Ο ύπνος είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της υγείας και αλλεπάλληλες μελέτες έχουν δείξει τα οφέλη για όσους κοιμούνται επαρκώς και τους κινδύνους για όσους κοιμούνται λίγο. Τώρα, μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι εξίσου σημαντική είναι και η ποιότητα του ύπνου, διότι σχετίζεται με δεκάδες διαφορετικές παθήσεις.
Όπως έδειξε, όσοι περνούν περισσότερη ώρα στο στάδιο REM του ύπνου (σε αυτό βλέπουμε όνειρα) και στον βαθύ ύπνο, διατρέχουν μειωμένο κίνδυνο να εκδηλώσουν αυτές τις παθήσεις, σε σύγκριση με όσους «κοιμούνται με το ένα μάτι ανοιχτό».
Ωστόσο όσο καλή κι αν είναι η ποιότητά του, όταν ο ύπνος διαρκεί λιγότερο από 5 ώρες κάθε βράδυ, αυξάνεται ο κίνδυνος αναπτύξεως ορισμένων νόσων. Σύμφωνα με την μελέτη, απαιτούνται 6 έως 8 ώρες ύπνου για να θωρακιστεί η υγεία των μεσηλίκων και των ηλικιωμένων.
Η νέα μελέτη δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση PLOS Medicine. Βασίσθηκε στην ανάλυση στοιχείων από 95.559 συμμετέχοντες στην μεγάλη βάση βιοϊατρικών δεδομένων UK Biobank. Κατά την έναρξη της μελέτης οι άνθρωποι αυτοί είχαν μέση ηλικία 59 ετών.
Οι εθελοντές φορούσαν επί μία εβδομάδα επιταχυνσιόμετρο καρπού. Η συσκευή αυτή κατέγραφε τη δραστηριότητά τους στη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Έτσι οι ερευνητές μπόρεσαν να συλλέξουν πληροφορίες για τη διάρκεια του ύπνου τους, αν ο ύπνος τους ήταν βαθύς και ήσυχος ή ξυπνούσαν συχνά τη νύχτα κ.λπ.
Ύστερα, εξέτασαν αν και πώς σχετιζόταν ο ύπνος τους με 1.049 διαφορετικές εκβάσεις υγείας. Η μέση παρακολούθηση των εθελοντών ήταν τα 9 έτη.
Τα ευρήματα
Όπως διαπίστωσαν, οι 156 από τις εκβάσεις υγείας συσχετίζονταν λιγότερο ή περισσότερο με την δομή του ύπνου. Σε γενικές γραμμές ο βαθύς ύπνος με όνειρα ήταν ο πιο ωφέλιμος.
Αντιθέτως, το ακανόνιστο ωράριο ύπνου και οι συχνές αφυπνίσεις το βράδυ, σχετίζονταν με αυξημένους κινδύνους για την υγεία.
Ο ελαφρύς ύπνος, εξ άλλου, έβλαπτε την υγεία, εκτός κι αν ένας εθελοντής κοιμόταν πολλές ώρες κάθε βράδυ.
Η μελέτη έδειξε ακόμα ότι η διάρκεια του ύπνου σχετιζόταν με 86 διαφορετικές παθήσεις. Τον μικρότερο κίνδυνο να εκδηλώσουν την πλειονότητα από αυτές (τις 69) είχαν όσοι κοιμόντουσαν από 6 έως 8 ώρες κάθε βράδυ.
Τα στάδια του ύπνου και η υγεία
Ο ύπνος δεν είναι ενιαίος καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Αποτελείται από κύκλους, κάθε ένας εκ των οποίων διαρκεί 90 έως 120 λεπτά και έχει τέσσερα στάδια. Σε αδρές γραμμές είναι:
- Στάδιο 1. Η μετάβαση από την αφύπνιση στον ύπνο. Σε αυτό το στάδιο ο ύπνος είναι ελαφρύς και εύκολα ξυπνάμε
- Στάδιο 2. Αντιπροσωπεύει το σχεδόν 50% του ύπνου. Σε αυτό το σώμα αρχίζει να χαλαρώνει πιο βαθιά. Μειώνεται η σωματική θερμοκρασία, ο καρδιακός παλμός και επιβραδύνεται η αναπνοή. Οι μύες χαλαρώνουν.
- Στάδιο 3 (βαθύς ύπνος). Είναι το στάδιο της αναζωογόνησης και της επιδιόρθωσης των βλαβών που έχει υποστεί ο οργανισμός στη διάρκεια της ημέρας.
- Στάδιο 4 (ύπνος REM). Κατ’ αυτό βλέπουμε τα περισσότερα όνειρα. Η εγκεφαλική δραστηριότητα αυξάνεται και το σώμα παραλύει προσωρινά.
Όπως έδειξε η μελέτη, ο αυξημένος ύπνος REM σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο αναπτύξεως 83 παθήσεων στις οποίες ενδεικτικά συμπεριλαμβάνονται:
- Η καρδιακή ανεπάρκεια
- Η υπόταση
- Η κολπική μαρμαρυγή (είναι σοβαρή καρδιακή αρρυθμία)
- Η ισχαιμική καρδιοπάθεια
- Ο παρκινσονισμός (έχει συμπτώματα παρόμοια με τη νόσου Πάρκινσον)
- Η πολλαπλή σκλήρυνση (σκλήρυνση κατά πλάκας)
- Οι άνοιες
- Η νόσος Αλτσχάιμερ
Αντίστοιχα, ο αυξημένος βαθύς ύπνος σχετιζόταν με χαμηλότερο κίνδυνο 7 ασθενειών, όπως ενδεικτικά:
- Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
- Η μείζονα καταθλιπτική διαταραχή (σοβαρή κατάθλιψη)
- Η αποφρακτική άπνοια ύπνου
- Η νόσος Πάρκινσον
Ο αυξημένος ελαφρύς ύπνος συσχετίσθηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο ασθενειών, όπως η μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και οι παθήσεις των μυών και των οστών. Στους εθελοντές, όμως, που κοιμόντουσαν πολλές ώρες κάθε βράδυ, συσχετιζόταν με μειωμένο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας και κυτταρίτιδας. Η κυτταρίτιδα είναι εν προκειμένω η σοβαρή βακτηριακή λοίμωξη του δέρματος και των βαθύτερων ιστών και όχι τα «ψωμάκια».
Το ωράριο και οι αφυπνίσεις
Σημαντικές επιδράσεις στην υγεία είχαν και το ωράριο του ύπνου και οι αφυπνίσεις τη νύχτα. Οι συμμετέχοντες που ξυπνούσαν συχνότερα τη νύχτα, διέτρεχαν αυξημένο κίνδυνο αναπτύξεως έξι προβλημάτων υγείας, όπως:
- Η εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες
- Η κατάχρηση αλκοόλ
- Η οστεοαρθρίτιδα
Όσοι εξ άλλου ξάπλωναν στο κρεβάτι τους διαφορετικές ώρες κάθε βράδυ, είχαν αυξημένες πιθανότητες για:
- Πόνο στην κοιλιά
- Άγχος και αγχώδεις διαταραχές
- Μείζονα καταθλιπτική διαταραχή
Η πρακτική σημασία
Τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι ο λιγοστός ή κακής ποιότητας ύπνος είναι η αιτία των προαναφερθέντων νοσημάτων. Υποδηλώνουν όμως ότι «τόσο η αρχιτεκτονική του ύπνου όσο και η διάρκειά του σχετίζονται με τον κίνδυνο αναπτύξεως νοσημάτων», σημειώνουν οι ερευνητές στο άρθρο τους.
Η διατήρηση 6 έως 8 ωρών ύπνου κάθε βράδυ, συσχετίσθηκε με τις πιο ευνοϊκές συνήθειες ύπνου και με χαμηλότερο κίνδυνο ασθενειών, συνεχίζουν. Αυτό πιθανώς οφείλεται στο ότι επιτρέπει καλύτερη κατανομή των σταδίων του ύπνου και έτσι επαρκή αναζωογόνηση και επιδιόρθωση του οργανισμού.
Φωτογραφία: iStock