«Σύνδρομο των Κυκλάδων»: Πώς τα σκαλοπάτια και τα σοκάκια καταπονούν γόνατα και ισχία

Το ελληνικό καλοκαίρι είναι συνδεδεμένο με τα νησιά, τα λιθόστρωτα σοκάκια και τα αμέτρητα σκαλοπάτια των παραδοσιακών οικισμών. Η πολύωρη περιήγηση σε αυτό το έδαφος, όμως, μπορεί να αποτελέσει σημαντική δοκιμασία για τα γόνατα και τα ισχία, ιδιαίτερα για ανθρώπους που δεν είναι συνηθισμένοι σε καθημερινή έντονη βάδιση.

«Η παρατεταμένη βάδιση στα ανώμαλα κυκλαδίτικα καλντερίμια αναγκάζει τις αρθρώσεις του γονάτου και του ισχίου να απορροφούν ασύμμετρους κραδασμούς, προκαλώντας τον ερεθισμό των ιστών που τις απαρτίζουν», εξηγεί ο δρ Βασίλειος Σακελλαρίου, Χειρουργός Ορθοπαιδικός, επικεφαλής του Τμήματος Επανορθωτικής & Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής Ισχίου – Γόνατος της Osteon Orthopedic & Spine Clinic.

Καθώς οι μύες κουράζονται προσπαθώντας να διατηρήσουν την ισορροπία του σώματος, οι αρθρώσεις δέχονται μεγαλύτερα φορτία. Μπορεί έτσι να εμφανιστούν οξύς πόνος, αίσθημα καύσου ή μικρή συλλογή υγρού, λόγω τριβής των τενόντων, μικροφλεγμονής του χόνδρου και αυξημένης παραγωγής υγρού από τον αρθρικό υμένα που περιβάλλει την άρθρωση.

Η πολυήμερη καταπόνηση μπορεί επίσης να επιδεινώσει προϋπάρχουσα οστεοαρθρίτιδα ή χονδροπάθεια και να ευνοήσει σύνδρομα υπέρχρησης, όπως τενοντίτιδα, τροχαντηρίτιδα ισχίου και θυλακίτιδα χήνειου ποδός.

Ποιοι είναι περισσότερο επιρρεπείς

Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται:

• Άνθρωποι με καθιστική καθημερινότητα, οι οποίοι στις διακοπές περνούν ξαφνικά σε πολύωρη καθημερινή πεζοπορία. Οι μύες τους μπορεί να μην έχουν την απαιτούμενη αντοχή και ελαστικότητα και να κουράζονται γρηγορότερα.
• Άτομα με αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα ή ήπια χονδροπάθεια, που μπορεί στην καθημερινότητά τους να μην έχουν συμπτώματα. Τα σκαλοπάτια και το ανώμαλο έδαφος μπορούν να κάνουν τις ενοχλήσεις εμφανείς.
• Άτομα με ανατομικές ιδιαιτερότητες των κάτω άκρων, όπως πλατυποδία, κοιλοποδία ή έντονη ραιβότητα ή βλαισότητα των γονάτων.
• Όσοι χρησιμοποιούν flat παπούτσια ή σαγιονάρες για πολλές ώρες περπατήματος, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν οι παραπάνω παράγοντες.

Γιατί η κάθοδος από τα σκαλιά κουράζει τόσο τα γόνατα

Η κατάβαση μιας σκάλας είναι ιδιαίτερα απαιτητική για το γόνατο. Ο τετρακέφαλος μυς του μηρού πρέπει να λειτουργήσει σαν «φρένο», ελέγχοντας την κάθοδο του σώματος προς το επόμενο σκαλοπάτι.

Αυτό αυξάνει σημαντικά την πίεση στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση, δηλαδή στο σημείο όπου κινείται η επιγονατίδα πάνω στο μηριαίο οστό.

Σύμφωνα με τον δρ Σακελλαρίου, εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι κατά την κάθοδο μιας σκάλας τα συμπιεστικά φορτία στο γόνατο μπορούν να φθάσουν περίπου 3,5 έως 4 φορές το σωματικό βάρος.

Η επαναλαμβανόμενη πίεση μπορεί να προκαλέσει πόνο γύρω ή πίσω από την επιγονατίδα, τοπική φλεγμονή και αίσθημα αστάθειας ή «κλειδώματος», συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με χονδροπάθεια ή επιγονατιδομηριαίο σύνδρομο.

Τι συμβαίνει στο ισχίο στα ανώμαλα καλντερίμια

Το ανώμαλο έδαφος αναγκάζει το σώμα να διορθώνει συνεχώς την ισορροπία του. Οι μύες που σταθεροποιούν τη λεκάνη, κυρίως ο μέσος γλουτιαίος, εργάζονται περισσότερο.

Η παρατεταμένη μυϊκή καταπόνηση αυξάνει τα φορτία στο ισχίο. Όταν οι μύες κουραστούν, μειώνεται και η ικανότητά τους να απορροφούν τους κραδασμούς.

Η επαναλαμβανόμενη φόρτιση μπορεί να οδηγήσει σε σύνδρομα υπέρχρησης, με συχνότερη την τροχαντηρίτιδα, η οποία προκαλεί πόνο στην εξωτερική πλευρά του ισχίου. Ο πόνος μπορεί να επιδεινώνεται στο περπάτημα ή όταν κάποιος ξαπλώνει πάνω στην πάσχουσα πλευρά.

Η «παγίδα» της σαγιονάρας και των flat σανδαλιών

Οι σαγιονάρες και τα πολύ επίπεδα σανδάλια δεν προσφέρουν την ίδια αντικραδασμική προστασία και στήριξη της καμάρας με ένα σταθερό αθλητικό παπούτσι.

Η ανεπαρκής στήριξη μπορεί να ευνοήσει τον υπερβολικό πρηνισμό, δηλαδή την κλίση του πέλματος προς τα μέσα. Αυτό επηρεάζει στη συνέχεια τη θέση της κνήμης και του μηρού και μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο κινείται η επιγονατίδα κατά την κάμψη του γόνατος.

Παράλληλα, περισσότεροι κραδασμοί από το πέτρινο έδαφος μεταφέρονται προς τα πάνω, με τους μυς να αναγκάζονται να δουλεύουν εντονότερα για να προστατεύσουν τις αρθρώσεις.

Τι μπορεί να προστατεύσει γόνατα και ισχία

Ο δρ Σακελλαρίου συστήνει μερικά απλά μέτρα:

• Σταθερά αθλητικά παπούτσια με αντικραδασμική προστασία και στήριξη της καμάρας για πολύωρες διαδρομές σε σκαλιά και καλντερίμια.
• Κατά την κάθοδο, τα γόνατα να παραμένουν ελαφρώς λυγισμένα, περίπου 10-15 μοίρες, ώστε μέρος του φορτίου να απορροφάται από τους μυς.
• Χρήση κουπαστής ή πεζοπορικών μπατόν, όπου αυτό είναι δυνατό. Σύμφωνα με τον γιατρό, μπορούν να μειώσουν την επιβάρυνση του γόνατος κατά περίπου 20%.
• Σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας τις πρώτες ημέρες των διακοπών, ώστε να δοθεί χρόνος προσαρμογής στο μυοσκελετικό σύστημα.

Πότε ο πόνος χρειάζεται έλεγχο

Ο επίμονος πόνος δεν πρέπει να αγνοείται, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πρήξιμο ή αίσθημα ότι η άρθρωση δεν είναι σταθερή.

«Η εμφάνιση επίμονου πόνου, οιδήματος ή αίσθησης αστάθειας στο γόνατο και το ισχίο κατά τη διάρκεια ή μετά το πέρας των διακοπών αποτελεί σαφή προειδοποίηση ότι οι αρθρώσεις έχουν ξεπεράσει τα όρια της φυσιολογικής αντοχής τους», επισημαίνει ο δρ Σακελλαρίου.

Όπως καταλήγει, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η αποφυγή περαιτέρω καταπόνησης μπορούν να βοηθήσουν στην αποτροπή μονιμότερων προβλημάτων, όπως φθορά του αρθρικού χόνδρου ή χρόνια τενοντοπάθεια. Εφόσον τα συμπτώματα επιμένουν, η ορθοπαιδική αξιολόγηση μπορεί να προσδιορίσει την αιτία και να καθορίσει το κατάλληλο πλάνο αποκατάστασης ή πρόληψης.

Φωτογραφία: istock