Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών (ΠΣΦ) υπενθυμίζει σε γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικούς ότι η πρόληψη για την υγεία του μυοσκελετικού συστήματος των παιδιών δεν σημαίνει φόβο ή υπερβολική ανησυχία για τη στάση του σώματος.
Σημαίνει, αντίθετα, σωστές καθημερινές συνήθειες: μικρότερο και σωστά κατανεμημένο βάρος στη σχολική τσάντα, κατάλληλη εργονομία στο θρανίο και στο σπίτι, συχνή αλλαγή θέσης και, πάνω απ’ όλα, καθημερινή κίνηση.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, Πέτρος Λυμπερίδης, «η νέα σχολική χρονιά είναι μια ευκαιρία να υιοθετήσουμε απλές καθημερινές συνήθειες που συμβάλλουν στην υγεία των παιδιών».
Και προσθέτει: «Δεν υπάρχει μία “τέλεια” στάση που πρέπει να διατηρείται για ώρες. Το σημαντικό είναι το παιδί να μην μένει ακίνητο στην ίδια θέση, αλλά να αλλάζει στάση, να σηκώνεται και να κινείται τακτικά. Με απλά λόγια, η καλύτερη στάση είναι αυτή που αλλάζει συχνά, είναι η επόμενη στάση!».
Πόσο πρέπει να ζυγίζει η σχολική τσάντα
Η σχολική τσάντα αποτελεί ένα βασικό σημείο πρόληψης, καθώς πρόκειται για καθημερινό φορτίο που μπορεί σχετικά εύκολα να περιοριστεί.
Δεν υπάρχει ένα απόλυτο όριο βάρους που να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα παιδιά. Ως πρακτικός κανόνας, όμως, θα πρέπει να επιδιώκεται το μικρότερο δυνατό φορτίο.
Η American Physical Therapy Association προτείνει ως στόχο περίπου έως το 10% του σωματικού βάρους, ενώ η American Academy of Pediatrics αναφέρει ότι το σακίδιο δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 15% του βάρους του παιδιού.
Σημαντικό είναι και το πώς αντιδρά το ίδιο το παιδί. Αν δυσκολεύεται να σηκώσει την τσάντα, γέρνει έντονα προς τα εμπρός ή αναφέρει πόνο και δυσφορία, το φορτίο πρέπει να μειωθεί.
Όταν χρειάζεται να μεταφέρει σχετικά μεγάλο βάρος, η τσάντα με ρόδες μπορεί να αποτελεί καλή επιλογή, ιδιαίτερα αν η διαδρομή είναι επίπεδη και το σχολικό περιβάλλον το επιτρέπει.
Αν, αντίθετα, χρησιμοποιείται σακίδιο πλάτης, θα πρέπει:
- να διαθέτει δύο φαρδείς και ρυθμιζόμενους ιμάντες,
- να φοριέται και στους δύο ώμους,
- να εφαρμόζει κοντά στο σώμα και να μην κρέμεται χαμηλά,
- τα βαρύτερα αντικείμενα να τοποθετούνται όσο γίνεται πιο κοντά στην πλάτη.
Η μόνιμη μεταφορά του σακιδίου στον έναν ώμο δεν αποτελεί καλή συνήθεια.
Ο ΠΣΦ προτείνει επίσης έναν σύντομο καθημερινό έλεγχο της τσάντας, ώστε να αφαιρούνται βιβλία, τετράδια και αντικείμενα που δεν χρειάζονται στο ημερήσιο πρόγραμμα.
Στο θρανίο δεν υπάρχει «τέλεια στάση»
Η σωστή θέση στο θρανίο δεν σημαίνει μια άκαμπτη ή «στρατιωτική» στάση που πρέπει να διατηρείται για ώρες.
Το ζητούμενο είναι μια άνετη και υποστηριζόμενη θέση: η πλάτη να στηρίζεται, οι ώμοι να είναι χαλαροί, οι αγκώνες σε άνετη θέση και τα πέλματα να πατούν σταθερά στο δάπεδο ή, όταν χρειάζεται, σε υποπόδιο.
Το ίδιο ισχύει και για τη μελέτη στο σπίτι. Η καρέκλα και το γραφείο πρέπει να επιτρέπουν στο παιδί να κάθεται άνετα, χωρίς να σηκώνει τους ώμους ή να σκύβει υπερβολικά.
Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τους φυσικοθεραπευτές, είναι να αποφεύγεται η παρατεταμένη ακινησία. Μικρά και τακτικά διαλείμματα, κατά τα οποία το παιδί σηκώνεται, περπατά ή κινείται για λίγα λεπτά, είναι πιο χρήσιμα από την προσπάθεια να διατηρεί επί ώρες μια υποτιθέμενη «τέλεια» στάση.
Ανάλογη λογική ισχύει και για τις οθόνες. Η παρατεταμένη χρήση tablet, laptop ή κινητού μπορεί να οδηγήσει σε συνεχή κάμψη του αυχένα. Όπου είναι δυνατόν, η οθόνη θα πρέπει να βρίσκεται πιο κοντά στο ύψος των ματιών και να αποφεύγεται η πολύωρη χρήση συσκευών πάνω στα γόνατα.
Το διάλειμμα είναι χρόνος για κίνηση
Το σχολικό διάλειμμα δεν θα πρέπει να αποτελεί συνέχεια της καθιστικής ζωής στο θρανίο ούτε να καταναλώνεται μπροστά σε μια οθόνη. Είναι ευκαιρία για περπάτημα, παιχνίδι και κίνηση.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά για παιδιά και εφήβους ηλικίας 5 έως 17 ετών κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας την ημέρα μέσα στην εβδομάδα.
Η δραστηριότητα αυτή δεν χρειάζεται να είναι οργανωμένος αθλητισμός. Μπορεί να περιλαμβάνει παιχνίδι, περπάτημα, ποδήλατο, τρέξιμο ή οποιαδήποτε άλλη μορφή κίνησης.
Η βαριά τσάντα δεν προκαλεί σκολίωση
Ο ΠΣΦ ξεκαθαρίζει επίσης έναν συχνό μύθο: η σχολική τσάντα δεν έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί σκολίωση ή μόνιμη παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης.
Μια υπερβολικά βαριά τσάντα ή η λανθασμένη χρήση της μπορεί, ωστόσο, να συνδέεται με πόνο ή ενόχληση στην πλάτη, τον αυχένα και τους ώμους.
Πόνος που επιμένει, επανέρχεται συχνά ή περιορίζει τη δραστηριότητα του παιδιού δεν θα πρέπει να αγνοείται, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται αξιολόγηση από τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών καταλήγει με ένα απλό μήνυμα προς γονείς, μαθητές και σχολεία: «Δεν θέλουμε παιδιά που φοβούνται να κινηθούν ούτε γονείς που αγχώνονται για κάθε αλλαγή στάσης. Θέλουμε ελαφρύτερες τσάντες, καλύτερη οργάνωση του σχολικού φορτίου, κατάλληλα θρανία και καθίσματα, περισσότερες ευκαιρίες για κίνηση και παιδιά που μαθαίνουν από μικρά να φροντίζουν το σώμα τους».
Φωτογραφία: EUROKINISSI