Η καθιστική ζωή βλάπτει σοβαρά την υγεία, αλλά όταν το θέμα είναι η μνήμη και η άνοια έχει σημασία τι κάνει όποιος κάθεται, αναφέρει διεθνής ομάδα επιστημόνων.
Σε μεγάλη μελέτη που πραγματοποίησαν διαπίστωσαν πως η παθητική καθιστική ζωή είναι αυτή που επιβαρύνει τον εγκέφαλο. Η ενεργητική καθιστική ζωή μπορεί και να τον προστατεύει.
Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι για την υγεία του εγκεφάλου δεν έχει σημασία μόνο πόσο γυμνάζει κάποιος το σώμα του. Πρέπει να γυμνάζει και το μυαλό του, ακόμα και όταν κάθεται.
Η νέα μελέτη δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση American Journal of Preventive Medicine. Βασίσθηκε στην ανάλυση στοιχείων από 20.811 εθελοντές τους οποίους οι ερευνητές παρακολούθησαν επί 19 χρόνια. Κατά την έναρξη της μελέτης, οι εθελοντές είχαν ηλικία 35 έως 64 ετών.
Έως το τέλος της περιόδου παρακολουθήσεως, 569 από τους συμμετέχοντες είχαν διαγνωστεί με άνοια. Οι ερευνητές εξέτασαν την δυνητική συσχέτισή της με την καθιστική ζωή γενικώς και με την παθητική και την ενεργητική ειδικώς.
Η παθητική καθιστική ζωή είναι π.χ. το να βλέπει κάποιος παθητικά τηλεόραση. Ενεργητική καθιστική ζωή είναι ενδεικτικά το να διαβάζει, να γράφει, να εργάζεται σε ηλεκτρονικό υπολογιστή κ.λπ.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τι θα μπορούσε να συμβεί στις νοητικές εκβάσεις των εθελοντών τους, εάν γινόταν αντικατάσταση μέρους της παθητικής καθιστικής ζωής με ενεργητική.
Τα ευρήματα
Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, οι συμμετέχοντες είχαν κατά μέσον όρο:
- 116 λεπτά την ημέρα παθητική καθιστική ζωή
- 240 λεπτά την ημέρα ενεργητική καθιστική ζωή
Όσοι περνούσαν τις ώρες της ακινησίας τους βλέποντας τηλεόραση, είχαν πολύ περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν άνοια. Όσοι όμως την περνούσαν εξασκώντας ασταμάτητα το μυαλό τους, έδειξαν να είναι προστατευμένοι από την έκπτωση των νοητικών λειτουργιών.
Η διαφορά αυτή υποδηλώνει ότι μπορεί η καθιστική ζωή να είναι επιζήμια για την καρδιά και τον μεταβολισμό, αλλά για τον εγκέφαλο είναι διαφορετική. Και αυτό διότι εκείνος μπορεί να υπερλειτουργεί (ενεργητικός) ή να παραμένει εν πολλοίς αδρανής (παθητικός) στη διάρκειά της.
Μάλιστα ακόμα και μία ώρα περισσότερης ή λιγότερης ενεργητικής καθιστικής ζωής μπορεί να κάνει τη διαφορά στον κίνδυνο άνοιας. Ειδικότερα:
- Κάθε πρόσθετη ώρα ενεργητικής καθιστικής ζωής συσχετίσθηκε με μείωση κατά 4% του κινδύνου να αναπτυχθεί άνοια
- Η αντικατάσταση μίας ώρα παθητικής τηλεθέασης με μία ώρα νοητικά απαιτητικής εργασίας, συσχετίσθηκε με μείωση κατά 7% του κινδύνου αυτού
- Η προσθήκη μίας ώρας νοητικά απαιτητικής καθιστικής ζωής στην ημερήσια ρουτίνα συσχετίσθηκε με μείωση κατά 11% του κινδύνου για άνοια. Μάλιστα αυτό ίσχυε ακόμα κι αν δεν άλλαζε τίποτε άλλο στο επίπεδο δραστηριότητας των συμμετεχόντων
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο
Η προστατευτική δράση της ενεργητικής καθιστικής ζωής ήταν ισχυρότερη στις ηλικίες 50 έως 64 ετών. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η μέση ηλικία είναι μία κρίσιμη περίοδος για την υγεία του εγκεφάλου αργότερα στη ζωή.
«Η καθιστική ζωή σημαίνει ότι ο οργανισμός δαπανά ελάχιστη ενέργεια. Η εγκεφαλική δραστηριότητα όμως μπορεί να παρουσιάζει σημαντική διαφοροποίηση», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Mats Hallgren, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Deakin στην Αυστραλία.
«Το πώς χρησιμοποιούμε τον εγκέφαλό μας ενόσω καθόμαστε καθορίζει σε σημαντικό βαθμό την μελλοντική νοητική λειτουργικότητά μας. Και αυτό μπορεί να προβλέπει τον κίνδυνο να αναπτυχθεί άνοια», πρόσθεσε. «Είναι σημαντικό να παραμένουμε σωματικά δραστήριοι καθώς μεγαλώνουμε. Εξίσου σημαντικό όμως είναι να παραμένουμε και νοητικά δραστήριοι».
Φωτογραφία: istock