Εγκεφαλικό: Η αποκατάσταση πρέπει να αρχίζει τις πρώτες 48 ώρες – Νέες οδηγίες

Για να μπορέσουν οι πάσχοντες από εγκεφαλικό επεισόδιο να αναρρώσουν, η αποκατάστασή τους πρέπει να αρχίζει το νωρίτερο δυνατό, ιδανικά εντός των πρώτων 48 ωρών, αναφέρει η Αμερικανική Εταιρεία Εγκεφαλικού (ASA).

Σε νέες κατευθυντήριες οδηγίες που εξέδωσε επισημαίνει ότι η αποκατάσταση πρέπει να αρχίζει στο νοσοκομείο αμέσως μόλις σταθεροποιηθεί ο ασθενής. Η αποκατάσταση πρέπει να εξατομικεύεται, αναλόγως με τα συμπτώματα και την ψυχική υγεία του πάσχοντος.

Οι νέες οδηγίες δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Stroke. Όπως εξηγούν οι γιατροί, η αποκατάσταση μπορεί να έχει πολλές μορφές. Σε μερικές από αυτές, ο στόχος είναι να βοηθηθεί ο εγκέφαλος να επανασυνδέσει τις νευρικές συνάψεις που έχει καταστρέψει το εγκεφαλικό.

Αυτό είναι π.χ. απαραίτητο για να αποκατασταθεί η κινητικότητα ενός άκρου και η ικανότητα βάδισης. Είναι επίσης απαραίτητο για την αποκατάσταση της ομιλίας και της επικοινωνίας.

Σε άλλες μορφές αποκατάστασης, ο στόχος είναι να μάθει ο ασθενής κάτι καινούργιο, για να προσαρμοσθεί στα νέα δεδομένα της ζωή του. Μπορεί λ.χ. ο εργοθεραπευτής να τον διδάξει πως να χρησιμοποιεί μία σανίδα κοπής με αιχμές που συγκρατούν το φαγητό, ώστε να ετοιμάζει τα γεύματά του με το ένα χέρι.

Η αποκατάσταση μπορεί επίσης να σημαίνει εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων. Ένας ασθενής με εγκεφαλικό, π.χ., που λάτρευε την αναρρίχηση, μπορεί να αδυνατεί πλέον να σκαρφαλώσει σε έναν γκρεμό. Με τη βοήθεια ενός ψυχαγωγικού θεραπευτή, όμως, μπορεί να μάθει μορφές προσαρμοστικού σκι, ώστε να μπορεί να απολαμβάνει με ενεργό τρόπο τον χρόνο του στο βουνό.

Πρέπει να είναι εξατομικευμένη

«Η αποκατάσταση μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο είναι πολύπλοκη. Το επεισόδιο μπορεί να πλήξει πολλές από τις δεξιότητες που χρειαζόμαστε στην καθημερινή ζωή μας. Ακόμα και η πιο απλή δραστηριότητα απαιτεί πολυάριθμες σωματικές και νοητικές δεξιότητες που πρέπει να συνδυαστούν ομαλά, για να διεκπεραιωθεί», δήλωσε η επικεφαλής της συγγραφικής ομάδας Dr. Lorie Gage Richards, αναπληρώτρια καθηγήτρια Εργοθεραπείας στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα.

Εξίσου πολύπλοκη ήταν και η κατάρτιση των νέων οδηγιών, πρόσθεσε. Και αυτό, διότι κάθε εγκεφαλικό είναι μοναδικό. Και κάθε ασθενής αντιμετωπίζει τις δικές του, ξεχωριστές προκλήσεις. Επιπλέον, δεν αναρρώνουν όλοι εξίσου. Και η φροντίδα πρέπει να εξατομικεύεται, για να καλύπτει τις ατομικές ανάγκες κάθε ασθενούς.

«Αυτό που πραγματικά απασχολεί τους θεραπευτές της αποκατάστασης είναι η ικανότητα των ασθενών να λειτουργούν και να ασχολούνται με τις δραστηριότητες που θέλουν», τόνισε η Dr. Richards.

Το εγκεφαλικό μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε, ανεξαρτήτως ηλικίας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι ένας στους τέσσερις ανθρώπος θα πάθει εγκεφαλικό κάποια στιγμή στη ζωή του. Σε ετήσια βάση, καταγράφονται σχεδόν 11,9 εκατομμύρια επεισόδια σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο δεν το ξεπερνούν όλοι. Υπολογίζεται ότι το 2021 ήταν η τρίτη κυριότερη αιτία θανάτου και αναπηρίας στον κόσμο.

Ψυχική υγεία, ύπνος, διατροφή, άσκηση

Οι νέες οδηγίες συνιστούν ακόμα να ελέγχεται προληπτικά η ψυχική υγεία των ασθενών μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο. Και αυτό διότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος:

• Κατάθλιψης
• Αγχώδους διαταραχής
• Άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας που υπονομεύουν την ανάρρωση

Πολύ σημαντικό είναι ακόμα να αξιολογείται ο ύπνος των ασθενών. Οι επιζήσαντες συχνά αναπτύσσουν διαταραχές ύπνου ή φτωχής ποιότητας ύπνο. Οι οδηγίες τονίζουν πως είναι σημαντικό να αντιμετωπίζονται αυτού του είδους τα προβλήματα, καθώς και η κόπωση μετά το εγκεφαλικό.

Ο ύπνος είναι πολύτιμος κατά την αποκατάσταση ενός εγκεφαλικού, τονίζουν οι γιατροί. Είναι απαραίτητος για την σκέψη, την μνήμη, την μάθηση. Μπορεί να επηρεάσει την ψυχική διάθεση, κάνοντας π.χ. τον ασθενή να μη θέλει να συμμετάσχει στις συνεδρίες του.

Μεγάλη σημασία, εξ άλλου, έχουν η υγιεινή διατροφή και η φυσική δραστηριότητα στο πλαίσιο της αποκατάστασης.

Η συστηματική φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο νέου επεισοδίου. Επιπλέον, μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι ειδικά οι αεροβικές ασκήσεις (π.χ. τζόκινγκ) μπορούν να βελτιώσουν τις νοητικές λειτουργίες.

Νωρίς στην αποκατάσταση, εξ άλλου, οι ασθενείς μπορεί να υποσιτίζονται, ιδίως εάν δεν μπορούν να καταπιούν (δυσκαταποσία). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο στην ομάδα που τους φροντίζει, συμπεριλαμβάνεται συνήθως ένας διαιτολόγος, κατά την Dr. Richards.

Η αποκατάσταση είναι ευκαιρία να αποκτήσουν οι ασθενείς καλές συνήθειες, όπως η υγιεινή διατροφή, για να προστατευθούν από ένα επόμενο εγκεφαλικό επεισόδιο, προσθέτει.

Και οι φροντιστές των ασθενών

Η αποκατάσταση από το εγκεφαλικό πρέπει να λαμβάνει υπ’ όψιν και τους φροντιστές των ασθενών, σύμφωνα με τις νέες οδηγίες.

Οι άνθρωποι αυτοί πρέπει να συμμετέχουν στο πρόγραμμα της αποκατάστασης, να εκπαιδεύονται από τους θεραπευτές και να υποστηρίζονται.

Οι οδηγίες επισημαίνουν ακόμα ότι η συνεργασία ασθενών και φροντιστών με μία συντονισμένη διεπιστημονική ομάδα, έχει ζωτική σημασία για την αποτελεσματική αποκατάσταση από το εγκεφαλικό επεισόδιο. Η ομάδα μπορεί να αποτελείται από:

• Νευρολόγους
• Νοσηλευτές αποκατάστασης
• Εργοθεραπευτές
• Φυσιοθεραπευτές
• Λογοθεραπευτές
• Κοινωνικούς λειτουργούς
• Ψυχολόγους

Η αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει μήνες έως χρόνια. Από ασθενή σε ασθενή, όμως, θα είναι διαφορετική. Επιπλέον, δεν μπορεί να έχει σαφές καταληκτικό σημείο. Και αυτό διότι «το θέμα δεν είναι απλώς να δυναμώσει ο ασθενής και να ανακτήσει τις χαμένες δεξιότητές του. Είναι μία συνεχιζόμενη διαδικασία που συμπεριλαμβάνει διαχείριση των συναισθημάτων, προσαρμογή στις προκλήσεις και συνέχιση της ζωής με μία ανανεωμένη αίσθηση σκοπού και αντοχές», καταλήγει η Dr. Richards.

Φωτογραφία: iStock