Τις βλέπετε παντού, αφού τις προωθούν «διασημότητες» και «influencers». Άλλες υπόσχονται ότι θα χάσετε 5 κιλά σε μία εβδομάδα. Άλλες ότι θα εξισορροπήσουν τις ορμόνες σας. Κάποιες ότι θα σας «αποτοξινώσουν» ή θα «αποκαταστήσουν» το μικροβίωμά σας. Οι δίαιτες της μόδας, όμως, δεν έχουν επιστημονική τεκμηρίωση και κατά κανόνα είναι ανθυγιεινές.
Όπως εξηγεί η διαιτολόγος-διατροφολόγος Dr. Devon Peart, υπεύθυνη Διατροφής στα Προγράμματα Εμμηνόπαυσης και Διατροφογονιδιωματικής του παραρτήματος της Cleveland Clinic, στον Καναδά, οι δίαιτες της μόδας είναι διατροφικά προγράμματα που συχνά προωθούνται ως «ο καλύτερος» ή «ο ταχύτερος» τρόπος για να επιτύχουν τον εκάστοτε στόχο που υπόσχονται.
Συχνά βασίζονται στον αποκλεισμό ή στην έμφαση συγκεκριμένων τροφίμων. Έτσι, απαγορεύουν ολόκληρες ομάδες τροφίμων ή υπερβάλλουν για την αξία που έχει ένα συγκεκριμένο τρόφιμο ή θρεπτικό συστατικό.
Τα προβλήματα αρχίζουν επειδή οι συστάσεις τους είτε είναι εντελώς ατεκμηρίωτες, είτε στην καλύτερη περίπτωση βασίζονται σε περιορισμένες ή λανθασμένες μελέτες και συμπεράσματα.
Ουδείς αμφιβάλλει, λ.χ., ότι τα φρούτα κάνουν καλό στην υγεία και πρέπει να τα τρώμε καθημερινά. Σημαίνει αυτό ότι ένας άνθρωπος μπορεί να ζήσει ακολουθώντας την φρουτοφαγική δίαιτα; Όχι, απαντά η Dr. Peart.
Πώς μπορεί όμως να γνωρίζει κάποιος εάν οι δίαιτες που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ακούγονται καθ’ όλες λογικές, είναι στην πραγματικότητα ανθυγιεινές; Η Dr. Peart αναφέρει πώς έχουν μερικά ύποπτα χαρακτηριστικά γνωρίσματα:
Υπόσχονται μεγάλα ή/και γρήγορα οφέλη
Δίαιτες με γρήγορα και εύκολα αποτελέσματα δεν υπάρχουν. Η βελτίωση της υγείας είναι μία διαδικασία που χρειάζεται χρόνο και κόπο. Αν λ.χ. θέλετε να χάσετε βάρος, πρέπει να κάνετε κάτι που θα σας βοηθήσει και να μην το ξαναπάρετε. Επομένως δεν μπορεί να αλλάξει κάτι σε μία ή δύο εβδομάδες.
Προωθούν συγκεκριμένα τρόφιμα ή θρεπτικά συστατικά
Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις για την υγεία. Ωστόσο οι ανθυγιεινές δίαιτες συχνά προωθούν ένα συγκεκριμένο τρόφιμο ή συστατικά όπως πρωτεΐνες, προβιοτικά, βιταμίνες κ.λπ.
Απαγορεύουν πολλά τρόφιμα
Η υγιεινή διατροφή ασφαλώς ενθαρρύνει τον περιορισμένο τροφίμων και συστατικών όπως το κόκκινο κρέας ή το αλάτι. Οι ανθυγιεινές δίαιτες, όμως, φθάνουν στα άκρα, αφού είναι γεμάτες απαγορεύσεις.
«Να είστε ιδιαιτέρως επιφυλακτικοί με κάθε δίαιτα που απαγορεύει ολόκληρες ομάδες τροφίμων (π.χ. όλους τους υδατάνθρακες) ή δαιμονοποιεί συγκεκριμένα τρόφιμα», συνιστά η ειδικός. «Όπως δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τροφή που θα σας βοηθήσει να χάσετε βάρος, έτσι δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τροφή που δεν πρέπει να τρώτε».
Βασίζονται σε προσωπικές μαρτυρίες
Οι διατροφικές συμβουλές που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεν είναι πάντοτε ανθυγιεινές. Όταν όμως βλέπετε ανθρώπους να διαφημίζουν την προσωπική «εμπειρία» τους, να είστε επιφυλακτικοί.
Η (υποτιθέμενη) επιτυχία ενός ατόμου δεν συνεπάγεται αυτομάτως πως προωθεί κάτι επιστημονικά τεκμηριωμένο. Ούτε πως ό,τι απέδωσε σε εκείνον, αποδίδει σε όλους.
Βασίζονται σε ελλιπή επιστημονικά δεδομένα
Οι ανθυγιεινές δίαιτες δεν έχουν ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση. Συχνά, δε, βασίζονται σε παραποιημένα επιστημονικά δεδομένα ή σε απλουστευμένα συμπεράσματα από μία ή ελάχιστες μελέτες. Χρειάζονται πολλές και μεγάλες μελέτες (σε πολλούς ανθρώπους) για να αποδειχθεί οποιοσδήποτε ισχυρισμός υγείας.
Καταλήγουν στη σύσταση να αγοράσετε κάτι
Να είστε πολύ επιφυλακτικοί με τις δίαιτες που απαιτούν να αγοράσετε ένα βιβλίο, «ειδικά» συμπληρώματα διατροφής ή να ενταχθείτε επί πληρωμή σε μία «κοινότητα», συνιστά η Dr. Peart.
Τι να κάνετε
Για να βεβαιωθείτε αν οι δίαιτες που σας εντυπωσιάζουν στο TikTok και στο Instagram είναι υγιεινές ή όχι, συμβουλευθείτε έναν ειδικό.
«Κυκλοφορούν υπερβολικά πολλές συμβουλές στο διαδίκτυο και είναι δύσκολο για έναν μη-ειδικό να γνωρίζει τι ισχύει και τι όχι», παραδέχεται η Dr. Peart. «Μιλήστε λοιπόν με έναν επιστήμονα που εμπιστεύεστε, όπως ο προσωπικός σας γιατρός ή ένας διπλωματούχος διαιτολόγος που κατανοεί τις ιατρικές ανάγκες και τους στόχους σας».
Φωτογραφία: iStock