Το συνένζυμο Q10, γνωστό ως CoQ10, υπάρχει φυσιολογικά στον οργανισμό και συμμετέχει στην παραγωγή ενέργειας μέσα στα κύτταρα. Υψηλότερες συγκεντρώσεις του εντοπίζονται σε όργανα με μεγάλες ενεργειακές ανάγκες, όπως η καρδιά, το ήπαρ, οι νεφροί και το πάγκρεας. Παράλληλα, δρα και ως αντιοξειδωτικός παράγοντας. NCCIH
Ακριβώς επειδή εμπλέκεται σε τόσο βασικές λειτουργίες, το CoQ10 έχει μελετηθεί για πολλές παθήσεις, από την καρδιαγγειακή υγεία και τις ημικρανίες έως τον διαβήτη και την ινομυαλγία. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι εξίσου ισχυρά σε όλες τις περιπτώσεις.
- Διαβάστε επίσης – Θεραπεία με υψηλής δόσης συνένζυμο Q10 έναντι εικονικού φαρμάκου σε ασθενείς post COVID-19
Υπάρχει το συνενζυμο Q10 στις τροφές;
Ο οργανισμός, όπως προαναφέρθηκε, το παράγει φυσικά, ενώ μικρές ποσότητες υπάρχουν και σε διάφορες τροφές.
Οι πλουσιότερες διατροφικές πηγές είναι κυρίως:
- τα εντόσθια, όπως ήπαρ και καρδιά,
- το κόκκινο κρέας και το χοιρινό,
- τα λιπαρά ψάρια, όπως σαρδέλα, σκουμπρί και σολομός,
- οι ξηροί καρποί και οι σπόροι,
- η σόγια και άλλα όσπρια,
- ορισμένα φυτικά έλαια.
Ωστόσο, οι ποσότητες που παίρνουμε από τη διατροφή είναι γενικά πολύ μικρότερες από τις δόσεις που χρησιμοποιούνται στις κλινικές μελέτες για την ημικρανία, την καρδιαγγειακή υγεία ή άλλες παθήσεις. Για τον λόγο αυτό, όταν οι ερευνητές εξετάζουν πιθανή θεραπευτική δράση του CoQ10, συνήθως μελετούν συμπληρώματα και όχι μόνο την πρόσληψη μέσω τροφών.
Καρδιά και ημικρανίες: Πού υπάρχουν ενδείξεις
Το CoQ10 έχει μελετηθεί για την πιθανότητα να μειώνει δείκτες φλεγμονής στο αίμα, όπως η hs-CRP. Όταν αυτός ο δείκτης είναι αυξημένος, συνδέεται με μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Σε μελέτη με άτομα με καρδιαγγειακή νόσο που έλαβαν συμπλήρωμα CoQ10 για 12 εβδομάδες παρουσίασαν μείωση της hs-CRP. Οι δόσεις που χρησιμοποιήθηκαν κυμαίνονταν από 30 έως 300 mg την ημέρα.
Το CoQ10 έχει επίσης μελετηθεί για την πιθανότητα να περιορίζει τη βλάβη που μπορεί να προκαλέσουν στην καρδιά ορισμένα χημειοθεραπευτικά φάρμακα, όπως η δοξορουβικίνη. Τα στοιχεία είναι ενδιαφέροντα, αλλά δεν σημαίνουν ότι το συμπλήρωμα μπορεί να χρησιμοποιείται χωρίς ιατρική καθοδήγηση ή να αντικαταστήσει καθιερωμένες θεραπείες.
Πιο ενδιαφέροντα είναι τα δεδομένα για την ημικρανία. Ανασκόπηση έξι μελετών με συνολικά 371 συμμετέχοντες έδειξε ότι το συνένζυμο μπορεί να μειώνει τη συχνότητα και τη διάρκεια των κρίσεων, όχι όμως απαραίτητα την έντασή τους. Οι ερευνητές τονίζουν, πάντως, ότι οι μελέτες είναι σχετικά μικρές και χρειάζονται περισσότερα δεδομένα.
Τι γνωρίζουμε για διαβήτη και ινομυαλγία
Το CoQ10 έχει μελετηθεί επίσης σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ορισμένες μελέτες δείχνουν βελτιώσεις στη γλυκόζη νηστείας, στην ινσουλίνη και σε ορισμένους μεταβολικούς δείκτες. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να αντικαταστήσει τη φαρμακευτική αγωγή ή τις αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Αντίστοιχα, στην ινομυαλγία υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθήσει σε συμπτώματα όπως πόνος, κόπωση και πρωινή εξάντληση, αλλά τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και δεν αρκούν για να θεωρηθεί καθιερωμένη θεραπεία.
Δεν υπάρχει μία «σωστή» δόση για όλους
Το CoQ10 κυκλοφορεί σε κάψουλες, δισκία, softgels και υγρές μορφές. Οι δόσεις που έχουν χρησιμοποιηθεί σε μελέτες διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το πρόβλημα που εξετάζεται.
Αυτό έχει σημασία, γιατί δεν υπάρχει μία ενιαία δόση που να θεωρείται σωστή για όλους. Η ποσότητα εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό υγείας, τον λόγο λήψης και τα φάρμακα που χρησιμοποιεί κάποιος.
Πότε χρειάζεται προσοχή
Το συνένζυμο θεωρείται γενικά καλά ανεκτό και οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σπάνιες. Μπορεί όμως να προκαλέσει ήπιες ενοχλήσεις, όπως στομαχικές διαταραχές ή αϋπνία. NCCIH
Το σημαντικότερο είναι ότι μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε όσους λαμβάνουν:
- βαρφαρίνη, καθώς μπορεί να μειωθεί η αντιπηκτική της δράση,
- ινσουλίνη ή άλλα φάρμακα για τον διαβήτη, επειδή μπορεί να επηρεαστούν τα επίπεδα σακχάρου,
- ορισμένες αντικαρκινικές θεραπείες, όπου απαιτείται συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό. NCCIH
Γι’ αυτό και το CoQ10 δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα «αθώο» συμπλήρωμα μόνο και μόνο επειδή πωλείται χωρίς συνταγή.
Το βασικό μήνυμα είναι απλό: υπάρχουν τομείς όπου το CoQ10 δείχνει υποσχόμενο, ιδιαίτερα στην πρόληψη της ημικρανίας, όμως για πολλές άλλες χρήσεις τα στοιχεία παραμένουν αβέβαια. Και πριν προστεθεί σε μια καθημερινή αγωγή, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν χρόνια νοσήματα ή φάρμακα, χρειάζεται ιατρική συμβουλή.
Φωτογραφία: istock