Δεν εκφράζουμε όλοι τη συμπόνια μας με τον ίδιο τρόπο. Κάποιος μπορεί να είναι πάντα διαθέσιμος για τους άλλους, αλλά εξαιρετικά αυστηρός με τον εαυτό του. Κάποιος άλλος μπορεί να αισθάνεται πολύ μεγαλύτερη συμπόνια για τα ζώα, ενώ ένας τρίτος να κινητοποιείται κυρίως όταν πρέπει να προσφέρει πρακτική βοήθεια.
Αυτές ακριβώς τις διαφορές θέλησαν να εξετάσουν ερευνητές του McGill University, διερευνώντας όχι απλώς πόσο συμπονετικός είναι ένας άνθρωπος, αλλά προς ποιον κατευθύνεται αυτό το συναίσθημά του και πώς αυτό συνδέεται με την ψυχική του υγεία.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Personality and Individual Differences, εξέτασε τη συμπόνια προς τον εαυτό, τους άλλους ανθρώπους και τα ζώα και εντόπισε έξι διαφορετικά προφίλ.
Οι 6 διαφορετικοί «τύποι»
Στην έρευνα συμμετείχαν αρχικά 1.286 ενήλικες στον Καναδά, οι οποίοι απάντησαν σε ερωτηματολόγια για τη συμπόνια, το στρες, το άγχος, την κατάθλιψη, τα θετικά και αρνητικά συναισθήματα, τη συναισθηματική ρύθμιση και την ψυχική ευεξία. Ένα μικρότερο δείγμα επανεξετάστηκε τρεις μήνες αργότερα.
Από τα δεδομένα προέκυψαν έξι προφίλ. Οι ερευνητές τα ονόμασαν:
- Προσανατολισμένοι στους άλλους: υψηλή συμπόνια προς άλλους ανθρώπους και ζώα, αλλά χαμηλή προς τον εαυτό τους.
- Προσανατολισμένοι στα ζώα: υψηλή προς τα ζώα, αλλά χαμηλή προς άλλους ανθρώπους και τον εαυτό τους.
- Προσανατολισμένοι στη δράση: μεγάλη διάθεση να βοηθούν έμπρακτα ανθρώπους και ζώα, με μέτρια επίπεδα αυτοσυμπόνιας.
- Προσανατολισμένοι στους ανθρώπους: μέτρια συμπόνια προς τον εαυτό τους και τους άλλους ανθρώπους, αλλά χαμηλή προς τα ζώα.
- Ολοκληρωμένα υψηλή: υψηλή συμπόνια προς τον εαυτό τους, τους άλλους ανθρώπους και τα ζώα.
- Περιορισμένη: μέτρια αυτοσυμπόνια, αλλά χαμηλή συμπόνια προς άλλους ανθρώπους και ζώα.
Συμπόνια – Ποιο προφίλ συνδέθηκε με καλύτερη ψυχική υγεία
Η καλύτερη ψυχολογική εικόνα εμφανίστηκε στην ομάδα που είχε υψηλό σκορ και στους τρεις τομείς. Οι άνθρωποι αυτοί ανέφεραν λιγότερα συμπτώματα στρες, άγχους και κατάθλιψης, περισσότερα θετικά συναισθήματα, καλύτερη ρύθμιση των συναισθημάτων και υψηλότερη ευεξία.
Αντίθετα, περισσότερο επιβαρυμένη εικόνα παρουσίαζαν μεταξύ άλλων άνθρωποι που έδειχναν μεγάλη συμπόνια προς τους άλλους ή τα ζώα αλλά μικρή προς τον εαυτό τους. Είχαν περισσότερα ψυχολογικά συμπτώματα και αρνητικά συναισθήματα και χαμηλότερες επιδόσεις σε δείκτες ευεξίας και συναισθηματικής ρύθμισης.
Ο επικεφαλής της μελέτης, Bassam Khoury, αναπληρωτής καθηγητής στο McGill University, σημειώνει ότι αυτή η ανισορροπία μπορεί να αφορά ιδιαίτερα ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να φροντίζουν τους άλλους, όπως γονείς, επαγγελματίες υγείας, εκπαιδευτικούς και φροντιστές. Η φροντίδα του εαυτού, τονίζει, δεν αποτελεί εγωισμό αλλά μπορεί να βοηθά στη διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων και της έντονης αυτοκριτικής.
Δεν πρόκειται για έξι «ταμπέλες» προσωπικότητας
Οι έξι τύποι δεν αποτελούν διαγνώσεις ούτε σταθερές κατηγορίες προσωπικότητας. Είναι στατιστικά προφίλ που δημιουργήθηκαν από τους διαφορετικούς συνδυασμούς απαντήσεων των συμμετεχόντων.
Η μελέτη επίσης δεν αποδεικνύει ότι ένας συγκεκριμένος τρόπος συμπόνιας προκαλεί καλύτερη ή χειρότερη ψυχική υγεία. Δείχνει όμως κάτι ενδιαφέρον: δεν φαίνεται να έχει σημασία μόνο πόση συμπόνια έχουμε, αλλά και αν αυτή περιλαμβάνει τον ίδιο μας τον εαυτό. Οι ερευνητές διαπίστωσαν μάλιστα ότι τα προφίλ παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό σταθερά κατά την τρίμηνη παρακολούθηση.
Φωτογραφία: istock