Ο εγκέφαλος αντιπροσωπεύει μόλις το 2% του σωματικού μας βάρους, αλλά καταναλώνει περίπου το 20% της ενέργειας που χρησιμοποιεί ο οργανισμός σε κατάσταση ηρεμίας. Βασικό του «καύσιμο» είναι η γλυκόζη, δηλαδή το κύριο σάκχαρο που κυκλοφορεί στο αίμα μας. Ωστόσο, όταν μιλάμε για το σάκχαρο, το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως στον διαβήτη και πολύ λιγότερο στην επίδρασή του στον εγκέφαλο.
Όπως επισημαίνει ο Dr. Sohaib Imtiaz, γιατρός με ειδίκευση στην ιατρική τρόπου ζωής και Chief Medical Officer του Verywell Health, για να λειτουργεί σωστά ο εγκέφαλος, όχι μόνο χρειάζεται τη γλυκόζη, αλλά έχει ανάγκη και όσο το δυνατόν πιο σταθερά επίπεδά της. Οι μεγάλες και συχνές διακυμάνσεις, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω, μπορούν με διαφορετικούς τρόπους να επηρεάσουν τη γνωστική λειτουργία.
Τι κάνει το υψηλό σάκχαρο στον εγκέφαλο
Όταν η γλυκόζη παραμένει υψηλή για μεγάλα χρονικά διαστήματα, μπορεί να προκαλεί φλεγμονή και να επηρεάζει σταδιακά τις συνδέσεις μεταξύ των νευρικών κυττάρων.
Σύμφωνα με τον Imtiaz, η χρόνια υπεργλυκαιμία συνδέεται επίσης με αλλοιώσεις στη λευκή ουσία του εγκεφάλου – το δίκτυο δηλαδή που βοηθά διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου να επικοινωνούν μεταξύ τους. Η βλάβη στα αγγεία και στη λευκή ουσία μπορεί με τον χρόνο να συμβάλει σε γνωστικά προβλήματα και αγγειακή άνοια.
Σημαντικό ρόλο έχει και η ινσουλίνη. Δεν είναι μόνο η ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα. Δρα και στον εγκέφαλο, όπου συμμετέχει στην επικοινωνία των νευρικών κυττάρων και σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη μνήμη.
Γι’ αυτό η αντίσταση στην ινσουλίνη έχει προσελκύσει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον σε σχέση με τη γνωστική έκπτωση. Ο όρος «διαβήτης τύπου 3» χρησιμοποιείται μερικές φορές ανεπίσημα σε ερευνητικές συζητήσεις για τη νόσο Αλτσχάιμερ, δεν αποτελεί όμως επίσημη ιατρική διάγνωση.
Και το πολύ χαμηλό σάκχαρο επηρεάζει τον εγκέφαλο
Ο εγκέφαλος χρειάζεται συνεχή παροχή γλυκόζης. Γι’ αυτό και η υπογλυκαιμία μπορεί να επηρεάσει γρήγορα τη λειτουργία του.
Όταν τα επεισόδια χαμηλού σακχάρου επαναλαμβάνονται, σύμφωνα με τον ειδικό, μπορεί να επηρεάζονται περιοχές όπως ο ιππόκαμπος, που παίζει κεντρικό ρόλο στη μνήμη, και ο προμετωπιαίος φλοιός, που συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων, στον σχεδιασμό και στον αυτοέλεγχο.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς «όσο χαμηλότερο τόσο καλύτερο», αλλά όσο το δυνατόν πιο σταθερές τιμές, χωρίς μεγάλες κορυφές και απότομες πτώσεις.
Τρεις απλές συνήθειες που βοηθούν
Ο Imtiaz προτείνει τρεις καθημερινές κινήσεις που μπορούν να συμβάλουν σε πιο σταθερό σάκχαρο.
Η πρώτη είναι τα ισορροπημένα γεύματα: Οι υδατάνθρακες καλό είναι να συνδυάζονται με πρωτεΐνη, λαχανικά και μια πηγή καλών λιπαρών, όπως το ελαιόλαδο. Οι φυτικές ίνες και τα λιπαρά επιβραδύνουν την πέψη και μπορούν να περιορίσουν τις απότομες αυξήσεις της γλυκόζης μετά το γεύμα.
Η δεύτερη είναι η κίνηση μετά το φαγητό: Ακόμη και λίγα λεπτά περπατήματος αντί να καθίσουμε αμέσως μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να διαχειριστεί καλύτερα τη γλυκόζη.
Η τρίτη είναι ο καλός ύπνος: Η έλλειψη ύπνου μπορεί να κάνει τον οργανισμό λιγότερο αποτελεσματικό στη ρύθμιση του σακχάρου την επόμενη ημέρα, ακόμη και όταν το φαγητό δεν έχει αλλάξει ιδιαίτερα.
Το μήνυμα είναι απλό: για την υγεία του εγκεφάλου δεν έχει σημασία μόνο αν το σάκχαρο είναι υψηλό σε μια μέτρηση. Μετρά και το πόσο σταθερό παραμένει με τον χρόνο.
Φωτογραφία: istock