Ένα πιάτο φακές έχει την ίδια ποσότητα σιδήρου είτε του στύψουμε λεμόνι είτε το φάμε σκέτο. Με το λεμόνι, όμως, ο οργανισμός μπορεί να απορροφήσει περισσότερο από τον σίδηρο που ήδη υπάρχει στο πιάτο. Αν, πάλι, πιούμε τσάι μαζί με το γεύμα, ορισμένες ουσίες του μπορούν να δυσκολέψουν την απορρόφησή του. Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Ο σίδηρος χρειάζεται για την παραγωγή της αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς.
Στο κρέας και στα θαλασσινά βρίσκουμε αιμικό σίδηρο, τον οποίο ο οργανισμός απορροφά ευκολότερα. Στις φακές, στα ρεβίθια, στους σπόρους και στα φυλλώδη λαχανικά ο σίδηρος είναι μη αιμικός. Η απορρόφησή του επηρεάζεται περισσότερο από τα υπόλοιπα συστατικά του γεύματος. Εκεί μπορούν να κάνουν τη διαφορά μερικές απλές αλλαγές.
Βάλτε τη βιταμίνη C στο ίδιο γεύμα
Η βιταμίνη C βοηθά τον οργανισμό να απορροφήσει τον μη αιμικό σίδηρο. Το πρακτικό είναι να τα συνδυάζετε στο ίδιο γεύμα. Βάλτε λεμόνι στις φακές ή στα ρεβίθια, προσθέστε ωμή κόκκινη πιπεριά σε μια φασολοσαλάτα ή φάτε ένα πορτοκάλι μετά το γεύμα.
Πιείτε το τσάι ή τον καφέ ανάμεσα στα γεύματα
Οι πολυφαινόλες του τσαγιού και του καφέ μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση του φυτικού σιδήρου όταν τα ροφήματα συνοδεύουν το φαγητό. Σε μικρή ελεγχόμενη μελέτη, η ανασταλτική επίδραση του τσαγιού ήταν μικρότερη όταν οι συμμετέχουσες το ήπιαν μία ώρα μετά το γεύμα. Αν, λοιπόν, τρώτε δημητριακά εμπλουτισμένα με σίδηρο στο πρωινό ή όσπρια στο μεσημεριανό, μπορείτε να κρατήσετε το ρόφημα για αργότερα.
Δοκιμάστε ψωμί με προζύμι
Στα δημητριακά, όπως και στα όσπρια, υπάρχει φυτικό οξύ, μια ουσία που δεσμεύει μέρος του σιδήρου και δυσκολεύει την απορρόφησή του. Η ζύμωση με προζύμι μπορεί να μειώσει το φυτικό οξύ στο ψωμί. Το πόσο μειώνεται εξαρτάται από το αλεύρι και τη διαδικασία της ζύμωσης. Τα ευρήματα για την απορρόφηση από ένα γεύμα είναι ενθαρρυντικά, ενώ τα στοιχεία για το αν η αλλαγή ψωμιού βελτιώνει μακροπρόθεσμα τα αποθέματα σιδήρου παραμένουν περιορισμένα.
Δώστε σημασία στο πώς ετοιμάζετε τα λαχανικά
Το σπανάκι περιέχει σίδηρο, αλλά ο οργανισμός αξιοποιεί μόνο μέρος του. Το βράσιμο μπορεί να μειώσει τα οξαλικά του. Το αν έτσι απορροφούμε και περισσότερο σίδηρο είναι λιγότερο σαφές. Σε μελέτη σε ανθρώπους, η προσθήκη οξαλικών σε γεύμα με φυλλώδη λαχανικά δεν μείωσε αισθητά την απορρόφηση του σιδήρου.
Μια πρακτική επιλογή για το σπανάκι, ωμό ή μαγειρεμένο, είναι να το συνδυάσετε με λεμόνι ή ωμή πιπεριά. Για το λάχανο ή το μπρόκολο, το σύντομο μαγείρεμα στον ατμό βοηθά να διατηρηθεί περισσότερη από τη βιταμίνη C τους.
Κοιτάξτε την ετικέτα, αλλά υπολογίστε και το υπόλοιπο πιάτο
Τα εμπλουτισμένα δημητριακά και ψωμιά μπορούν να προσθέσουν σίδηρο στη διατροφή. Η ετικέτα δείχνει πόσο σίδηρο περιέχει η μερίδα. Το πόσο θα περάσει τελικά στον οργανισμό εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη μορφή του σιδήρου που χρησιμοποιήθηκε στον εμπλουτισμό.
Ένα μπολ εμπλουτισμένα δημητριακά με φράουλες είναι ένας τρόπος να συνδυάσετε τον σίδηρο με βιταμίνη C. Στα υπόλοιπα γεύματα μπορείτε να εναλλάσσετε φακές, φασόλια, ρεβίθια, τόφου και σπόρους.
Σίδηρος – Πόση ποσότητα χρειαζόμαστε;
Ενδεικτικά, το βρετανικό NHS συστήνει 8,7 mg την ημέρα για άνδρες από 19 ετών και για γυναίκες από 50 ετών, και 14,8 mg για γυναίκες 19 έως 49 ετών. Οι ανάγκες μπορεί να παραμένουν υψηλότερες όταν η περίοδος συνεχίζεται μετά τα 50. Η έντονη εμμηνορρυσιακή αιμορραγία αυξάνει τον κίνδυνο σιδηροπενικής αναιμίας.
Η επίμονη κόπωση, η αδυναμία ή το λαχάνιασμα μπορεί να εμφανιστούν στη σιδηροπενική αναιμία. Αν υπάρχουν τέτοια συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος και να διερευνήσει την αιτία, όπως απώλεια αίματος. Η απόφαση για συμπλήρωμα σιδήρου καλό είναι να ακολουθεί αυτή την αξιολόγηση.
Φωτογραφία: istock / Πηγή: bbc