Το ουρικό οξύ είναι ένα φυσικό προϊόν του μεταβολισμού μας. Παράγεται όταν ο οργανισμός διασπά τις πουρίνες, ουσίες που αποτελούν βασικά δομικά στοιχεία των κυττάρων σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς.
Όταν το σώμα παράγει μεγαλύτερες ποσότητες από όσες χρειάζεται ή όταν οι νεφροί δεν μπορούν να το αποβάλουν αποτελεσματικά, το ουρικό οξύ συσσωρεύεται στο αίμα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην ουρική αρθρίτιδα, Η κατάσταση αυτή εκδηλώνεται συνήθως με έντονο πόνο, οίδημα, ερυθρότητα και δυσκαμψία, κυρίως στις αρθρώσεις. Παράλληλα, τα αυξημένα επίπεδα ουρικού οξέος μπορεί να συνδεθούν και με πέτρες στους νεφρούς.
Για τον λόγο αυτό, όταν οι τιμές του ουρικού οξέος είναι αυξημένες, έχει σημασία να δίνεται προσοχή στη διατροφή και ιδιαίτερα στην πρόσληψη τροφών που είναι πλούσιες σε πουρίνες.
Η διαφοροποίηση ανάμεσα σε ζωικές και φυτικές πηγές
Παραδοσιακά, οι οδηγίες, για όσους εμφάνιζαν υψηλό ουρικό οξύ, επέβαλλαν την αυστηρή αποφυγή κάθε τροφής πλούσιας σε πουρίνες. Ωστόσο, πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι η επίδραση των τροφών στον οργανισμό εξαρτάται άμεσα από το αν προέρχονται από το ζωικό ή το φυτικό βασίλειο. Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine, με επικεφαλής τον Δρ. Hyon K. Choi από την Ιατρική Σχολή του Harvard, έδειξε ότι το κόκκινο κρέας και τα ψάρια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο ουρικής αρθρίτιδας, ενώ οι φυτικές πηγές πουρινών δεν εμφάνισαν αντίστοιχη συσχέτιση.
Αυτό συμβαίνει γιατί οι ζωικές τροφές φαίνεται να αυξάνουν τα επίπεδα ουρικού οξέος. Αντίθετα, οι φυτικές πηγές φαίνεται να περιέχουν και άλλα συστατικά που εξουδετερώνουν αυτή τη δράση. Επίσης, τα γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών δρουν ευεργετικά, καθώς ενισχύουν την αποβολή του ουρικού οξέος από τους νεφρούς, εμποδίζοντάς το να επιστρέψει στην κυκλοφορία του αίματος.
Ουρικό οξύ -Ο κρυφός κίνδυνος της ζάχαρης και η δύναμη της Βιταμίνης C
Πολλοί ασθενείς εστιάζουν αποκλειστικά στο κρέας, αγνοώντας έναν πολύ πιο ύπουλο εχθρό: τη φρουκτόζη. Μια σημαντική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό BMJ απέδειξε ότι η ζάχαρη που βρίσκεται στα αναψυκτικά και στα έτοιμα γλυκά, συνδέεται με αυξημένα επίπεδα ουρικού οξέος και μεγαλύτερο κίνδυνο Η φρουκτόζη επιταχύνει τη διάσπαση των κυτταρικών μορίων, οδηγώντας σε απότομη αύξηση του ουρικού οξέος. Είναι λοιπόν μάταιο να αποφεύγει κανείς το μοσχάρι, αν την ίδια στιγμή καταναλώνει μεγάλες ποσότητες ζαχαρούχων ροφημάτων.
Στον αντίποδα, υπάρχουν σύμμαχοι που μπορούμε να εντάξουμε στην καθημερινότητά μας. Έρευνα στο Archives of Internal Medicine έδειξε ότι η αυξημένη πρόσληψη βιταμίνης C, είτε μέσω τροφών όπως τα ακτινίδια και οι πιπεριές είτε μέσω συμπληρωμάτων, μπορεί να συμβάλει στη μείωση των επιπέδων ουρικού οξέως.
Τι να βάλετε στο πιάτο σας
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση δεν βασίζεται στη στέρηση, αλλά στην έξυπνη αντικατάσταση των τροφών. Για να βοηθήσετε το σώμα σας, είναι σημαντικό να γνωρίζετε ποιες τροφές λειτουργούν ως ασπίδα και ποιες ως πυροκροτητής πόνου.
Τρόφιμα που «προστατεύουν» και πρέπει να προτιμάτε:
- Γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών: Το γάλα και το γιαούρτι αποτελούν σημαντική διατροφική επιλογή για την αποβολή του οξέος.
- Κεράσια και μούρα: Περιέχουν ανθοκυανίνες, οι οποίες έχουν φυσική αντιφλεγμονώδη δράση και μειώνουν τον πόνο.
- Ξηροί καρποί και σπόροι: Παρέχουν την απαραίτητη πρωτεΐνη χωρίς να περιέχουν τις επιβλαβείς ζωικές πουρίνες.
- Καφές: Μελέτες δείχνουν ότι η μέτρια κατανάλωση (2-3 φλιτζάνια) έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο κρίσεων ουρικής αρθρίτιδας.
- Άφθονο νερό: Λειτουργεί ως φυσικός διαλύτης, εμποδίζοντας τη συγκέντρωση κρυστάλλων στις αρθρώσεις.
Και τι να αποφύγετε
Τρόφιμα που «επιβαρύνουν» και απαιτούν προσοχή:
- Εντόσθια και κυνήγι: Το συκώτι και τα γλυκάδια είναι οι πιο «πλούσιες» πηγές επικίνδυνων πουρινών.
- Συγκεκριμένα θαλασσινά: Οι σαρδέλες, τα μύδια, οι γαρίδες και ο τόνος θα πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο.
- Μπίρα: Είναι το πιο επιβαρυντικό αλκοόλ, καθώς περιέχει και το ίδιο πουρίνες, ενώ ταυτόχρονα εμποδίζει την αποβολή του οξέος.
- Επεξεργασμένη φρουκτόζη: Αναψυκτικά και έτοιμοι χυμοί αυξάνουν άμεσα τις τιμές στο αίμα.
Η στρατηγική της «ολικής επαναφοράς»
Η διατροφή για το ουρικό οξύ έχει αλλάξει φιλοσοφία. Δεν πρόκειται πλέον για μια λίστα με «απαγορευμένα» τρόφιμα, αλλά για μια συνολική προσέγγιση υγείας. Η μείωση των επεξεργασμένων κρεάτων και του αλκοόλ, σε συνδυασμό με την αύξηση της κατανάλωσης νερού και φυτικών ινών, αποτελεί την πιο σταθερή λύση.
Επιλέγοντας μια διατροφή πλούσια σε λαχανικά, φρούτα και γαλακτοκομικά, μπορούμε να διατηρήσουμε τις τιμές σε φυσιολογικά επίπεδα χωρίς να νιώθουμε ότι στερούμαστε τη χαρά του φαγητού. Η υγεία των αρθρώσεών μας εξαρτάται από την ποιότητα της πηγής των συστατικών που επιλέγουμε, και η επιστήμη πλέον μας δίνει όλα τα εργαλεία για να το κάνουμε σωστά.
Φωτογραφία: istock