Οι ναρκισσιστές μπορεί στην αρχή να μαγνητίζουν, καθώς είναι γοητευτικοί, σίγουροι για τον εαυτό τους και ξέρουν να εντυπωσιάζουν, ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν ότι δεν ανήκουν σους σταθερούς και ικανοποιητικούς συντρόφους. Τείνουν να δεσμεύονται λιγότερο, να χειραγωγούν ευκολότερα και να κατηγορούν τους άλλους όταν κάτι πάει στραβά.
Τι εξέτασε η νέα μελέτη
Η σχετική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality, βασίστηκε σε στοιχεία από πάνω από 5.000 ζευγάρια, τα οποία οι επιστήμονες παρακολούθησαν για έξι χρόνια. Στη διάρκεια αυτών των ετών, οι ερευνητές μετρούσαν τόσο τον ναρκισσισμό όσο και την ικανοποίησή των ζευγαριων από τη σχέση τους, σε ετήσια βάση.
Για τη μέτρηση των ναρκισσιστικών χαρακτηριστικών χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο NARC (Narcissistic Admiration and Rivalry Concept), το οποίο διακρίνει δύο διαστάσεις:
- Ναρκισσιστικός θαυμασμός: η προσπάθεια να εντυπωσιάζει κανείς, να δείχνει γοητευτικός και επιτυχημένος.
- Ναρκισσιστικός ανταγωνισμός: η τάση να υποτιμά ή να μειώνει τους άλλους για να ενισχύσει τη δική του εικόνα.
Οι δύο πλευρές μπορεί να συνυπάρχουν στο ίδιο άτομο: η γοητεία και ο ανταγωνισμός δεν αλληλοαναιρούνται, αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά.
Τι βρήκαν οι ερευνητές
Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα: Όσοι είχαν υψηλά επίπεδα ναρκισσιστικού ανταγωνισμού ήταν λιγότερο ικανοποιημένοι από τη σχέση τους, το ίδιο και οι σύντροφοί τους.
Αντίθετα, τα στοιχεία του θαυμασμού (η αυτοπεποίθηση, η κοινωνικότητα, η επιτυχία) μπορούσαν να κάνουν μια σχέση να φαίνεται θετική στα πρώτα στάδια.
Αυτό εξηγεί γιατί οι σχέσεις με ναρκισσιστές ξεκινούν έντονα και με πολλές υποσχέσεις, αλλά συχνά χάνουν σταδιακά τη «μαγεία» τους. Παρόλα αυτά, η μείωση της ικανοποίησης δεν ήταν γραμμική: σε ορισμένες περιπτώσεις, οι σχέσεις διαλύθηκαν πριν καν προλάβουν να φτάσουν στη μακροχρόνια φάση της έρευνας. Σε άλλες, η φθορά ήταν πιο αργή, σχεδόν αδιόρατη.
Διαφορές ανά φύλο
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι οι άνδρες που είχαν συντρόφους με ισχυρά στοιχεία ναρκισσιστικού ανταγωνισμού, ένιωθαν λιγότερη ικανοποίηση όσο περνούσαν τα χρόνια.
Γυναίκες όμως με ναρκισσιστές άνδρες, δεν έδειξαν το ίδιο μοτίβο, αν και ο ναρκισσισμός συνολικά σχετίστηκε με σταδιακή μείωση της ευχαρίστησης στις σχέσεις.
Γιατί δεν είναι όλες οι σχέσεις ίδιες
Οι ερευνητές τονίζουν ότι ο ναρκισσισμός δεν εμφανίζεται μόνο ως διαταραχή προσωπικότητας, αλλά σε ένα ευρύ φάσμα χαρακτηριστικών. Πολλοί άνθρωποι μπορεί να εμφανίζουν στοιχεία ναρκισσισμού, χωρίς να θεωρούνται κλινικά ναρκισσιστές.
Αυτό σημαίνει ότι η επίδρασή του ναρκισσισμού στις σχέσεις δεν είναι ίδια για όλους και μπορεί να διαφέρει σημαντικά από ζευγάρι σε ζευγάρι. Σε αυτό παίζει ρόλο και το ποια πλευρά του ναρκισσισμού είναι πιο έντονη σε κάθε περίπτωση.
Η λεγόμενη «λαμπερή» πλευρά μπορεί να ενισχύει την έλξη και να κρατά τη σχέση ζωντανή, ιδιαίτερα στην αρχή. Αντίθετα, η πιο ανταγωνιστική πλευρά συνδέεται με φθορά, ανασφάλεια και σταδιακή μείωση της αυτοεκτίμησης του συντρόφου.
Το τελικό μήνυμα
Οι ερευνητές Michael Dufner (Πανεπιστήμιο Mainz) και William Chopik (Πανεπιστήμιο Michigan State) καταλήγουν ότι,
όσο κι αν οι σχέσεις λάμπουν αρχικά από τη γοητεία του ναρκισσιστή, μακροπρόθεσμα, το τίμημα του ανταγωνισμού και της απαξίωσης είναι βαρύ. Είτε η φθορά έρθει γρήγορα είτε σταδιακά, η έρευνα δείχνει πως η αρχική γοητεία του ναρκισσιστή, σπάνια αρκεί για να στηρίξει μια σταθερή και ικανοποιητική σχέση.
Φωτογραφία: istock