Οι παραδοσιακές διατροφές που διαμορφώθηκαν σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου επί χιλιάδες χρόνια ενδέχεται να κρύβουν πολύτιμα μυστικά για την πρόληψη ασθενειών και τη βελτίωση της ανθρώπινης υγείας. Ωστόσο, καθώς αντικαθίστανται όλο και περισσότερο από τα δυτικού τύπου, βιομηχανοποιημένα πρότυπα διατροφής, οι επιστήμονες φοβούνται ότι αυτή η γνώση κινδυνεύει να χαθεί.
Με αυτό το σκεπτικό, ερευνητές από 12 χώρες εγκαινιάζουν τη World Diet Initiative, μια διεθνή πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να καταγράψει και να μελετήσει τις παραδοσιακές διατροφικές συνήθειες πριν εξαφανιστούν. Η πρωτοβουλία παρουσιάζεται στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine.
Γιατί ενδιαφέρουν τους επιστήμονες οι παραδοσιακές διατροφές
Για χιλιάδες χρόνια, οι κοινότητες σε όλο τον κόσμο ανέπτυξαν ιδιαίτερα διατροφικά πρότυπα, προσαρμοσμένα στο φυσικό περιβάλλον, τα διαθέσιμα τρόφιμα και τις τοπικές παραδόσεις.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι:
- οι Μασάι της ανατολικής Αφρικής, των οποίων η διατροφή βασίζεται σε γάλα, κρέας και αίμα ζώων,
- οι παραδοσιακές διατροφές της Αιθιοπίας, με έμφαση στα όσπρια, τα λαχανικά και τα δημητριακά,
- η ινδική κουζίνα, γνωστή για την εκτεταμένη χρήση μπαχαρικών,
- οι κάτοικοι των νησιών του Ειρηνικού, όπου κυριαρχούν τα ψάρια, οι ρίζες τάρο και η καρύδα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι σε αρκετές κοινότητες που διατήρησαν αυτά τα διατροφικά πρότυπα, παθήσεις όπως ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα εμφανίζονταν ιστορικά με μικρότερη συχνότητα.
Ο «Άτλαντας» των παραδοσιακών διατροφών
Η World Diet Initiative βασίζεται σε δύο άξονες:
- τον Παγκόσμιο Άτλαντα Διατροφής (World Diet Atlas), μια ελεύθερα προσβάσιμη ψηφιακή βάση δεδομένων που θα καταγράφει τις παραδοσιακές διατροφές, τα τρόφιμα, την προέλευσή τους, καθώς και τους τρόπους παρασκευής και κατανάλωσής τους,
- το Πρόγραμμα Παγκόσμιας Διατροφής (World Diet Program), το οποίο θα μελετήσει τις βιολογικές επιδράσεις αυτών των διατροφών, χρησιμοποιώντας κοινές ερευνητικές μεθόδους ώστε τα αποτελέσματα να μπορούν να συγκριθούν μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών.
Τι έδειξε ήδη η πρώτη έρευνα
Ήδη, ερευνητές που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία μελέτησαν κατοίκους της περιοχής του Κιλιμάντζαρο στην Τανζανία.
Διαπίστωσαν ότι άνδρες οι οποίοι αντικατέστησαν την παραδοσιακή τοπική διατροφή τους – πλούσια σε όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ζυμωμένα τρόφιμα – με μια επεξεργασμένη δυτικού τύπου διατροφή εμφάνισαν, μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες, αυξημένη φλεγμονή και άλλες βιολογικές αλλαγές που συνδέονται με χρόνιες ασθένειες.
Αντίθετα, όσοι επέστρεψαν στην παραδοσιακή διατροφή ή κατανάλωσαν ένα παραδοσιακό ζυμωμένο ρόφημα από κεχρί και μπανάνα παρουσίασαν μείωση των δεικτών φλεγμονής και αλλαγές προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Στόχος η διατήρηση πολύτιμης γνώσης
Η πρωτοβουλία θα λειτουργήσει ως παγκόσμια κοινοπραξία, με τους τοπικούς ερευνητικούς φορείς να έχουν τον κεντρικό ρόλο και την κυριότητα των δεδομένων. Τα ευρήματα θα διαμοιράζονται υπεύθυνα στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, με στόχο να αξιοποιηθεί η γνώση που κρύβουν οι παραδοσιακές διατροφές για τη βελτίωση της δημόσιας υγείας.
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ – ΜΠΕ
Φωτογραφία: istock