Η επιθυμία να διατηρήσουμε τη μνήμη και τις νοητικές μας λειτουργίες σε καλή κατάσταση όσο μεγαλώνουμε, έχει τροφοδοτήσει μια ολοένα αυξανόμενη αγορά με συμπληρώματα διατροφής, που υπόσχονται υποστήριξη της εγκεφαλικής υγείας.
Στα πιο δημοφιλή, συγκαταλέγονται τα συμπληρώματα ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, όπως το ιχθυέλαιο, αλλά και τα μεταβιοτικά (postbiotics), δηλαδή ουσίες που παράγονται από τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου κατά τη διάσπαση φυτικών ινών και πρεβιοτικών.
Ωστόσο, η αξιολόγηση της πραγματικής αποτελεσματικότητας αυτών των προϊόντων παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη.
Συμπληρώματα για τον εγκέφαλο – Τι έδειξε μελέτη για τα ωμέγα-3
Πρόσφατη μελέτη που βασίστηκε σε δεδομένα πέντε ετών από την πρωτοβουλία Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative, κατέγραψε ένα απροσδόκητο εύρημα. Η χρήση συμπληρωμάτων ωμέγα-3, συσχετίστηκε με ταχύτερη γνωστική έκπτωση σε ηλικιωμένους.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ανέφεραν πως λάμβαναν συστηματικά τα συγκεκριμένα συμπληρώματα, παρουσίασαν μεγαλύτερη επιδείνωση σε ορισμένες γνωστικές δοκιμασίες, σε σύγκριση με άτομα παρόμοιων χαρακτηριστικών που δεν τα χρησιμοποιούσαν.
Παράλληλα, οι απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου έδειξαν χαμηλότερο μεταβολισμό της γλυκόζης, σε περιοχές που θεωρούνται ευάλωτες στη γήρανση και τη νευροεκφύλιση.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως τα συμπληρώματα προκάλεσαν αυτή την επιδείνωση. Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, γεγονός που σημαίνει ότι ενδέχεται να υπήρχαν και άλλοι παράγοντες που επηρέασαν τα αποτελέσματα.
Άλλο τα συμπληρώματα, άλλο η κατανάλωση ψαριών
Τα ευρήματα ξεχωρίζουν τις πηγές προέλευσης, δηλαδή τα συμπληρώματα από την κατανάλωση ψαριών. Μετα-ανάλυση του 2023 έδειξε ότι η αυξημένη πρόσληψη ωμέγα-3 μέσω της διατροφής, πράγματι συσχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και γνωστικής έκπτωσης.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα συμπληρώματα δεν μπορούν να θεωρούνται ισοδύναμα με την κατανάλωση ψαριών, στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.
Πολυβιταμίνες και βιολογική γήρανση
Μια δεύτερη πρόσφατη μελέτη κατέληξε σε διαφορετικά συμπεράσματα σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής. Σε τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, άτομα που λάμβαναν καθημερινά πολυβιταμινούχο συμπλήρωμα επί δύο χρόνια, παρουσίασαν μικρή επιβράδυνση σε δύο δείκτες βιολογικής γήρανσης, γνωστούς ως «επιγενετικά ρολόγια».
Οι δείκτες αυτοί αξιολογούν χημικές μεταβολές στο DNA που σχετίζονται με τη διαδικασία της γήρανσης. Παρόλα αυτά, οι ίδιοι οι ερευνητές υπογράμμισαν ότι δεν είναι ακόμη γνωστό αν αυτές οι μεταβολές μεταφράζονται σε ουσιαστικά οφέλη για την υγεία ή τη γνωστική λειτουργία.
Γιατί οι μετρήσεις δεν αρκούν
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το βασικό πρόβλημα στην έρευνα των συμπληρωμάτων είναι ότι μια βιολογική αλλαγή, δεν σημαίνει απαραίτητα και βελτίωση της καθημερινής λειτουργίας.
Ένας βιοδείκτης μπορεί να μεταβληθεί χωρίς αυτό να συνεπάγεται καλύτερη μνήμη, ταχύτερη σκέψη ή υψηλότερη ποιότητα ζωής.
Γι’ αυτό οι ερευνητές χρησιμοποιούν πλέον πιο σύνθετες μεθόδους αξιολόγησης, όπως ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα (EEG), γνωστικά τεστ και μεταβολομική ανάλυση, η οποία εξετάζει μικρά μόρια στο αίμα ή στα ούρα που αντανακλούν βιολογικές διεργασίες του οργανισμού.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές
Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα συμπληρώματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «συντόμευση» για την προστασία του εγκεφάλου.
Μέχρι σήμερα, τα πιο ισχυρά επιστημονικά δεδομένα για τη διατήρηση της γνωστικής υγείας, εξακολουθούν να αφορούν τον τρόπο ζωής. Τη συστηματική σωματική άσκηση, την κοινωνική δραστηριότητα, την ποιοτική διατροφή και τον έλεγχο παραγόντων κινδύνου όπως η υπέρταση.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, το γεγονός ότι μπορούμε να μετρήσουμε περισσότερους βιοδείκτες, δεν σημαίνει ότι έχουμε όλες τις απαντήσεις. Μπορεί όμως να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τι πραγματικά λειτουργεί και τι όχι στην προσπάθεια προστασίας του εγκεφάλου, καθώς μεγαλώνουμε.
ΠΗΓΗ: Independent
Φωτογραφία: istock