Iatropedia

Ταξίδι με παιδιά: Πώς θα αποφύγετε ατυχήματα, λοιμώξεις – Πρακτικές συμβουλές

TIPS, ΠΑΙΔΙ

child vaccations ship boat

Τα μυστικά της σωστής προετοιμασίας. Τι να προσέξετε στο ταξίδι και στη διαμονή. Η ασφάλεια στο νερό.

Τα οικογενειακά ταξίδια αποτελούν μοναδική ευκαιρία για τα παιδιά να εξερευνήσουν τον κόσμο, να αποκτήσουν νέες εμπειρίες και να δημιουργήσουν όμορφες αναμνήσεις. Η ασφάλεια, όμως, παραμένει βασική προϋπόθεση ώστε η μετακίνηση και η διαμονή να εξελιχθούν χωρίς απρόοπτα.

Η κυρία Τριανταφυλλιά Σδόγγου-Μελά, παιδίατρος του Εθνικού Προγράμματος Προληπτικού Ελέγχου Νεογνών & Ενδογενών Μεταβολικών Νοσημάτων στο  Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, παρέθεσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς.

Όπως εξήγησε «Η ασφάλεια των παιδιών στα ταξίδια δεν εξαρτάται από ένα μόνο μέτρο. Χτίζεται με διαδοχικά επίπεδα προστασίας. Σωστό παιδικό κάθισμα, ποτέ παιδί μόνο σε αυτοκίνητο, ενεργή επίβλεψη στο νερό, κατάλληλος εξοπλισμός, ενημερωμένοι εμβολιασμοί, επαρκής αγωγή για χρόνια νοσήματα, οργανωμένο φαρμακείο και σαφές σχέδιο για τα επείγοντα είναι απαραίτητα».

Η πρόληψη αρχίζει πριν κλείσουν οι βαλίτσες

Με λίγη προετοιμασία πριν από την αναχώρηση, το ταξίδι μπορεί να παραμείνει αυτό που πραγματικά πρέπει να είναι: μια ασφαλής, ευχάριστη και δημιουργική εμπειρία για ολόκληρη την οικογένεια, τόνισε η κυρία Σδόγγου-Μελά.

Η σωστή προετοιμασία βοηθά τους γονείς να γνωρίζουν τι πρέπει να οργανώσουν, ποια προβλήματα μπορούν να προλάβουν και πότε χρειάζεται να ζητήσουν ιατρική βοήθεια.

Για ένα διεθνές ταξίδι συνιστάται επικοινωνία με τον παιδίατρο ή ιατρείο ταξιδιωτικής ιατρικής περίπου τέσσερις έως έξι εβδομάδες πριν από την αναχώρηση. Η επικοινωνία είναι απαραίτητη ιδίως όταν ο προορισμός συνδέεται με ειδικούς λοιμώδεις, κλιματικούς ή υψομετρικούς κινδύνους.

Πάντως, ακόμη και όταν ο χρόνος είναι μικρότερος, η συμβουλευτική παραμένει χρήσιμη. Στην προταξιδιωτική εκτίμηση λαμβάνονται υπ’ όψιν:

Οι πρόσθετοι εμβολιασμοί ή η χημειοπροφύλαξη αποφασίζονται εξατομικευμένα και όχι με έναν γενικό κατάλογο που ισχύει για όλους.

Εάν το παιδί πάσχει από χρόνιο νόσημα, πρέπει να έχετε έτοιμο σχέδιο πριν από την αναχώρηση. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν παιδιά με:

Η οικογένεια πρέπει να διαθέτει επαρκή ποσότητα της τακτικής φαρμακευτικής αγωγής (κατά προτίμηση να είναι λίγο μεγαλύτερη). Πρέπει επίσης να έχει μαζί της γραπτές οδηγίες για το τι πρέπει να γίνει σε επείγουσα κατάσταση.

Πάντοτε σε παιδικό κάθισμα στο αυτοκίνητο

Το κατάλληλο σύστημα συγκράτησης του παιδιού δεν είναι αξεσουάρ. Αποτελεί βασικό εξοπλισμό ασφαλείας, η κυρία Σδόγγου-Μελά.

Όταν χρησιμοποιούνται σωστά, τα συστήματα συγκράτησης μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο θανάτου κατά περίπου:

Για παιδιά τεσσάρων έως οκτώ ετών, το ενισχυτικό κάθισμα μειώνει τον κίνδυνο σοβαρού τραυματισμού κατά περίπου 45% σε σύγκριση με τη χρήση μόνο της ζώνης ενηλίκων.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για τους γονείς; Το κάθισμα πρέπει να επιλέγεται με βάση το ύψος και το βάρος του παιδιού, και με τα όρια που ορίζει ο κατασκευαστής.  Επομένως δεν αρκεί μόνον η ηλικία.

Επιπλέον, ένα σωστό κάθισμα που είναι χαλαρά δεμένο, έχει λανθασμένη κλίση ή χρησιμοποιείται με χαλαρούς ιμάντες δεν προσφέρει την αναμενόμενη προστασία.

Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά πρέπει να ταξιδεύουν με φορά προς τα πίσω, για όσο διάστημα επιτρέπουν τα όρια ύψους και βάρους του καθίσματός τους. Καθώς μεγαλώνουν, θα χρειασθούν κάθισμα με φορά προς τα εμπρός και εσωτερικές ζώνες. Κατόπιν θα χρησιμοποιηθεί ενισχυτικό κάθισμα και, τέλος, η ζώνη ασφαλείας του αυτοκινήτου, όταν πλέον εφαρμόζει σωστά στον ώμο και χαμηλά στη λεκάνη τους.

Σε κάθε περίπτωση, τα παιδιά είναι ασφαλέστερα στο πίσω κάθισμα. Ειδικότερα συνιστώνται τα εξής:

Ποτέ μόνα στο αυτοκίνητο

Η θερμοκρασία σε ένα κλειστό όχημα μπορεί να αυξηθεί κατά σχεδόν 11 βαθμούς Κελσίου μέσα σε μόλις 10 λεπτά. Το σώμα του παιδιού θερμαίνεται τρεις έως πέντε φορές γρηγορότερα από το σώμα ενός ενηλίκου. Το άνοιγμα ενός παραθύρου ή η στάθμευση στη σκιά δεν εξασφαλίζουν επαρκή προστασία, τονίζει η κ. Σδόγγου-Μελά.

Δεν υπάρχει ασφαλές χρονικό διάστημα για να μείνει ένα παιδί μόνο του σε σταθμευμένο αυτοκίνητο. Η πρακτική υπενθύμιση είναι απλή: «κοιτάζω το πίσω κάθισμα πριν κλειδώσω». Οι πόρτες του σταθμευμένου οχήματος πρέπει να παραμένουν κλειδωμένες και τα κλειδιά μακριά από τα παιδιά.

Προσοχή: Παιδί που βρέθηκε σε υπερθερμασμένο όχημα και παρουσιάζει έντονη υπνηλία, σύγχυση, πολύ ζεστό δέρμα, κατάρρευση ή σπασμούς χρειάζεται άμεση κλήση στο 112 ή 166 και ταχεία ψύξη, σύμφωνα με τις οδηγίες των διασωστών.

Για το ταξίδι με αεροπλάνο

Πριν από την κράτηση, οι γονείς πρέπει να ελέγχουν την πολιτική της αεροπορικής εταιρείας για παιδικά καθίσματα, καρότσια και αποσκευές.

Για ένα μικρό παιδί, η ασφαλέστερη επιλογή είναι δική του θέση, με εγκεκριμένο για αεροπορική χρήση σύστημα συγκράτησης. Σε αιφνίδιες αναταράξεις, η αγκαλιά ενός ενήλικα δεν μπορεί να προσφέρει την ίδια προστασία.

Η μεταβολή της πίεσης, κυρίως κατά την κάθοδο, μπορεί να προκαλέσει πόνο στα αυτιά. Ο θηλασμός, το μπιμπερό ή η πιπίλα βοηθούν τα βρέφη να καταπίνουν, Στα μεγαλύτερα παιδιά βοηθούν μικρές γουλιές νερού ή η μάσηση, όταν είναι ασφαλής για την ηλικία.

Αποσυμφορητικά, αντιισταμινικά ή κατασταλτικά φάρμακα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται προληπτικά χωρίς ιατρική σύσταση.

Τα βασικά φάρμακα, τα ιατρικά έγγραφα, μία αλλαξιά ρούχων και ο απαραίτητος ειδικός εξοπλισμός πρέπει να μεταφέρονται στη χειραποσκευή. Για παιδιά με χρόνια νοσήματα είναι χρήσιμη ιατρική γνωμάτευση, κατά προτίμηση και στα αγγλικά.

Ναυτία, ακινησία και αλλαγή ώρας

Για τη ναυτία ταξιδιού βοηθούν τα μικρά και ελαφρά γεύματα, ο καθαρός αέρας, η εστίαση του βλέμματος στον ορίζοντα και η αποφυγή παρατεταμένης ανάγνωσης ή χρήσης οθόνης.

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση πρέπει να καθορίζεται από τον παιδίατρο, επειδή αρκετά σκευάσματα προκαλούν υπνηλία ή άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Εάν το ταξίδι εμπεριέχει μεγάλη αλλαγή ζώνης ώρας, η σταδιακή μετατόπιση του ύπνου και των γευμάτων για δύο ή τρεις ημέρες πριν από την αναχώρηση μπορεί να διευκολύνει την προσαρμογή. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού βοηθούν:

Στη θάλασσα και την πισίνα

Ο πνιγμός μπορεί να συμβεί γρήγορα και αθόρυβα. Η παρουσία πολλών ενηλίκων γύρω από μια πισίνα ή σε μια παραλία δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει αναλάβει πραγματικά την επίβλεψη.

Για βρέφη, νήπια και αδύναμους κολυμβητές, ο υπεύθυνος ενήλικας πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση ενός χεριού, χωρίς κινητό, συζητήσεις ή άλλους περισπασμούς.

Η ασφάλεια βασίζεται σε διαδοχικά επίπεδα προστασίας. Απαιτούνται ενεργή επίβλεψη, βασικές δεξιότητες κολύμβησης, σωσίβιο όπου ενδείκνυται, περίφραξη πισίνας και γνώση καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ).

Τα μαθήματα κολύμβησης αποτελούν ένα σημαντικό επίπεδο προστασίας, αλλά δεν κάνουν κανένα παιδί «άτρωτο» στον πνιγμό.

Απαραίτητο είναι ακόμα να γνωρίζετε τα εξής:

Το 2025, καταγράφηκαν στις ελληνικές θάλασσες τέσσερα θανατηφόρα περιστατικά σε παιδιά ηλικίας 0-17 ετών, σύμφωνα με έκθεση του Παρατηρητηρίου Ατυχημάτων στο Υδάτινο Περιβάλλον.

Ανεξαρτήτως ηλικίας, το 64% των θανατηφόρων περιστατικών σε καταγεγραμμένες παραλίες το 2025 συνέβη χωρίς ενεργή ναυαγοσωστική παρουσία.

Οι πρώτες βοήθειες

Σε περίπτωση απρόοπτου συμβάντος, η διάσωση πρέπει να γίνεται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο ο διασώστης. Μετά την ασφαλή εξαγωγή του παιδιού από το νερό, πρέπει να ελέγχονται η αναπνοή και το επίπεδο ανταπόκρισης. Αν το παιδί δεν αναπνέει φυσιολογικά, πρέπει να αρχίσει αμέσως καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση από εκπαιδευμένο άτομο. Καλέστε επίσης το 112 ή 166.

Παιδί που παρουσίασε απώλεια συνείδησης, αναπνευστική δυσχέρεια, επίμονο βήχα, κυάνωση ή ασυνήθιστη υπνηλία χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Προστασία από τον ήλιο και τη ζέστη

Η προστασία από τον ήλιο βασίζεται πρώτα στη σκιά και στην κατάλληλη ένδυση. Συνιστώνται ελαφρά ρούχα που καλύπτουν το δέρμα, καπέλο με φαρδύ γείσο και γυαλιά με πιστοποιημένη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Το αντηλιακό εφαρμόζεται σε επαρκή ποσότητα και ανανεώνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος. Η ανανέωση είναι απαραίτητη μετά το κολύμπι ή την έντονη εφίδρωση.

Τα παιδιά αφυδατώνονται ευκολότερα όταν συνδυάζονται ζέστη, σωματική δραστηριότητα, έμετοι ή/και διάρροια. Να τους προσφέρετε συχνά υγρά. Να οργανώνετε συχνά διαλείμματα στη σκιά. Να αποθαρρύνετε τις έντονες δραστηριότητες τις θερμότερες ώρες της ημέρας.

Έντονη κόπωση, πονοκέφαλος, ναυτία, ασυνήθιστη ευερεθιστότητα, σύγχυση ή λιποθυμία είναι προειδοποιητικά σημεία υπερέκθεσης.

Προστασία από τις λοιμώξεις

Το καλό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα παραμένει ένα από τα απλούστερα και αποτελεσματικότερα μέτρα πρόληψης. Όταν δεν υπάρχει νερό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί αλκοολούχο αντισηπτικό.

Η χρήση του από μικρά παιδιά πρέπει να γίνεται με επίβλεψη. Βεβαιωθείτε ότι το αλκοόλ θα μείνει μακριά από τα μάτια και το στόμα τους.

Σε προορισμούς όπου υπάρχει αμφιβολία για την ασφάλεια του τρεχούμενου νερού ή των τροφίμων, να χρησιμοποιείτε εμφιαλωμένο ασφαλές νερό για πόση, παρασκευή γάλακτος και καθαρισμό σκευών.

Να αποφεύγετε τα ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα τρόφιμα και θαλασσινά, καθώς και τρόφιμα που έχουν παραμείνει για ώρες σε ακατάλληλη θερμοκρασία.

Σε περίπτωση διάρροιας ή εμέτου, ο βασικός κίνδυνος για το μικρό παιδί είναι η αφυδάτωση. Η πρώτη αντιμετώπιση βασίζεται σε μικρές και συχνές ποσότητες κατάλληλου διαλύματος ενυδάτωσης. Αντιβιοτικά, αντιεμετικά ή αντιδιαρροϊκά φάρμακα δεν πρέπει να χορηγούνται χωρίς ιατρική σύσταση.

Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε αμέσως με τον γιατρό; Εάν το άρρωστο παιδί παρουσιάσει ένα ή περισσότερα προειδοποιητικά συμπτώματα, όπως:

Το φαρμακείο των διακοπών

Δεν υπάρχει ένα φαρμακείο για όλες τις οικογένειες. Το περιεχόμενο προσαρμόζεται με βάση την ηλικία, το βάρος, το ιστορικό του παιδιού, τη διάρκεια και τον προορισμό του ταξιδιού.

Ο στόχος είναι να αντιμετωπίζονται μικρά και συχνά προβλήματα, χωρίς να καθυστερεί η αναζήτηση βοήθειας όταν υπάρχουν σημεία συναγερμού, επισημαίνει η κυρία Σδόγγου-Μελά. Σε γενικές γραμμές το φαρμακείο των διακοπών πρέπει να περιέχει:

Τα φάρμακα να φυλάσσονται στις αρχικές τους συσκευασίες και μακριά από τα παιδιά. Να μην χορηγείτε φάρμακα για να κοιμηθεί ή να παραμείνει ήρεμο το παιδί κατά το ταξίδι χωρίς συγκεκριμένη ιατρική οδηγία, τονίζει η κυρία Σδόγγου-Μελά.

Φωτογραφία: iStock