Ο ύπνος είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της υγείας, αλλά για να είναι αποδοτικός πρέπει να έχει την κατάλληλη ποιότητα και διάρκεια. Ειδάλλως μπορεί να γεράσει πρόωρα τον οργανισμό μας, ανοίγοντας τον δρόμο σε πλήθος ασθενειών, αναφέρουν επιστήμονες από τις ΗΠΑ.
Σε μεγάλη μελέτη που πραγματοποίησαν διαπίστωσαν ότι τόσο ο λιγοστός, όσο και ο υπερβολικός ύπνος σχετίζονται με ταχύτερη γήρανση ζωτικών οργάνων όπως:
- Ο εγκέφαλος
- Η καρδιά
- Οι πνεύμονες
- Τα όργανα του ανοσοποιητικού συστήματος
Οι συγκεκριμένες συνήθειες ύπνου σχετίζονται επίσης με ευρύ φάσμα σοβαρών προβλημάτων υγείας.
«Προγενέστερες μελέτες είχαν δείξει ότι o ύπνος σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη γήρανση και την παθολογία του εγκεφάλου. Η μελέτη υποδηλώνει ότι ο λιγοστός και ο υπερβολικός ύπνος συνδέονται με ταχύτερη γήρανση σχεδόν όλων των οργάνων», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Junhao Wen, επίκουρος καθηγητής Ακτινολογίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, στη Νέα Υόρκη.
Τα «ρολόγια της γήρανσης»
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ολοένα περισσότερο τα λεγόμενα «ρολόγια της γήρανσης» για να διαπιστώσουν εάν ένας άνθρωπος γερνάει βιολογικώς ταχύτερα ή με πιο αργό ρυθμό από την χρονολογική ηλικία του.
Αυτού του είδους τα «ρολόγια» είναι στην πραγματικότητα μαθηματικοί υπολογισμοί, οι οποίοι βασίζονται σε βιολογικές πληροφορίες. Οι πληροφορίες αυτές μπορεί, λ.χ., να είναι τα επίπεδα πρωτεϊνών σε εξειδικευμένες αναλύσεις αίματος.
Η νέα μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature. Βασίσθηκε στην ανάλυση στοιχείων από τους περισσότερους από 500.000 συμμετέχοντες της μεγάλης βάσης βιοϊατρικών δεδομένων UK Biobank.
Οι εθελοντές κατάγονται από τη Βρετανία. Από την περίοδο 2006-2010 παρέχουν σε τακτά χρονικά διαστήματα πληροφορίες για την υγεία και τον τρόπο ζωής τους. Κάνουν επίσης διάφορες εξετάσεις.
Η μελέτη
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μαθηματικά μοντέλα για να αποτυπώσουν την γήρανση διαφορετικών οργάνων. Αυτή αξιολογήθηκε με τη βοήθεια διαφόρων πληροφοριών, όπως:
- Οι δομικές αλλαγές που αποτυπώνονταν στις απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. στις μαγνητικές τομογραφίες)
- Πρωτεΐνες που σχετίζονται με συγκεκριμένα όργανα
- Διάφορα μόρια που καταγράφονταν στις εξετάσεις αίματος
«Αποτυπώσαμε την ηλικία του ήπατος, παραδείγματος χάριν, με τη βοήθεια δεδομένων για πρωτεΐνες, για τον μεταβολισμό και για την δομή του στις απεικονιστικές εξετάσεις», εξήγησε ο Dr. Wen. «Ουσιαστικά χρησιμοποιήσαμε τρία διαφορετικά «ρολόγια της γήρανσης» – από ένα για κάθε ηπατική παράμετρό μας».
Συνολικά, οι ερευνητές υπολόγισαν τη βιολογική γήρανση 17 συστημάτων οργάνων του ανθρώπινου σώματος, με βάση 23 «ρολόγια της γήρανσης». Ύστερα εξέτασαν εάν και πως την επηρέαζε ο ύπνος των εθελοντών.
Τα ευρήματα
Όπως διαπίστωσαν, ούτε ο ελλιπής ούτε ο υπερβολικός ύπνος βοηθούσαν τον οργανισμό. Στην πραγματικότητα, οι εθελοντές που ανέφεραν ανεπαρκή ύπνο (κάτω από 6 ώρες κάθε βράδυ) ή υπερβολικό (πάνω από 8 ώρες) έτειναν να έχουν ταχύτερη βιολογική γήρανση.
Την λιγότερη βιολογική γήρανση είχαν οι συμμετέχοντες που ανέφεραν πως κοιμούνται από 6,4 έως 7,8 ώρες κάθε 24ωρο.
Τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι ο ύπνος από μόνος του επιταχύνει ή επιβραδύνει την γήρανση των οργάνων, διευκρινίζουν οι ερευνητές. Υποδηλώνουν ότι εμπλέκεται με κάποιον τρόπο με την φτωχή υγεία. Και αυτό διότι ο λιγοστός ύπνος συσχετίσθηκε ισχυρά με:
- Καταθλιπτικά επεισόδια και αγχώδεις διαταραχές
- Παχυσαρκία
- Τύπου 2 διαβήτη
- Υπέρταση
- Ισχαιμική καρδιοπάθεια
- Καρδιακή αρρυθμία
Ο λιγοστός και ο υπερβολικός ύπνος συσχετίσθηκαν επίσης με:
- Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
- Άσθμα
- Διάφορες γαστρεντερικές διαταραχές (π.χ. γαστρίτιδα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση)
Φωτογραφία: iStock