Η αιμοσφαιρίνη και ο αιματοκρίτης είναι οι βασικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση της αναιμίας στα παιδιά. Ωστόσο, οι τιμές τους μπορεί να παραμένουν φυσιολογικές ακόμη και όταν τα αποθέματα σιδήρου του οργανισμού έχουν ήδη αρχίσει να εξαντλούνται.
Για τον λόγο αυτό, οι παιδίατροι συχνά ζητούν τη μέτρηση της φερριτίνης, μιας πρωτεΐνης που αντανακλά τα αποθέματα σιδήρου στον οργανισμό. Όταν τα επίπεδα φερριτίνης είναι χαμηλά, αλλά η αιμοσφαιρίνη παραμένει εντός φυσιολογικών ορίων, η κατάσταση χαρακτηρίζεται ως σιδηροπενία χωρίς αναιμία. Πρόκειται για το πρώιμο στάδιο της έλλειψης σιδήρου, πριν ακόμη εμφανιστεί αναιμία.
Γιατί ο σίδηρος επηρεάζει το μυαλό και την ενέργεια
Ο σίδηρος είναι συστατικό της αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που μεταφέρει το οξυγόνο στο αίμα, και είναι απαραίτητος για τη λειτουργία των μυών. Συμμετέχει επίσης στην παραγωγή νευροδιαβιβαστών, όπως η ντοπαμίνη, που έχει ρόλο στην προσοχή και στη διάθεση. Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να συνοδεύεται από κόπωση ακόμη και πριν εμφανιστεί αναιμία.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Pediatrics, παιδιά και έφηβοι με σιδηροπενία χωρίς αναιμία είχαν κατά μέσο όρο χαμηλότερες επιδόσεις σε δοκιμασίες μαθηματικών από συνομηλίκους τους με επαρκή σίδηρο. Πρόκειται για συσχέτιση που καταγράφηκε σε μελέτη παρατήρησης.
Ποια παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο
Οι ανάγκες σε σίδηρο αυξάνονται σε περιόδους ταχείας ανάπτυξης, όπως η βρεφική ηλικία και η εφηβεία. Αυξημένο κίνδυνο σιδηροπενίας έχουν, μεταξύ άλλων:
- Έφηβες με περίοδο, ιδιαίτερα όταν η αιμορραγία είναι έντονη ή διαρκεί πολλές ημέρες.
- Έφηβοι που προπονούνται εντατικά, ιδιαίτερα σε αθλήματα αντοχής ή όταν η διατροφή τους δεν καλύπτει τις αυξημένες ανάγκες τους.
- Παιδιά με περιορισμένη διατροφή, όταν τρώνε λίγες τροφές που παρέχουν σίδηρο, όπως κρέας, όσπρια ή εμπλουτισμένα δημητριακά.
Τι να προσέξουν οι γονείς
Η σιδηροπενία μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Τα συμπτώματα που μπορεί να τη συνοδεύουν έχουν πολλές πιθανές αιτίες. Αξίζει να συζητήσετε με τον παιδίατρο αν παρατηρήσετε:
- Επίμονη κόπωση ή υπνηλία μέσα στη μέρα
- Δυσκολία συγκέντρωσης ή πτώση στην απόδοση στο σχολείο
- Ωχρότητα
- Εύκολο λαχάνιασμα σε δραστηριότητες που το παιδί έκανε παλιότερα άνετα
Όταν υπάρχει υποψία σιδηροπενίας, ο παιδίατρος συνεκτιμά τη γενική αίματος και τη φερριτίνη με τα συμπτώματα και το ιστορικό του παιδιού. Μια λοίμωξη ή φλεγμονή μπορεί να ανεβάσει τη φερριτίνη και να κρύψει την έλλειψη σιδήρου. Ο παιδίατρος διερευνά την αιτία και κρίνει αν χρειάζονται αλλαγές στη διατροφή ή συμπλήρωμα σιδήρου.
Φωτογραφίες: istock