ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ
ΕΦΗΜΕΡΕΥΟΝΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ
ΕΦΗΜΕΡΕΥΟΝΤΑ ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ
ΕΣΥ και νοσηλευτική φροντίδα: Πόσοι νοσηλευτές χρειάζονται για την ασφαλή περίθαλψη των ασθενών;
Την ανάγκη να υπάρξει ένα συγκεκριμένο και ασφαλές τοπίο νοσηλευτικής φροντίδας, με συγκεκριμένο προσδιορισμό ασφαλών αναλογιών νοσηλευτών προς ασθενείς, ανά τμήμα και βάρδια, θέτει προς τους αρμόδιους φορείς, η Πανελλήνια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία Νοσηλευτικού Προσωπικού (ΠαΣΟΝοΠ).
Την ώρα που η Ελλάδα καταγράφει τον χαμηλότερο αριθμό νοσηλευτών ανά πληθυσμό στην ΕΕ, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ για το 2022, οι νοσηλευτές θέτουν επί τάπητος όχι μόνο τα ποσοτικά, αλλά και τα ποιοτικά στοιχεία της νοσηλευτικής φροντίδας, τα οποία συνήθως δεν κυριαρχούν στο δημόσιο διάλογο.
Έτσι, λοιπόν, τα ερωτήματα της Ομοσπονδίας των νοσηλευτών, δεν αφορούν πλέον μόνο την οργάνωση των νοσοκομείων ή τις συνθήκες εργασίας των επαγγελματιών υγείας, αλλά και τους ίδιους τους ασθενείς, καθώς ο αριθμός και η σύνθεση του νοσηλευτικού προσωπικού συνδέονται:
- με τη δυνατότητα σωστής και έγκαιρης παρακολούθησης,
- τη ασφαλή χορήγηση της θεραπείας και
- την αναγνώριση μιας πιθανής επιδείνωσης ή και της πρόληψης των επιπλοκών.
Η ΠΑΣΟΝΟΠ με αιτήματα προς το Εθνικό Συμβούλιο Ανάπτυξης Νοσηλευτικής (ΕΣΑΝ), τον Οργανισμό Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (ΟΔΙΠΥ) και την Ένωση Νοσηλευτών Ελλάδος (ΕΝΕ), υπογραμμίζει την ανάγκη να προσδιοριστούν επιστημονικά τεκμηριωμένες αναλογίες νοσηλευτικού προσωπικού προς ασθενείς.
Η Ελλάδα στην τελευταία θέση της ΕΕ σε νοσηλευτές ανά πληθυσμό
Το πρόβλημα της νοσηλευτικής στελέχωσης αποτυπώνεται και στα πιο πρόσφατα ευρωπαϊκά συγκριτικά στοιχεία.
Σύμφωνα με την έκθεση Health at a Glance: Europe 2024 του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο μέσος όρος στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2022 ήταν 8,4 νοσηλευτές ανά 1.000 κατοίκους το 2022, έναντι 7,3 το 2012, με την χώρα μας να έχει αναλογία 3,9 νοσηλευτές ανά 1.000 κατοίκους.
Με βάση αυτούς τους αριθμούς, η Ελλάδα διαθέτει περίπου 53,6% λιγότερους νοσηλευτές ανά πληθυσμό, σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ωστόσο, να διευκρινίσουμε ότι στη συγκεκριμένη σύγκριση τα στοιχεία αφορούν μόνο τους νοσηλευτές που εργάζονται σε νοσοκομεία και όχι πλήρη απογραφή όλων των νοσηλευτών της χώρας. Επιπλέον, τα πιο πρόσφατα στοιχεία είναι για το 2022, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο 2024.
Η ίδια έκθεση, ωστόσο, καταγράφει μεγάλες διαφορές μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών: στη Φινλανδία, την Ιρλανδία και τη Γερμανία, για παράδειγμα, ο αριθμός των νοσηλευτών έφθανε ή ξεπερνούσε τους 12 ανά 1.000 κατοίκους το 2022. 
Τι ζητά η ΠΑΣΟΝΟΠ από τους τρεις θεσμικούς φορείς
Εκτός από την επάρκεια του νοσηλευτικού προσωπικού, η Ομοσπονδία θέτει νέες παραμέτρους και πάει τη συζήτηση ένα βήμα παραπέρα.
Ζητά από το ΕΣΑΝ και τον ΟΔΙΠΥ να προσδιορίσουν επιστημονικά τις τεκμηριωμένες ελάχιστες ασφαλείς αναλογίες νοσηλευτών προς ασθενείς,ανά νοσοκομειακό τμήμα και βάρδια.
Ζητεί, παράλληλα από την ΕΝΕ, να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ των νοσηλευτών Πανεπιστημιακής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΠΕ/ΤΕ) και των βοηθών νοσηλευτών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕ).
Η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ομοσπονδία τονίζει πώς δεν αρκεί απλώς η καταγραφή του συνολικού αριθμού εργαζομένων ανά κλινική, αλλά απαιτείται ξεχωριστή αποτύπωση των κατηγοριών προσωπικού που συμμετέχουν στη νοσηλευτική φροντίδα, κάτι που στην χώρα μας δεν υπάρχει.
Πιο συγκεκριμένα:
- από το ΕΣΑΝ ζητεί επιστημονική γνωμοδότηση και αξιοποίηση της διεθνούς βιβλιογραφίας για τον προσδιορισμό των προτεινόμενων ελάχιστων αναλογιών.
- από τον ΟΔΙΠΥ ζητεί να αποσαφηνιστούν τα πρότυπα στελέχωσης που έχουν εγκριθεί ή προταθεί.
- από την ΕΝΕ ζητεί τοποθέτηση ειδικά για τις ασφαλείς αναλογίες των νοσηλευτών ΠΕ/ΤΕ προς τους ασθενείς.
Η αποτύπωση -εάν υπάρξει ανταπόκριση από τους σχετικούς φορείς και υλοποιηθεί η καταγραφή- αναμένεται να καλύψει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών: από τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) και τις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) έως τις Παθολογικές και Χειρουργικές κλινικές, τις Παιδιατρικές και Μαιευτικές μονάδες, τις Μονάδες Αιμοκάθαρσης, τις Ογκολογικές υπηρεσίες, τα χειρουργεία, την ανάνηψη και τα εξωτερικά ιατρεία.
Δείτε τα σχετικά έγγραφα:
Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες για την ασφάλεια των ασθενών
Η σύνδεση της νοσηλευτικής στελέχωσης με την ασφάλεια των ασθενών έχει εξεταστεί σε διεθνείς επιστημονικές μελέτες.
Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2022 στο International Journal of Nursing Studies εξέτασε 27 επιστημονικές εργασίες με διαχρονικά δεδομένα για τη στελέχωση και τις εκβάσεις των ασθενών.
Τα ευρήματα υποστήριξαν συνολικά ότι η υψηλότερη στελέχωση με επαγγελματίες νοσηλευτές είναι πιθανό να συνδέεται με καλύτερες εκβάσεις, χαμηλότερη θνητότητα, πρόληψη θανάτων και στη βελτίωση της φροντίδας.
Τα συμπεράσματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά στην πράξη. Για παράδειγμα, ένας ασθενής σε ΜΕΘ χρειάζεται διαφορετικό επίπεδο παρακολούθησης από έναν σταθερό ασθενή σε μία άλλη κλινική, π.χ. Παθολογική.
Αντίστοιχα, αποδείχθηκε πώς οι ανάγκες μπορεί να μεταβάλλονται ανάλογα με τη βαρύτητα των περιστατικών, τις νοσηλευτικές πράξεις που απαιτούνται και τη σύνθεση της ομάδας που βρίσκεται σε υπηρεσία.
Γιατί δεν αρκεί ο συνολικός αριθμός εργαζομένων
Για τον ασθενή, η ασφαλής στελέχωση δεν αφορά μόνο στον αριθμό των νοσηλευτών, αλλά στο πόσοι είναι πραγματικά διαθέσιμοι στη συγκεκριμένη βάρδια, σε ποιο τμήμα εργάζονται και ποιες ανάγκες πρέπει να καλύψουν.
Επίσης, η κατανομή των καθηκόντων και οι επαγγελματικές αρμοδιότητες των διαφορετικών κατηγοριών προσωπικού δεν είναι ταυτόσημες.
Άρα, ένας ενιαίος αριθμός για όλα τα τμήματα θα κινδύνευε να παραβλέψει ουσιαστικές διαφορές στις ανάγκες φροντίδας.
Από την άλλη πλευρά, η ύπαρξη επιστημονικά τεκμηριωμένων προτύπων θα μπορούσε να προσφέρει σαφέστερα κριτήρια για την αξιολόγηση των αναγκών κάθε τμήματος, την κατανομή του προσωπικού και την αναγνώριση περιπτώσεων στις οποίες η στελέχωση δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της φροντίδας.
Ο ΟΔΙΠΥ καταγράφει τη στελέχωση ανά βάρδια
Ο ΟΔΙΠΥ διαθέτει έντυπο ημερήσιας καταγραφής της λειτουργίας των νοσηλευτικών τμημάτων, στο οποίο περιλαμβάνονται οι κατειλημμένες κλίνες, το προσωπικό ανά κατηγορία, οι απουσίες και τα σημαντικά συμβάντα.
Ωστόσο, δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να υπάρχουν δημόσια διαθέσιμα συγκεντρωτικά στοιχεία για τη στελέχωση όλων των νοσοκομείων με νοσηλευτές.
Οι απαντήσεις των τριών φορέων στην ΠαΣΟΝοΠ αναμένονται με ενδιαφέρον, καθώς θα δείξουν αν μπορούν να διαμορφωθούν συγκεκριμένα πρότυπα αξιολόγησης της στελέχωσης.
Φωτογραφία: iStock
