Μπορούν οι νεφροί να αναγεννηθούν; Νέα μελέτη δίνει ελπίδα για την αποκατάστασή τους μετά από βλάβη

Οι νεφροί διαθέτουν έναν ορισμένο βαθμό αυτοεπιδιόρθωσης μετά από έναν τραυματισμό ή μια σοβαρή βλάβη. Ωστόσο, η ικανότητα αυτή είναι περιορισμένη και συχνά δεν επαρκεί για την αποκατάσταση του οργάνου. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που πολλοί ασθενείς καταλήγουν να εμφανίζουν χρόνια νεφρική νόσο μετά από ένα επεισόδιο οξείας νεφρικής βλάβης.

Μια νέα μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου UCLA στις ΗΠΑ φέρνει στο φως τον βιολογικό μηχανισμό που φαίνεται να εμποδίζει την αναγέννηση των νεφρών μετά από τραυματισμό. Οπότε δείχνει ότι η αναστολή αυτού του μηχανισμού, μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την αποκατάσταση του νεφρικού ιστού. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Cell Stem Cell.

Νεφροί – Η πρωτεΐνη που «φρενάρει» την επούλωση

Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε μια πρωτεΐνη με την ονομασία ENPP1. Όπως διαπίστωσαν, όταν οι νεφροί υφίστανται βλάβη, τα κύτταρα της περιοχής αρχίζουν να παράγουν αυξημένες ποσότητες της συγκεκριμένης πρωτεΐνης. Η ENPP1 ενεργοποιεί μια αλληλουχία μεταβολικών διεργασιών, που διαταράσσει την παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα και επηρεάζει τη λειτουργία τους.

Με απλά λόγια, ενώ ο οργανισμός προσπαθεί να επιδιορθώσει τη βλάβη, η ίδια η τραυματισμένη περιοχή στέλνει βιολογικά «σήματα» που εμποδίζουν την αποτελεσματική αναγέννηση του ιστού.

Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι δείγματα νεφρικού ιστού από ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο περιείχαν υψηλότερα επίπεδα ENPP1 σε σύγκριση με υγιή νεφρικά κύτταρα, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι η πρωτεΐνη παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου.

Τι έδειξαν τα πειράματα στα ζώα

Για να διερευνήσουν τον ρόλο της ENPP1, οι επιστήμονες προκάλεσαν νεφρική βλάβη σε ποντίκια.

Ορισμένα από αυτά ήταν γενετικά τροποποιημένα ώστε να μην μπορούν να παράγουν την πρωτεΐνη. Παρότι όλα τα ζώα εμφάνισαν αρχικά σημάδια σοβαρής νεφρικής δυσλειτουργίας, η εικόνα τους εξελίχθηκε διαφορετικά.

Τέσσερις εβδομάδες αργότερα, τα ποντίκια που δεν παρήγαν ENPP1 παρουσίαζαν σημαντικά καλύτερη νεφρική λειτουργία και ταχύτερη ανάρρωση σε σχέση με τα υπόλοιπα.

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η αναστολή της συγκεκριμένης πρωτεΐνης βοηθά τους νεφρούς να επουλωθούν αποτελεσματικότερα, ενώ παράλληλα μειώνει τη δημιουργία ουλώδους ιστού, δηλαδή της ίνωσης που συχνά οδηγεί σε μόνιμη βλάβη.

Ένα νέο φάρμακο με διπλή προοπτική

Στη συνέχεια η ομάδα δοκίμασε ένα πειραματικό φάρμακο που ονομάζεται AD-NP1. Πρόκειται για ένα μονοκλωνικό αντίσωμα, δηλαδή μια πρωτεΐνη που έχει σχεδιαστεί στο εργαστήριο ώστε να αναγνωρίζει και να μπλοκάρει αποκλειστικά την ENPP1.

Τα ποντίκια που έλαβαν το φάρμακο εμφάνισαν καλύτερη νεφρική λειτουργία ήδη μέσα στην πρώτη εβδομάδα μετά τη βλάβη, ενώ αργότερα οι ιστολογικές εξετάσεις έδειξαν λιγότερες ουλές και μεγαλύτερη αναγέννηση των νεφρικών κυττάρων.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τους ασθενείς

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα προέρχονται ακόμη από πειράματα σε ζώα και δεν μπορούν να μεταφερθούν άμεσα στην κλινική πράξη.

Ωστόσο, το ενδιαφέρον είναι ότι το AD-NP1 έχει ήδη λάβει έγκριση από τον αμερικανικό FDA για να δοκιμαστεί σε κλινικές μελέτες πρώτης φάσης σε ανθρώπους για καρδιακές παθήσεις. Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει τώρα να ζητήσει αντίστοιχη έγκριση και για μελέτες σε ασθενείς με νεφρική βλάβη.

Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν και στους ανθρώπους, η αναστολή της ENPP1 θα μπορούσε να αποτελέσει μια εντελώς νέα θεραπευτική στρατηγική, με στόχο όχι απλώς την επιβράδυνση της νεφρικής νόσου, αλλά την ενεργοποίηση των φυσικών μηχανισμών αναγέννησης του ίδιου του οργάνου.

Φωτογραφία: istock