Καύσωνας: Γιατί πονάμε περισσότερο στη ζέστη και τι μπορούμε να κάνουμε

Καθώς η ζέστη αυξάνεται, ολοένα περισσότεροι άνθρωποι αναφέρουν εντονότερη δυσκαμψία και σωματικά ενοχλήματα. Και αυτό διότι οι υψηλές θερμοκρασίες δεν μας προκαλούν μόνον εξάντληση, θολωμένο μυαλό, ανήσυχες νύχτες και μειωμένη παραγωγικότητα. Μπορεί να επιδεινώσουν και τους σωματικούς πόνους.

Του λόγου το αληθές αποδεικνύει μία νέα μελέτη, στην οποία αναλύθηκαν τα δεδομένα μιας έρευνας που διεξήχθη την περίοδο 2008-2017 στις ΗΠΑ. Στην έρευνα είχαν συμμετάσχει περισσότεροι από 2 εκατομμύρια ενήλικες, που απαντούσαν σε αναλυτικά ερωτηματολόγια για τον τρόπο ζωής και την υγεία τους.

Στο πλαίσιό της, είχαν καταγραφεί καθημερινοί δείκτες πόνου από τους συμμετέχοντες. Αυτό επέτρεψε στους ερευνητές της νέας μελέτης να τους εξετάσουν σε συνάρτηση με τις κλιματολογικές συνθήκες.

Ωστόσο δεν εστίασαν σε όλους τους πόνους αδιακρίτως. Επικεντρώθηκαν σε εκείνους που επέμεναν επί πολλές ώρες καθημερινά και επομένως ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια παροδική κατάσταση.

Όπως έδειξαν τα στοιχεία τους, όσο περισσότερη ζέστη έκανε, τόσο αυξάνονταν οι πιθανότητες να αναφέρουν οι συμμετέχοντες έντονο σωματικό πόνο.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν στις ημέρες με ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες – από 32 βαθμούς Κελσίου και πάνω. Οι μεσήλικες και οι άνθρωποι από χαμηλό κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν αυξημένους πόνους.

Τι μπορεί να συμβαίνει

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Ecological Economics. Όπως γράφουν οι ερευνητές, αναγνώρισαν αρκετές πιθανές αιτίες για την αύξηση του πόνου τις μέρες με έντονη ζέστη.

Μερικές από αυτές αποτελούν παράγοντες που πυροδοτούν άμεσα τον πόνο. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται:

• Η αφυδάτωση που προκαλεί η ζέστη
• Η φλεγμονή
• Οι αλλαγές στην αρτηριακή πίεση

Οι ερευνητές βρήκαν ότι εμπλέκονται στην ένταση του πόνου και παράγοντες που τον επηρεάζουν έμμεσα, όπως:

• Η αύξηση του στρες που προκαλεί η ζέστη
• Η διαταραχή του ύπνου
• Η μείωση της ευεξίας
• Ο περιορισμός της ικανότητάς μας να διεκπεραιώνουμε πολλές καθημερινές δραστηριότητες στη ζέστη (π.χ. εξωτερικές δουλειές, άσκηση)

Όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι γνωστό ότι εντείνουν την αίσθηση του πόνου, λένε οι ερευνητές.

Το παράδειγμα του ύπνου

Η διαταραχή του ύπνου από την έντονη ζέστη είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πως μπορεί να ενταθεί ο πόνος.

Όταν κάνει πολλή ζέστη, ο ύπνος μπορεί να διαταραχθεί. Ο φτωχής ποιότητας ύπνος, όμως, αυξάνει την ευαισθησία στον πόνο. Ταυτοχρόνως, όμως, ο πόνος τον δυσκολεύει ακόμα περισσότερο.

Όταν έχει καύσωνα, ο ύπνος διαταράσσεται σε όσους δεν έχουν κλιματιστικά στα υπνοδωμάτιά τους ή δεν μπορούν να τα χρησιμοποιούν όλη τη νύχτα. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος φτωχού ύπνου και εντεινόμενου πόνου, ο οποίος τελικά διαταράσσει την ευεξία και την ποιότητα ζωής.

Οι επιπτώσεις του πόνου όμως δεν περιορίζονται στον φτωχό ύπνο. Όταν το σώμα πονάει, ο οργανισμός χρησιμοποιεί όσους πόρους διαθέτει για να αντιμετωπίσει το επώδυνο αίσθημα. Έτσι όμως απομένουν λιγότεροι πόροι για την συγκέντρωση της προσοχής, τη μνήμη, τη λήψη αποφάσεων. Σε τέτοια περίπτωση πλήττεται η αποδοτικότητα στην δουλειά ή στο σχολείο.

Υπάρχουν βεβαίως και περιπτώσεις κατά τις οποίες η ζέστη ωφελεί τον πόνο, διευκρινίζουν οι ερευνητές. Όταν λ.χ. κάποιος έχει πόνο στη μέση, μπορεί να θερμό επίθεμα ή το ζεστό νερό να τον καταπραΰνει. Υπάρχει όμως σημαντική διαφορά ανάμεσα στην στοχευμένη θερμότητα για μία συγκεκριμένη περιοχή του σώματος και το να… βράζει κάποιος ολόκληρος από τη ζέστη.

Στην πραγματικότητα, η έντονη ζέστη που προσβάλλει ολόκληρο τον οργανισμό, δοκιμάζει τις αντοχές πολλών συστημάτων του. Γι’ αυτό τον λόγο μπορεί να επιδεινώσει, αντί να καταπραΰνει, τους σωματικούς πόνους.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Οι αλλοπρόσαλλες καιρικές συνθήκες των τελευταίων ετών αποδεικνύουν ότι έχουμε μπλέξει. Οι καύσωνες γίνονται περισσότεροι, πιο έντονοι και πιο παρατεταμένοι. Επομένως εάν δεν αλλάξει κάτι θεαματικά, είναι βέβαιον πως τα καυτά καλοκαίρια θα είναι η νέα κανονικότητα στη ζωή μας.

Δεν γίνεται όμως να πονάμε ανυπόφορα σε μυς, αρθρώσεις και αλλού στο σώμα κάθε φορά που έχει ακραία ζέστη. Ευτυχώς υπάρχουν μερικοί πρακτικοί τρόποι για προστατεθούμε, τονίζουν οι επιστήμονες. Και συνιστούν τα εξής:

• Να πίνετε άφθονο νερό για να είναι το σώμα σας καλά ενυδατωμένο
• Να αποφεύγετε τις κοπιώδεις δραστηριότητες όταν έχει πολλή ζέστη
• Να παραμένετε σε δροσερούς εσωτερικούς χώρους όσο περισσότερο μπορείτε
• Να προγραμματίζετε τις εξωτερικές δουλειές σας πολύ νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα για να μειωθεί ο πόνος που σχετίζεται με τη ζέστη.

Φωτογραφία: iStock