Η ομιλία μας, η φωνή μας δηλαδή και ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε, μπορεί να αποκαλύπτουν πολύ περισσότερα από τη χρονολογική μας ηλικία. Μπορούν να δώσουν ενδείξεις για τη γήρανση του εγκεφάλου, τη γνωστική υγεία αλλά και για κοινωνικές επιδράσεις που έχουν συσσωρευτεί στη διάρκεια της ζωής.
Ερευνητική ομάδα με επικεφαλής το Trinity College του Δουβλίνου ανέπτυξε ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης, ένα είδος «ρολογιού ομιλίας», το οποίο εκτιμά την ηλικία ενός ανθρώπου αναλύοντας εκατοντάδες ακουστικά και γλωσσικά χαρακτηριστικά της ομιλίας του. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Science Advances».
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι η διαφορά ανάμεσα στην πραγματική ηλικία και στην ηλικία που «δείχνει» η ομιλία, συνδέθηκε με ανεξάρτητους δείκτες βιολογικής γήρανσης, υγείας του εγκεφάλου, γνωστικής λειτουργίας, κοινωνικών αντιξοοτήτων και άνοιας.
Τι ανέλυσε το «ρολόι ομιλίας»
Στη μελέτη συμμετείχαν 2.928 ισπανόφωνοι από την Αργεντινή, τη Χιλή, την Κολομβία, το Μεξικό και το Περού.
Στο δείγμα περιλαμβάνονταν υγιείς ενήλικες, αλλά και άνθρωποι με ήπια γνωστική διαταραχή, νόσο Αλτσχάιμερ και διαφορετικές μορφές μετωποκροταφικής άνοιας.
Οι ερευνητές δεν εξέτασαν ένα μόνο χαρακτηριστικό της φωνής. Ανέλυσαν εκατοντάδες στοιχεία, όπως:
- τον ρυθμό της ομιλίας και τις παύσεις,
- τον τόνο της φωνής,
- το συναισθηματικό περιεχόμενο,
- το λεξιλόγιο,
- τη σημασιολογική ακρίβεια,
- την ποσότητα του προφορικού λόγου,
- και τον τρόπο με τον οποίο αυτός οργανώνεται.
Τα μοντέλα μηχανικής μάθησης συνδύασαν όλα αυτά τα χαρακτηριστικά για να εκτιμήσουν τη χρονολογική ηλικία κάθε συμμετέχοντα και στη συνέχεια να υπολογίσουν πόσο διέφερε από την ηλικία που «έδειχνε» η ομιλία του.
Όταν η ομιλία φαίνεται «γηραιότερη»
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν ομιλία η οποία έδειχνε πιο γερασμένη από ό,τι θα αναμενόταν για τη χρονολογική τους ηλικία, εμφάνιζαν παράλληλα ενδείξεις ταχύτερης γήρανσης σε διάφορα βιολογικά και κλινικά συστήματα.
Μεγαλύτερη «ηλικία ομιλίας» συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερες επιδόσεις στη συνολική γνωστική λειτουργία, στις εκτελεστικές λειτουργίες, στις καθημερινές λειτουργικές ικανότητες και σε διαφορετικές μορφές μνήμης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι οι συσχετίσεις αυτές δεν περιορίζονταν στα γλωσσικά τεστ. Η ηλικία της ομιλίας συνδεόταν και με τις επιδόσεις σε μη γλωσσικές γνωστικές δοκιμασίες.
Το μοντέλο μπορούσε ακόμη να διακρίνει τους υγιείς συμμετέχοντες από εκείνους με άνοια.
Οι υγιείς εμφάνιζαν τις μικρότερες αποκλίσεις ανάμεσα στη χρονολογική ηλικία και στην ηλικία της ομιλίας, ενώ το χάσμα γινόταν μεγαλύτερο στους συμμετέχοντες με νόσο Αλτσχάιμερ και διάφορες μορφές μετωποκροταφικής άνοιας.
Η ομιλία «κουβαλά» και κοινωνικό αποτύπωμα
Η ανάλυση έδειξε ότι η ομιλία δεν αντανακλά μόνο τη βιολογική ή γνωστική κατάσταση. Τόσο στους υγιείς συμμετέχοντες όσο και στους ανθρώπους με Αλτσχάιμερ ή άλλες μορφές άνοιας, η ταχύτερη γήρανση της ομιλίας συνδεόταν με ένα δυσμενέστερο σύνολο κοινωνικών παραγόντων σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Μεταξύ αυτών ήταν το επίπεδο εκπαίδευσης, οι οικονομικές συνθήκες, η επισιτιστική ανασφάλεια, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και οι εμπειρίες κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής.
Γιατί ενδιαφέρει τους ερευνητές
Η καταγραφή της ομιλίας έχει ένα σημαντικό πρακτικό πλεονέκτημα: είναι εύκολη, μη επεμβατική και πολύ χαμηλού κόστους.
Αντίθετα, άλλες μέθοδοι εκτίμησης της βιολογικής γήρανσης μπορεί να απαιτούν μαγνητική τομογραφία, δείγματα αίματος, μοριακές αναλύσεις ή εξειδικευμένες κλινικές αξιολογήσεις.
Αυτό δημιουργεί την προοπτική να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά η ομιλία ως ένας απλός δείκτης για την παρακολούθηση της γήρανσης και της γνωστικής υγείας.
Δεν είναι ακόμη διαγνωστικό τεστ για την άνοια
Οι ερευνητές, ωστόσο, τονίζουν ότι το «ρολόι ομιλίας» δεν αποτελεί σήμερα διαγνωστικό τεστ για την άνοια. Η μελέτη εξέτασε τους συμμετέχοντες σε ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο. Επομένως δεν μπορεί να αποδείξει αν ένα προφίλ ομιλίας που φαίνεται «γηραιότερο» μπορεί να προβλέψει ποιοι άνθρωποι θα εμφανίσουν στο μέλλον γνωστική έκπτωση ή άνοια.
Για να μπορέσει το εργαλείο να αξιοποιηθεί κλινικά θα χρειαστούν μελέτες που θα παρακολουθούν τους ανθρώπους σε βάθος χρόνου, επικύρωση του μοντέλου σε περισσότερες γλώσσες και διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα, καθώς και δοκιμές σε πιο φυσικές συνθήκες καθημερινής ομιλίας.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ – ΜΠΕ
Φωτογραφία: istock