Ο ροζ θόρυβος θεωρείται από πολλούς σημαντικό βοήθημα για τον ύπνο, αλλά μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι μπορεί να επεμβαίνει στην εγκεφαλική δραστηριότητα ενόσω κοιμόμαστε.
Η συνέπεια ήταν εθελοντές που εκτίθεντο σε αυτόν, να περνούν λιγότερη ώρα στο στάδιο REM του ύπνου, κατά το οποίο αναπτύσσονται τα όνειρα.
Ο ροζ θόρυβος (pink noise) μιμείται φυσικούς ήχους, όπως το θρόισμα των φύλλων και τα κύματα που σκάνε απαλά στην ακρογιαλιά. Αν και όλ’ αυτά ακούγονται πολύ ευχάριστα και χαλαρωτικά, ο ανθρώπινος εγκέφαλος ως φαίνεται δεν έχει αναπτυχθεί για να ακούει κάθε νύχτα ήχους.
Ο ύπνος REM είναι σημαντικός για την εδραίωση της μνήμης, τη ρύθμιση των συναισθημάτων και την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Επομένως «οτιδήποτε τον διαταράσσει μπορεί να είναι επιβλαβές», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Mathias Basner, καθηγητής Ψυχιατρικής και διευθυντής του Τομέος Ύπνου & Χρονοβιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια.
Ο κίνδυνος αυτός είναι ιδιαιτέρως σημαντικός για τα παιδιά, πρόσθεσε. Και αυτό διότι αφ’ ενός ο εγκέφαλός τους ακόμα αναπτύσσεται. Αφ’ ετέρου, όταν κοιμούνται περνούν πολύ περισσότερο χρόνο στο στάδιο REM του ύπνου απ’ ό,τι οι ενήλικες.
Αναγκαία για πολλούς ανθρώπους
Η νέα μελέτη δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση Sleep. Όπως γράφουν οι ερευνητές, σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού αναγκάζεται να αναζητά τρόπους για να μειώσει τους περιβάλλοντες θορύβους όταν κοιμάται. Οι άνθρωποι αυτοί κατοικούν σε πόλεις με υψηλά επίπεδα ηχορρύπανσης, που διαταράσσει τον ύπνο τους.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συνιστά να μην υπερβαίνει η νυχτερινή ηχορρύπανση από τα οχήματα τα 40-45 db (ντεσιμπέλ), για να αποτραπεί η διαταραχή του ύπνου. Εν τούτοις, πρόσφατη ανάλυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA) έδειξε ότι το 16% του ευρωπαϊκού πληθυσμού εκτίθενται σε επίπεδα 50 db και πάνω. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε 72 εκατομμύρια ανθρώπους.
Επιπλέον, άλλα 4,6 εκατομμύρια Ευρωπαίοι υφίστανται σοβαρή διαταραχή του ύπνου λόγω της μακροχρόνιας έκθεσης στην ηχορρύπανση των οχημάτων. Η διαταραχή αυτή μακροπρόθεσμα έχει σοβαρές συνέπειες στην υγεία, αφού πλήττει την καρδιομεταβολική υγεία.
Μοιραία λοιπόν η χρήση βοηθημάτων που μειώνουν την έκθεση στους ήχους είναι αναγκαία για πολλούς ανθρώπους. Ο ροζ θόρυβος είναι κάτι που πολλοί χρησιμοποιούν τα τελευταία χρόνια, ενώ οι ωτοασπίδες επίσης είναι δημοφιλείς.
Η νέα μελέτη
Στην παρούσα μελέτη συμμετείχαν 25 υγιείς εθελοντές, ηλικίας 21 έως 41 ετών. Η μέση ηλικία τους ήταν τα 28,5 χρόνια και οι επτά ήσαν άνδρες.
Οι ερευνητές τους ζήτησαν να κοιμηθούν επί επτά βραδιές σε ένα εργαστήριο ύπνου, όπου υποβάλλονταν σε πολυυπνογραφία (μελέτη ύπνου). Κατ’ αυτήν, καταγράφονται οι σωματικές και εγκεφαλικές λειτουργίες ενόσω κοιμόμαστε.
Κανένας από τους εθελοντές δεν έπασχε από διαταραχές ύπνου. Επιπλέον, ο ροζ θόρυβος ήταν κάτι στο οποίο θα εκτίθεντο για πρώτη φορά.
Οι εθελοντές κοιμόντουσαν υπό διαφορετικές συνθήκες, που συμπεριλάμβαναν:
- Έκθεση σε νυκτερινή ηχορρύπανση (93 φορές στη διάρκεια της μελέτης). Η έντασή της κυμαινόταν από 45 έως 65 db (μέχρι τον ήχο των αεροπλάνων)
- Έκθεση σε ροζ θόρυβο εντάσεως 40 ή 50 db
- Χρήση ωτοασπίδων
- Συνδυασμό των ανωτέρω
Κάθε πρωί οι εθελοντές συμπλήρωναν τεστ αξιολόγησης των νοητικών λειτουργιών τους. Υποβάλλονταν επίσης σε καρδιαγγειακές εξετάσεις και συμπλήρωναν ειδικά σχεδιασμένα ερωτηματολόγια.
Τα ευρήματα
Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, ο ροζ θόρυβος επηρέαζε σημαντικά το στάδιο REM του ύπνου. Όταν έφτανε στα 50 db, μείωνε τη διάρκειά του κατά σχεδόν 19 λεπτά. Αντίστοιχα, η έκθεση των εθελοντών στον θόρυβο των αεροπλάνων μείωνε τη διάρκεια αυτή κατά 23 λεπτά.
Όταν ο ροζ θόρυβος συνδυαζόταν με δυνατή νυκτερινή ηχορύπανση, επηρεαζόταν επίσης ο βαθύς ύπνος. Επιπλέον, οι εθελοντές περνούσαν 15 λεπτά περισσότερα ξύπνιοι.
Οι εθελοντές κοιμόντουσαν επίσης πιο ελαφριά, ξυπνούσαν συχνότερα και είχαν γενικώς χειρότερο ύπνο όταν εκτίθεντο στον ροζ θόρυβο ή στην δυνατή νυκτερινή ηχορύπανση.
Οι επιπτώσεις αυτές, όμως, εξαφανίζονταν όταν οι εθελοντές φορούσαν ωτοασπίδες.
«Σε αντίθεση με τον ροζ θόρυβο, οι ωτοασπίδες απεδείχθησαν αποτελεσματικές στην μείωση των επιπτώσεων της νυκτερινής ηχορύπανσης», σημειώνουν οι ερευνητές στο άρθρο τους. Και συνιστούν να αποφεύγουμε τον ροζ θόρυβο γενικώς και αορίστως για να κοιμηθούμε. Πρέπει να διεξαχθούν περαιτέρω μελέτες για να εξακριβωθεί αν και σε ποιο επίπεδο θα μπορούσε να είναι βοηθητικός, διευκρινίζουν.
Φωτογραφία: iStock