Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 αποτελεί μια χρόνια και πολυπαραγοντική μεταβολική νόσο, κατά την οποία ο οργανισμός χάνει σταδιακά την ικανότητά του να ρυθμίζει αποτελεσματικά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Η κατάσταση αυτή συνδέεται στενά με παράγοντες όπως η παχυσαρκία και, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, περιλαμβανομένων βλαβών σε μάτια, νεφρά, νεύρα και καρδιαγγειακό σύστημα.
Η καθημερινή διαχείριση του διαβήτη είναι ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς δεν υπάρχει μία καθολική θεραπευτική προσέγγιση που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες όλων των ασθενών.
- Διαβάστε επίσης – Κουρκουμάς: Ποιες οι πιθανές παρενέργειες από υπερβολική κατανάλωση
Επιπλέον, τα συνήθη φάρμακα, εκτός από το κόστος τους, συχνά συνοδεύονται από παρενέργειες που μειώνουν την ποιότητα ζωής. Αυτοί οι παράγοντες έχουν ενθαρρύνει την επιστημονική κοινότητα να στραφεί προς συμπληρωματικές λύσεις με φυσικά ή φυτικά συστατικά, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις υπάρχουσες θεραπείες.
Μια από τις πιο δημοφιλείς φυσικές ουσίες που έχουν μελετηθεί είναι ο κουρκουμάς – το χαρακτηριστικό χρυσοκίτρινο μπαχαρικό, ευρέως γνωστό από τη χρήση του στην ασιατική κουζίνα.
Το δραστικό του συστατικό, η κουρκουμίνη, έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον λόγω των πιθανών αντιφλεγμονωδών και αντιοξειδωτικών της ιδιοτήτων, ενώ σε αρκετές έρευνες έχει εξεταστεί και για τη συμβολή της στη ρύθμιση του σακχάρου και στη μείωση της φλεγμονής που συνοδεύει την παχυσαρκία και τον διαβήτη.
Ωστόσο, η μέχρι σήμερα επιστημονική τεκμηρίωση γύρω από την αποτελεσματικότητα της κουρκουμίνης είναι αντιφατική. Ενώ ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει βελτίωση σε δείκτες γλυκαιμικού ελέγχου, άλλες δεν παρατήρησαν σημαντικές αλλαγές, γεγονός που διατηρεί το συνολικό όφελος του κουρκουμά ως αμφιλεγόμενο στον χώρο της επιστημονικής έρευνας.
Απαντώντας σε αυτή την ασάφεια, μια νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση ήρθε να αποσαφηνίσει τα διαθέσιμα δεδομένα. Η ανασκόπηση, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrition & Diabetes, εξέτασε με κριτικό και ποσοτικό τρόπο την επίδραση της κατανάλωσης κουρκουμά και κουρκουμίνης σε ανθρωπομετρικούς δείκτες (όπως βάρος,, περίμετρος μέσης) σε άτομα με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2.
Πρόκειται για μια από τις πιο πλήρεις και πρόσφατες μελέτες στον τομέα, η οποία ενσωματώνει τα ευρήματα από προηγούμενες μικρότερες δοκιμές, προκειμένου να αξιολογήσει με μεγαλύτερη σαφήνεια το πραγματικό θεραπευτικό δυναμικό της κουρκουμίνης.
Οι μελέτες που συμπεριλήφθηκαν πληρούσαν αυστηρά κριτήρια επιλογής:
- αφορούσαν σε ενήλικες με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2
- συνέκριναν τον κουρκουμά ή την κουρκουμίνη με εικονικό φάρμακο (placebo)
- και εξαιρέθηκαν όσες μελέτες αφορούσαν σε ζώα, εγκύους ή συνδυασμούς κουρκουμά με άλλες θεραπείες.
- Συνολικά 20 μελέτες πληρούσαν τα κριτήρια και χρησιμοποιήθηκαν για τη συστηματική ανασκόπηση και τη μετα-ανάλυση.
Κουρκουμάς και Διαβήτης – Τι διαπίστωσε η μελέτη;
Οι παρεμβάσεις ταξινομήθηκαν σε:
- Απλή (μη επεξεργασμένη) κουρκουμίνη
- Κουρκουμίνη υψηλής απορρόφησης
- Κουρκουμά (ολόκληρο το εκχύλισμα)
Από τις 14 κλινικές μελέτες που εξέτασαν την επίδραση στην απώλεια βάρους σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, τα συνδυαστικά αποτελέσματα έδειξαν ότι η χρήση κουρκουμά/κουρκουμίνης οδήγησε σε μέση απώλεια βάρους 1,9 κιλά (περίπου 4,2 λίβρες) σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Μάλιστα, όσοι είχαν Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) κάτω από 30, παρουσίασαν ακόμη μεγαλύτερη απώλεια, κατά 2,2 κιλά (περίπου 4,8 λίβρες).
Άλλα ευρήματα περιλάμβαναν μικρές μειώσεις στην περιφέρεια μέσης και γοφών, αλλά ελάχιστες μεταβολές στο BMI και στο ποσοστό σωματικού λίπους.
Σε άτομα με προδιαβήτη, τρεις μελέτες έδειξαν ότι η λήψη κουρκουμά/κουρκουμίνης για 22 εβδομάδες συνέβαλε σε ήπια απώλεια βάρους και μείωση της περιφέρειας μέσης.
Περιορισμοί της μελέτης
Αν και τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, η ποιότητα των στοιχείων κρίθηκε χαμηλή ή πολύ χαμηλή σε πολλές από τις μελέτες, λόγω:
- Ασυνέπειας στα αποτελέσματα
- Διαφορών στον σχεδιασμό των μελετών, τις δόσεις και τη διάρκειά τους
- Μικρών δειγμάτων και χρήσης υποκειμενικών δεδομένων (π.χ. αυτοαναφορές)
Επίσης, εξαιρέθηκαν ομάδες, όπως έγκυες γυναίκες ή άτομα που λάμβαναν και άλλες θεραπείες ταυτόχρονα, γεγονός που περιορίζει τη γενικευσιμότητα των αποτελεσμάτων. Τέλος, τα αποτελέσματα χαρακτηρίζονται ως μέτρια, χωρίς να αποτελούν «μαγική λύση».
Πώς βοηθάει η κουρκουμίνη στην πράξη;
Η έρευνα δείχνει πως υψηλότερες δόσεις (πάνω από 1500 mg/ημέρα) και μακροχρόνια χρήση (άνω των 22 εβδομάδων) μπορεί να προσφέρουν μικρές αλλά σημαντικές βελτιώσεις στο σωματικό βάρος και την περιφέρεια μέσης. Για παράδειγμα, άτομα με προδιαβήτη είχαν κατά μέσο όρο απώλεια 2,5 κιλών και μείωση της περιφέρειας μέσης κατά 3 εκατοστά.
Αυτές οι αλλαγές μπορεί να μην είναι εντυπωσιακές, όμως μπορούν να συνεισφέρουν σε μια ευρύτερη στρατηγική διαχείρισης που περιλαμβάνει ισορροπημένη διατροφή, σωματική άσκηση και τακτική ιατρική παρακολούθηση.
Προσοχή: Η κουρκουμίνη δεν αντικαθιστά την ιατρική θεραπεία. Η δράση της είναι περιορισμένη και δεν επηρεάζει το ίδιο όλους τους ανθρώπους. Είναι απαραίτητο να συμβουλευτεί κανείς τον γιατρό του πριν ξεκινήσει οποιοδήποτε νέο συμπλήρωμα, ιδιαίτερα αν λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή για τον διαβήτη ή άλλες παθήσεις.
Η Γνώμη των Ειδικών
Η μελέτη δείχνει ότι ο κουρκουμάς είναι μια φυσική και οικονομική επιλογή που μπορεί να υποστηρίξει τη διαχείριση βάρους και τη μείωση της περιφέρειας μέσης σε άτομα με προδιαβήτη και διαβήτη τύπου 2.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα αποτελέσματα είναι μέτρια και εξαρτώνται από παράγοντες όπως η δόση, η διάρκεια και η ατομική κατάσταση της υγείας. Ο κουρκουμάς δεν είναι πανάκεια, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως χρήσιμο συμπλήρωμα σε ένα ολιστικό πλάνο.
Φωτογραφία: istock