Νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, δημοσιευμένη στις 26 Ιανουαρίου στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine, δείχνει ότι η ελάττωση των οιστρογόνων που συμβαίνει με την εμμηνόπαυση συνδέεται με μετρήσιμες δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο και με μεγαλύτερη συχνότητα συμπτωμάτων άγχους, κατάθλιψης και διαταραχών ύπνου στις γυναίκες.
Τα ευρήματα εδράζονται σε ανάλυση δεδομένων περίπου 125.000 γυναικών και υποστηρίζουν ότι η μετάβαση αυτή στη ζωή έχει ευρύτερες συνέπειες πέραν των γνωστών σωματικών συμπτωμάτων.
- Διαβάστε επίσης – Εμμηνόπαυση: Η αύξηση βάρους ξεκινά νωρίτερα από ό,τι νομίζετε – Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί
Εμμηνόπαυση: Αλλαγές σε δομές του εγκεφάλου
Η μελέτη εξέτασε στοιχεία από το UK Biobank, συμπεριλαμβανομένων περίπου 11.000 μαγνητικών τομογραφιών εγκεφάλου (MRI), και διαπίστωσε ότι οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση εμφάνιζαν σημαντική μείωση στον όγκο της φαιάς ουσίας σε κρίσιμες εγκεφαλικές περιοχές, ανεξάρτητα από το αν είχαν λάβει ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (HRT) ή όχι.
Η φαιά ουσία, που αποτελείται κυρίως από τα σώματα των νευρώνων, είναι ζωτικής σημασίας για τη μάθηση, τη μνήμη, τη ρύθμιση των συναισθημάτων και τη λήψη αποφάσεων.
Μεταξύ των περιοχών που επηρεάστηκαν ήταν ο ιππόκαμπος, ο ενδορινικός φλοιός και ο πρόσθιος προσαγωγιαίος φλοιός — δομές που εμπλέκονται στον σχηματισμό και την αποθήκευση αναμνήσεων, στην επεξεργασία πληροφοριών και στη διαχείριση συναισθημάτων.
Οι ερευνητές επισήμαναν ότι αυτές είναι ίδιες περιοχές του εγκεφάλου που τείνουν να επηρεάζονται σε ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ, γεγονός που ίσως εξηγεί εν μέρει γιατί οι γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά άνοιας σε σχέση με τους άνδρες.
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια Μπάρμπαρα Σαχακιάν, τόνισε ότι «οι περιοχές του εγκεφάλου όπου παρατηρήσαμε αυτές τις διαφορές είναι περιοχές που τείνουν να επηρεάζονται από τη νόσο Αλτσχάιμερ» και ότι «η εμμηνόπαυση μπορεί να κάνει αυτές τις γυναίκες πιο ευάλωτες αργότερα στη ζωή».
Εμμηνόπαυση: Ψυχική υγεία, ύπνος και αντίδραση στον χρόνο
Εκτός από τις δομικές αλλαγές, η έρευνα ανέδειξε ότι οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση ήταν πιο πιθανό να αναζητήσουν βοήθεια για άγχος, νευρικότητα ή κατάθλιψη, και να λάβουν φαρμακευτική αγωγή για αυτά τα προβλήματα, σε σύγκριση με όσες δεν είχαν μπει ακόμα σε αυτή την φάση.
Αυτό υποδηλώνει ότι οι ψυχολογικές επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης είναι εξίσου σημαντικές και συνδέονται με τις βιολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στον εγκέφαλο.
Τα προβλήματα του ύπνου, όπως η αϋπνία, η μειωμένη διάρκεια του ύπνου και η συνεχής κόπωση, ήταν επίσης πιο συχνά στην ομάδα των μετα-εμμηνοπαυσιακών γυναικών. Οι γυναίκες που λάμβαναν HRT ανέφεραν συνολικά μεγαλύτερη κόπωση, αν και ο συνολικός χρόνος ύπνου τους ήταν παρόμοιος με εκείνον των άλλων γυναικών.
Όσον αφορά τη γνωστική λειτουργία, οι ερευνητές βρήκαν ότι οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση που δεν είχαν λάβει HRT εμφάνιζαν πιο αργούς χρόνους αντίδρασης σε τεστ συγκριτικά με όσες δεν είχαν ακόμη εισέλθει στην εμμηνόπαυση και με όσες έκαναν HRT.
Αντίθετα, οι διαφορές στη μνήμη μεταξύ των ομάδων ήταν σχετικά μικρές. Αυτό υποδηλώνει ότι η εμμηνόπαυση μπορεί να επιταχύνει ορισμένες πτυχές της γνωστικής γήρανσης, αλλά η HRT φαίνεται να «φρενάρει» ελαφρώς αυτήν τη διαδικασία.
Ρόλος της ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης (HRT)
Η μελέτη διαπίστωσε ότι η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (HRT) δεν αποτρέπει την απώλεια φαιάς ουσίας στον εγκέφαλο, παρόλο που συνδέεται με πιο αργούς χρόνους αντίδρασης που παρατηρούνται στην εμμηνόπαυση.
Οι ερευνητές εξηγούν ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι γυναίκες που λάμβαναν HRT είχαν ήδη υψηλότερα επίπεδα άγχους και καταθλιπτικών συμπτωμάτων πριν ξεκινήσουν τη θεραπεία, υποδεικνύοντας ότι η HRT ενδεχομένως να έχει περισσότερο θεραπευτικό ρόλο σε υπάρχοντα συμπτώματα παρά προληπτικό ρόλο στις εγκεφαλικές αλλαγές. (sciencemediacentre.org)
Η σημασία για την υγεία των γυναικών
Οι αλλαγές που παρατηρήθηκαν στον εγκέφαλο και στην ψυχική υγεία κατά την εμμηνόπαυση δείχνουν πόσο πολύπλοκες και βαθιές είναι οι συνέπειες αυτής της φυσιολογικής μετάβασης στη ζωή μιας γυναίκας. Η ελάττωση του όγκου φαιάς ουσίας σε περιοχές που σχετίζονται με μνήμη, συναισθηματική ρύθμιση και προσοχή ενδέχεται να συμβάλλει στην αύξηση της ευαλωτότητας σε γνωστικές δυσλειτουργίες με την πάροδο του χρόνου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι, παρά τις φυσιολογικές αυτές αλλαγές, ένας υγιεινός τρόπος ζωής, όπως η τακτική άσκηση, η σωματική δραστηριότητα και μια ισορροπημένη διατροφή, μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη μείωση των επιπτώσεων της εμμηνόπαυσης στην καθημερινή λειτουργικότητα και στην ποιότητα ζωής.
Αυτή η έρευνα προσφέρει μια βαθύτερη κατανόηση του πώς η εμμηνόπαυση επηρεάζει τόσο τον εγκέφαλο όσο και την ψυχική υγεία των γυναικών, ενισχύοντας την ανάγκη για ολοκληρωμένη υποστήριξη και φροντίδα κατά τη διάρκεια και μετά από αυτήν τη σημαντική φάση της ζωής.
Φωτογραφία: istock