Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης εστιάζει σε μια σημαντική σύνδεση που συχνά παραβλέπουμε: το πώς το εσωτερικό μας ρολόι, ο λεγόμενος χρονότυπος, καθορίζει την υγεία των μυών μας.
Η έρευνα αποδεικνύει ότι το αν είμαστε «πρωινοί» ή «βραδινοί» τύποι δεν επηρεάζει μόνο τον ύπνο, αλλά αποτελεί τη βιολογική βάση για τη μυϊκή μάζα και τον μεταβολισμό μας. Αυτό το εύρημα εξηγεί, μεταξύ άλλων, και γιατί οι γενικές συμβουλές γυμναστικής συχνά αποτυγχάνουν, αφού εν τέλει η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από το αν συμβαδίζουν με το προσωπικό μας βιολογικό ρολόι.
Τι είναι ο χρονότυπος
Ο χρονοτύπος είναι η εγγενής τάση του οργανισμού μας να κορυφώνει την ενέργεια και τις λειτουργίες του σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας. Δεν είναι μια απλή συνήθεια, αλλά ένα σταθερό βιολογικό χαρακτηριστικό που καθορίζεται από τα γονίδιά μας.
Αυτό το εσωτερικό ρολόι ρυθμίζει τα επίπεδα των ορμονών, τη θερμοκρασία του σώματος και τον μεταβολισμό, χωρίζοντας τους ανθρώπους κυρίως σε «πρωινούς» (που λειτουργούν καλύτερα με το φως της ημέρας) και «βραδινούς» (που η ενέργειά τους αυξάνεται μετά τη δύση του ηλίου).
Τι ανέλυσε η έρευνα και ποια είναι τα συγκεκριμένα ευρήματα
Η έρευνα της ομάδας του Πάμπλο Μ. Γκαρσία-Ρόβες, καθηγητή Φυσιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, θέτει στο μικροσκόπιο το βιολογικό ρολόι όχι ως μια αφηρημένη έννοια, αλλά ως τον «ρυθμιστή» της σωματικής μας διάπλασης.
Το ενδιαφέρον δε των επιστημόνων για τη μυϊκή μάζα είναι ζωτικής σημασίας, καθώς ο μυς δεν είναι απλώς ένας ιστός που μας κινεί, αλλά το μεγαλύτερο μεταβολικό όργανο του σώματος. Η διατήρησή του είναι η καλύτερη ασπίδα κατά της γήρανσης, καθώς καίει θερμίδες, ρυθμίζει το σάκχαρο και προστατεύει τα οστά.
Έτσι, η ερευνητική ομάδα δεν περιορίστηκε σε μια γενική προσέγγιση του χρονότυπου, αλλά εστίασε συγκεκριμένα στο πώς ο χρονισμός των γευμάτων και της άσκησης μεταφράζεται στην πράξη σε μυϊκή μάζα και δύναμη. Τα βασικά ευρήματα της μελέτης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients, αναδεικνύουν τα εξής:
Η μεταβολική «παγίδα» των βραδινών τύπων: Η ανάλυση έδειξε ότι όσοι λειτουργούν καλύτερα τις βραδινές ώρες έχουν την τάση να καταναλώνουν γεύματα σε χρόνο που ο μεταβολισμός επιβραδύνεται. Αυτό προκαλεί αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη και συστηματική φλεγμονή, παράγοντες που εμποδίζουν τους μύες να απορροφήσουν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την ανάπλασή τους.
Η απειλή της «κρυφής» παχυσαρκίας: Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα είναι η σύνδεση του λάθος χρονισμού με τη σαρκοπενική παχυσαρκία. Στην κατάσταση αυτή, η απώλεια μυϊκού ιστού συμβαίνει ταυτόχρονα με την αύξηση του λίπους. Το αποτέλεσμα είναι ένας οργανισμός που φαίνεται υγιής εξωτερικά, αλλά εσωτερικά είναι αδύναμος και μεταβολικά δυσλειτουργικός, κάτι που οδηγεί σε πρόωρη γήρανση.
Ο συγχρονισμός της άσκησης: Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η απόδοση των μυών παρουσιάζει διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια του 24ώρου ανάλογα με τον χρονοτύπο. Για παράδειγμα, η άσκηση που στοχεύει στην ενδυνάμωση είναι πολύ πιο αποτελεσματική όταν εκτελείται στις ώρες βιολογικής αιχμής του ατόμου, ενώ η εκτέλεσή της σε ώρες «λήθαργου» για τον οργανισμό μπορεί να μην αποφέρει τα αναμενόμενα οφέλη.
Διαβάστε επίσης – Άσκηση: Πώς βοηθά τους μυς να «αναγεννηθούν» καθώς μεγαλώνουμε – Τα νέα δεδομένα
Χρονότυπος: Προς μια εξατομικευμένη στρατηγική πρόληψης
Η Νούρια Βιλαράσα, καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης και επικεφαλής της Ενδοκρινολογικής Υπηρεσίας στο Νοσοκομείο Bellvitge, επισημαίνει ότι η παραδοσιακή προσέγγιση «μία λύση για όλους» είναι πλέον ξεπερασμένη. Η έρευνα εισάγει την έννοια της χρονο-διατροφής, υποστηρίζοντας ότι το «πότε» τρώμε ή γυμναζόμαστε είναι εξίσου κρίσιμο με το «τι» καταναλώνουμε ή «πόσο» ασκούμαστε.
Οι επιστημονικές συστάσεις πρέπει πλέον να ευθυγραμμίζονται με το βιολογικό ρολόι του κάθε ατόμου.
Για παράδειγμα, στην περίπτωση ενός ηλικιωμένου με βραδινό χρονότυπο, η μετατόπιση της άσκησης αργά το απόγευμα και η υιοθέτηση ενός ελαφρύτερου γεύματος νωρίτερα μέσα στην ημέρα, μπορεί να αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα που θα κρίνει αν θα διατηρήσει την αυτονομία του ή αν θα οδηγηθεί σε κινητική αναπηρία.
Συνοψίζοντας, η μελέτη αποδεικνύει ότι η θωράκιση του μυϊκού μας συστήματος απέναντι στη φθορά του χρόνου απαιτεί κάτι παραπάνω από καλή θέληση· απαιτεί τον επανασχεδιασμό της καθημερινότητάς μας με βάση τον εσωτερικό μας ρυθμό.
Αν θέλουμε να γερνάμε με δύναμη και υγεία, πρέπει να σταματήσουμε να ζούμε σε διαρκή σύγκρουση με τη βιολογία μας και να μάθουμε, επιτέλους, να ακούμε το ρολόι που χτυπά μέσα μας.
Φωτογραφία: istock