Πολλοί θεωρούν ότι οι βιταμίνες που λαμβάνονται από συμπληρώματα διατροφής είναι πάντα ασφαλείς, επειδή συνδέονται με θρεπτικά συστατικά που βρίσκονται σε υγιεινές τροφές. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούν να καταναλώνονται χωρίς μέτρο.
Όπως επισημαίνει ο Ρόμπερτ Τζ. Φοντάνα (καθηγητής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Μίσιγκαν στις ΗΠΑ), τα συμπληρώματα συχνά αντιμετωπίζονται σαν φρούτα, με τη λογική ότι «όσο περισσότερο, τόσο καλύτερα». Στην πράξη, όμως, η υπερβολική λήψη μπορεί να έχει κινδύνους.
Πότε χρειάζονται προσοχή τα συμπληρώματα με βιταμίνες
Η Ολίβια Τόμας (διαιτολόγος και υπεύθυνη καινοτομίας διατροφής στο Boston Medical Center των ΗΠΑ) τονίζει ότι στόχος των συμπληρωμάτων, είναι να καλύπτουν συγκεκριμένα διατροφικά κενά και όχι να αντικαθιστούν μια ισορροπημένη διατροφή.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα που:
- λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή
- έχουν προβλήματα στο ήπαρ, τα νεφρά ή την καρδιά
- υποβάλλονται σε θεραπεία για καρκίνο
- είναι έγκυες ή θηλάζουν
Η Σίντι Ρόιτερ (γιατρός στο Dartmouth Health Alice Peck Day Memorial Hospital των ΗΠΑ), επισημαίνει ότι σε αυτές τις περιπτώσεις οι αλληλεπιδράσεις μπορεί να είναι επικίνδυνες.
Γιατί μπορεί να είναι επικίνδυνη η υπερβολή
Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες (όπως η C και το σύμπλεγμα Β) αποβάλλονται συνήθως με τα ούρα όταν λαμβάνονται σε περίσσεια. Αντίθετα, οι λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K) αποθηκεύονται στο σώμα και μπορεί να συσσωρευτούν σε επικίνδυνα επίπεδα. Ακόμη και μικρές ανισορροπίες σε μέταλλα και άλλα συστατικά, μπορούν να επηρεάσουν βασικές λειτουργίες του οργανισμού.
Σημάδια ότι ίσως παίρνετε υπερβολικές ποσότητες
- Ταχυπαλμία ή πόνος στο στήθος: Ορισμένα συμπληρώματα μπορεί να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση ή να επηρεάσουν την καρδιά. Αν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
- Ερεθισμοί στο δέρμα: Εξανθήματα ή αντιδράσεις τύπου αλλεργίας. Μελέτη στο Health Science Reports συνδέει ορισμένα συμπληρώματα με δερματίτιδα.
- Αλλαγές σε ούρα και δέρμα: Έντονο χρώμα στα ούρα ή κιτρινωπή απόχρωση στο δέρμα μπορεί να αποτελούν ένδειξη προβλήματος, ακόμη και ηπατικής επιβάρυνσης σε σπάνιες περιπτώσεις.
- Ζάλη και νευρολογικά συμπτώματα: Υπερβολική πρόσληψη σιδήρου μπορεί να προκαλέσει ζάλη, μεταλλική γεύση, ακόμη και πιο σοβαρά συμπτώματα. Πονοκέφαλοι ή μυρμήγκιασμα μπορεί επίσης να σχετίζονται με υπερδοσολογία βιταμινών.
- Γαστρεντερικά προβλήματα: Φούσκωμα, διάρροια ή εμετός μπορεί να σχετίζονται με υπερβολική λήψη, ιδιαίτερα βιταμίνης C ή φυτικών ινών.
Αλληλεπιδράσεις που πρέπει να γνωρίζετε
Ορισμένοι συνδυασμοί μπορεί να μειώνουν την αποτελεσματικότητα ή να προκαλούν προβλήματα:
- Το ασβέστιο και ο σίδηρος ανταγωνίζονται μεταξύ τους στην απορρόφηση
- Η βιταμίνη Κ μπορεί να επηρεάσει αντιπηκτικά φάρμακα
- Το βαλσαμόχορτο μπορεί να αλληλεπιδράσει με αντικαταθλιπτικά
- Συμπληρώματα με παρόμοια δράση (π.χ. «ενέργειας» ή «αδυνατίσματος») μπορεί να ενισχύσουν ανεπιθύμητες επιδράσεις
Ο Πίτερ Κόεν (καθηγητής Ιατρικής στο Χάρβαρντ των ΗΠΑ), τονίζει επίσης ότι η ποιότητα των συμπληρωμάτων δεν είναι πάντα εγγυημένη, καθώς δεν ελέγχονται με τον ίδιο τρόπο όπως τα φάρμακα.
Τι να κάνετε στην πράξη
Αν παίρνετε συμπληρώματα, είναι σημαντικό να ενημερώνετε τον γιατρό σας για όλα όσα χρησιμοποιείτε. Όπως επισημαίνει ο Φοντάνα, πολλοί ασθενείς διστάζουν να το αναφέρουν, όμως η διαφάνεια είναι κρίσιμη για την ασφάλεια.
Φωτογραφία: istock