Σε επιφυλακή έχουν τεθεί οι υπηρεσίες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), καθώς ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στον εφοδιασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης με φάρμακα.
Όπως ανακοινώθηκε μετά τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου του την περασμένη Παρασκευή, έως στιγμής δεν έχουν υπάρξει αναφορές για ελλείψεις σε φάρμακα. Εν τούτοις, ορισμένες φαρμακευτικές εταιρείες αναφέρουν διάφορα «επίπεδα διαταραχής».
Τα περισσότερα προβλήματα σχετίζονται με τις διακοπές στις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές, καθώς και με το αυξανόμενο κόστος. Η κατάσταση είναι πολύ δυναμική, αναφέρει ο ΕΜΑ. Ο κίνδυνος ελλείψεων μπορεί να αυξηθεί εάν επιμείνουν οι διαταραχές αυτές.
Το όλο πρόβλημα εντοπίζεται στις εισαγωγές πρώτων υλών, αλλά και στο ενεργειακό κόστος που ήδη έχει αρχίσει να αυξάνεται.
Το 60-70% των δραστικών πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην Ευρώπη παράγονται εκτός ΕΕ, κυρίως στην Ασία. Σε ορισμένες θεραπευτικές κατηγορίες (π.χ. αντιβιοτικά, αναλγητικά, καρδιαγγειακά φάρμακα) το ποσοστό αυτό μπορεί να φθάνει και στο 80%.
Πάνω από τα δύο τρίτα των ελλείψεων φαρμάκων που καταγράφηκαν στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια, αφορούσαν μια μικρή ομάδα δραστικών ουσιών που όμως χρησιμοποιούνται σε πολλά διαφορετικά σκευάσματα.
Αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές
Ήδη πολλές φαρμακευτικές εταιρείες αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές για να φέρουν στην ευρωπαϊκή αγορά τις πρώτες ύλες που χρειάζονται. Και αυτό διότι μεγάλα αεροδρόμια στο Ντουμπάι, το Άμπου Ντάμπι και την Ντόχα έχουν κλείσει λόγω των αεροπορικών επιδρομών.
Έτσι αναζητούν τρόπους να φέρουν τα φάρμακα μέσω της Τζέντα και του Ριάντ στη Σαουδική Αραβία. Άλλες επιλογές είναι η Κωνσταντινούπολη και το Ομάν.
Υπάρχουν επίσης εταιρείες που αναδρομολογούν τις εισαγωγές τους μέσω Κίνας ή Σιγκαπούρης. Οι θαλάσσιες μεταφορές δεν προτιμώνται διότι είναι χρονοβόρες. Πόσο μάλλον που τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται σε καθεστώς αποκλεισμού από τον πόλεμο του Ισραήλ και των ΗΠΑ με το Ιράν.
Μεγάλη ανησυχία προκαλεί επίσης το γεγονός ότι πολλές φαρμακευτικές πρώτες ύλες είναι ευαίσθητες στη θερμοκρασία, με μικρή διάρκεια ζωής και ανάγκη για αποθήκευση σε ψυχρό περιβάλλον. Τα χαρακτηριστικά αυτά καθιστούν μια μακρά, χερσαία αποστολή λιγότερο πρακτική.
Ο Dr. Wouter Dewulf, καθηγητής Διοίκησης Θαλασσίων & Αεροπορικών Μεταφορών στο Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας, ανέφερε ότι πάνω από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αεροπορικού φορτίου είναι εκτεθειμένο στην αναταραχή στη Μέση Αναστολή. Οι αεροπορικές μεταφορές είναι η κύρια οδός εισαγωγής κρίσιμων φαρμάκων και εμβολίων.
Ωστόσο εναλλακτικές διαδρομές με ελεγχόμενη θερμοκρασία για ευαίσθητα φάρμακα, δεν μπορούν δημιουργηθούν εν μία νυκτί, τονίζουν στελέχη της φαρμακοβιομηχανίας.
Και το ενεργειακό κόστος
Επιπλέον, το σύστημα παραγωγής φαρμάκων εντός ΕΕ είναι ευάλωτο στις διακυμάνσεις του ενεργειακού κόστους. Ακόμα και μια μικρή αύξηση του κόστους, εκτιμάται ότι μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις γραμμές παραγωγής, ιδίως στον τομέα των γενοσήμων φαρμάκων.
Η μεγαλύτερη ανησυχία αυτή τη στιγμή εντοπίζεται σε βραχύβια, ευαίσθητα στη θερμοκρασία και ακριβά φάρμακα. Τα αποθέματα για τέτοιου είδους φάρμακα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα αντινεοπλασματικά (αντικαρκινικά), επαρκούν για περίπου 3 μήνες, κατά τον Dr. Prashant Yadav, αρμόδιο για θέματα παγκόσμιας υγείας στο αμερικανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων (CFR).
Μεταξύ αυτών που κινδυνεύουν περισσότερο να παρουσιάσουν ελλείψεις συμπεριλαμβάνονται τα μονοκλωνικά αντισώματα, πρόσθεσε.
Οι καθυστερήσεις στα ογκολογικά φάρμακα μπορεί να έχουν ολέθριες συνέπειες για τους ασθενείς, φθάνοντας έως την επιβάρυνση του καρκίνου. Οι καθυστερήσεις έχουν ήδη αρχίσει να δημιουργούν προβλήματα σε ορισμένες εταιρείες, είπε ο Dr. Yadav. Σε μερικές τα αποθέματα μπορεί να εξαντληθούν εντός τεσσάρων έως έξι εβδομάδων εάν δεν βελτιωθεί η κατάσταση.
Τα προβλήματα αυτά συζήτησαν την περασμένη εβδομάδα περισσότεροι από 100 εκπρόσωποι του φαρμακευτικού κλάδου, οι οποίοι συμμετείχαν σε διαδικτυακό σεμινάριο για την κρίση του Κόλπου και τις επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων.
Φωτογραφία: istock