν και ποια χειρωνακτικά επαγγέλματα είναι πιο επιβαρυντικά από άλλα.

Φωτογραφία: iStock