Η διατροφή δεν αλλάζει το DNA που κληρονομούμε, μπορεί όμως να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τα γονίδιά μας λειτουργούν. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα νέας τυχαιοποιημένης κλινικής μελέτης, η οποία δείχνει ότι τέτοιες αλλαγές μπορούν να αρχίσουν να καταγράφονται μέσα σε μόλις τέσσερις εβδομάδες.
Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και το Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ εξέτασαν 48 υγιείς ενήλικες. Όλοι ακολούθησαν αρχικά την ίδια διατροφή για μία εβδομάδα και στη συνέχεια χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία ακολούθησε vegan διατροφή και η άλλη διατροφή πλούσια σε κρέας. Οι δύο δίαιτες παρείχαν περίπου τις ίδιες θερμίδες. Έτσι, οι ερευνητές μπορούσαν να εξετάσουν κυρίως την επίδραση της σύνθεσης της διατροφής και όχι της μείωσης των θερμίδων ή της απώλειας βάρους. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο MedComm.
Το DNA δεν αλλάζει – Αλλάζει ο τρόπος που «διαβάζεται»
Η μελέτη επικεντρώθηκε στο επιγονιδίωμα, ένα σύστημα χημικών σημάτων που επηρεάζει ποια γονίδια ενεργοποιούνται περισσότερο ή λιγότερο, χωρίς να μεταβάλλεται ο ίδιος ο γενετικός κώδικας.
Ένας από τους βασικούς μηχανισμούς είναι η μεθυλίωση του DNA. Μικρές χημικές ομάδες προσκολλώνται σε συγκεκριμένα σημεία του DNA και μπορούν να επηρεάσουν τη δραστηριότητα των γονιδίων.
Οι επιστήμονες εξέτασαν περισσότερα από 800.000 σημεία μεθυλίωσης πριν και μετά τη διατροφική παρέμβαση. Στην ομάδα της vegan διατροφής εντόπισαν μεταβολές που αφορούσαν κυρίως το ανοσοποιητικό σύστημα, τη φλεγμονή και τον μεταβολισμό.
Αλλαγές στο ανοσοποιητικό και τον μεταβολισμό
Η ανάλυση έδειξε χαμηλότερη αναλογία ουδετερόφιλων, κυττάρων απαραίτητων μεν για την άμυνα απέναντι στις λοιμώξεις, τα οποία όμως, όταν παραμένουν αυξημένα, μπορούν να συμβάλλουν στη φλεγμονή. Παράλληλα, εκτιμήθηκε υψηλότερη αναλογία CD4 Τ-λεμφοκυττάρων, που συμμετέχουν στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης.
Οι εκτιμήσεις που προέκυψαν από τη μεθυλίωση, συμφωνούσαν με τις πραγματικές μετρήσεις των κυττάρων στο αίμα, ενισχύοντας την ένδειξη ότι επρόκειτο για πραγματικές βιολογικές μεταβολές.
Αλλαγές καταγράφηκαν επίσης σε γονίδια και βιολογικές οδούς που σχετίζονται με την ανάπτυξη των κυττάρων, τον μεταβολισμό των λιπιδίων, τη δράση της ινσουλίνης, την επιδιόρθωση του DNA και την απόκριση των κυττάρων στο στρες. Η εικόνα, επομένως, δεν περιοριζόταν σε έναν μόνο μηχανισμό.
Vegan διατροφή – Τι έδειξαν τα «ρολόγια» της βιολογικής ηλικίας
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν και τα λεγόμενα επιγενετικά ρολόγια. Πρόκειται για μαθηματικά εργαλεία που χρησιμοποιούν τα μοτίβα μεθυλίωσης του DNA για να εκτιμήσουν διαφορετικές πλευρές της βιολογικής γήρανσης.
Δύο από τα ρολόγια έδειξαν επιβράδυνση της βιολογικής γήρανσης στην ομάδα της vegan διατροφής. Ένα τρίτο, όμως, έδωσε διαφορετικό αποτέλεσμα. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς τα επιγενετικά ρολόγια δεν μετρούν όλα το ίδιο πράγμα και δεν αποτελούν απόλυτη μέτρηση της «ηλικίας» του οργανισμού.
Τι δεν αποδεικνύει η μελέτη
Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι ένας μήνας vegan διατροφής «ανανεώνει» τον οργανισμό ή προλαμβάνει ασθένειες. Η μελέτη ήταν μικρή, διήρκεσε μόνο τέσσερις εβδομάδες και βασίστηκε σε δείγματα αίματος. Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν οι αλλαγές διατηρούνται μακροπρόθεσμα ούτε αν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο σε άλλους ιστούς.
Το νέο στοιχείο είναι διαφορετικό. Το επιγονιδίωμα φαίνεται να ανταποκρίνεται πολύ γρήγορα στη σύνθεση της διατροφής. Μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες θα δείξουν αν αυτές οι μοριακές μεταβολές διατηρούνται και, κυρίως, αν μεταφράζονται τελικά σε ουσιαστικό όφελος για την υγεία.
Φωτογραφία: istock