Πολλοί άνθρωποι περνούν πλέον έως και δέκα ώρες την ημέρα καθισμένοι σε γραφεία, σε συσκέψεις ή μπροστά σε οθόνες. Μπορεί να φαίνεται ακίνδυνο, ακόμη και αναπόφευκτο, αλλά ολοένα και περισσότερα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η υπερβολική καθιστική ζωή συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων, του διαβήτη τύπου 2 και του πρόωρου θανάτου.
Συχνά, οι ειδικοί συμβουλεύουν να τρώμε καλύτερα και να ασκούμαστε για να αντισταθμίσουμε τις συνέπειες της καθιστικής ζωής. Ωστόσο, ακόμα και όσοι πληρούν τους συνιστώμενους στόχους άσκησης ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένους κινδύνους για την υγεία τους εάν περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας καθιστοί.
«Αυτό συμβαίνει επειδή η καθιστική ζωή και η σωματική αδράνεια δεν είναι το ίδιο πράγμα», εξηγεί η Σαμίνα Αχτάρ, υποψήφια διδάκτορας Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο Aga Khan, σε άρθρο της στο The Conversation.
Η σωματική αδράνεια σημαίνει ότι δεν κάνετε αρκετή μέτρια ή έντονη άσκηση. Οι οδηγίες δημόσιας υγείας συνιστούν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας δραστηριότητας την εβδομάδα, όπως γρήγορο περπάτημα ή ποδηλασία, ή 75 λεπτά έντονης δραστηριότητας, όπως τρέξιμο.
Η καθιστική ζωή, αντίθετα, αναφέρεται σε μεγάλα χρονικά διαστήματα καθιστικής ή ξαπλωμένης στάσης με πολύ χαμηλή ενεργειακή δαπάνη, είτε σε ένα γραφείο, είτε μπροστά στην τηλεόραση.
Δείτε επίσης: Μακροζωία: Μόλις 2 λεπτά την ημέρα από αυτό το είδος άσκησης, μπορούν να παρατείνουν τη ζωή
Ένα άτομο μπορεί επομένως να είναι σωματικά δραστήριο και να κάνει έντονη καθιστική ζωή. Κάποιος μπορεί να πάει για τρέξιμο πριν από τη δουλειά και στη συνέχεια να παραμείνει καθιστός για το μεγαλύτερο μέρος των επόμενων οκτώ ωρών. Η άσκηση βοηθάει, αλλά δεν εξαλείφει τις επιπτώσεις της παρατεταμένης καθιστικής ζωής στο σώμα.
Τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν καθόμαστε πολλές ώρες
Όταν το σώμα παραμένει ακίνητο για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αρχίζουν να συμβαίνουν κάποιες αλλαγές.
Η δραστηριότητα των σκελετικών μυών μειώνεται, καθιστώντας πιο δύσκολο για το σώμα να απορροφήσει τη γλυκόζη από το αίμα. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό συμβάλλει στην αντίσταση στην ινσουλίνη, μια σημαντική οδός για τον διαβήτη τύπου 2. Ο μεταβολισμός του λίπους επίσης επιβραδύνεται.
Η ροή του αίματος γίνεται λιγότερο αποτελεσματική, μειώνοντας την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την αγγειακή λειτουργία και, με την πάροδο του χρόνου, να συμβάλει στην αυξημένη αρτηριακή πίεση.
Επίσης, αυτές οι μεταβολικές και κυκλοφορικές αλλαγές αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιομεταβολικών προβλημάτων, όπως υψηλό σάκχαρο στο αίμα, ανθυγιεινά επίπεδα χοληστερόλης και συσσώρευση κοιλιακού λίπους.
Η παρατεταμένη καθιστική ζωή επηρεάζει επίσης το μυοσκελετικό σύστημα. Η κακή στάση του σώματος και ο περιορισμός της κίνησης ασκούν πίεση στον αυχένα, τους ώμους και την κάτω πλάτη, γεγονός που εξηγεί τους πόνους και τις ενοχλήσεις που είναι τόσο συχνές μεταξύ των εργαζομένων σε γραφεία.
Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο σωματικές. Οι μεγάλες περίοδοι αδράνειας μπορούν να μειώσουν την εγρήγορση, τη συγκέντρωση και τα επίπεδα ενέργειας. Οι εργαζόμενοι που κάθονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα συχνά αναφέρουν ότι αισθάνονται πιο νωθροί και λιγότερο παραγωγικοί.
Δείτε επίσης: Άσκηση: Η ένταση – όχι η διάρκεια – μειώνει τον κίνδυνο 8 παθήσεων, δείχνει νέα μελέτη
Τι πρέπει να κάνουμε, σύμφωνα με την ειδικό;
Μεγάλο μέρος της δημόσιας υγείας έχει επικεντρωθεί στην ενθάρρυνση των ανθρώπων να ασκούνται περισσότερο, αλλά η μείωση του καθιστικού χρόνου αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως ένας σημαντικός στόχος από μόνος του.
Η μείωση του χρόνου καθιστικής ζωής δεν απαιτεί συνδρομή σε γυμναστήριο ή μια δραστική ανακαίνιση του γραφείου. Μικρές, τακτικές διακοπές στην καθιστική ζωή μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά.
Έρευνες δείχνουν ότι η ορθοστασία ή η κίνηση για μόλις δύο έως πέντε λεπτά κάθε 30 έως 60 λεπτά μπορεί να βελτιώσει τον μεταβολισμό της γλυκόζης και να μειώσει τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο.
Το μήνυμα είναι σαφές: η τακτική άσκηση είναι απαραίτητη, αλλά δεν αντισταθμίζει πλήρως τους κινδύνους της πολύωρης καθιστικής ζωής. Μια σύντομη βόλτα στο μεσημεριανό γεύμα, το ανεβοκατέβασμα της σκάλας, η ορθοστασία κατά τη διάρκεια μιας τηλεφωνικής κλήσης ή απλώς το να σηκωθείτε ανάμεσα στις συναντήσεις μπορεί να ακούγονται σαν ασήμαντες προσαρμογές, αλλά δεν είναι.
Δείτε επίσης: Καθιστική ζωή: Το τι κάνουμε όταν καθόμαστε μπορεί να προβλέπει τον κίνδυνο άνοιας
Φωτογραφία iStock