Iatropedia

Εμβόλια: Οι 19 χώρες της ΕΕ όπου οι φαρμακοποιοί εμβολιάζουν τους πολίτες – Ανάμεσά τους και η Ελλάδα

Mid adult Caucasian woman smiles as she prepares to get a shot from a nurse or pharmacist. Pharmacist is mid adult Caucasian woman who is wearing gloves and using a syringe to give vaccine for flu to customer.

Η χορήγηση εμβολίων από τα ιδιωτικά φαρμακεία κερδίζει συνεχώς έδαφος στην Ευρώπη. Τι ισχύει στην Ελλάδα

Η αξιοποίηση των κοινοτικών φαρμακείων ως σημείων παροχής υπηρεσιών εμβολιασμού αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Φαρμακοποιών (PGEU), οι φαρμακοποιοί έχουν πλέον δικαίωμα να χορηγούν εμβόλια κατά της γρίπης ή/και της COVID-19 σε 19 ευρωπαϊκές χώρες.

Η δυνατότητα εμβολιασμού κοντά στον τόπο κατοικίας διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών στην πρόληψη και μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης, ιδιαίτερα στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Εμβόλια: Οι 19 ευρωπαϊκές χώρες που προσφέρουν εμβολιασμό στα φαρμακεία

Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονται το Βέλγιο, η Κύπρος, η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Νορβηγία, η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Πορτογαλία ήταν η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που καθιέρωσε την πανεθνική δυνατότητα εμβολιασμού στα κοινοτικά φαρμακεία, το 2007. Ακολούθησε η ένταξη των φαρμακοποιών στα εθνικά προγράμματα εμβολιασμού του Ηνωμένου Βασιλείου το 2008, ενώ η Ιρλανδία υιοθέτησε το μέτρο το 2011.

Καθοριστική για την επέκταση αυτής της πρακτικής υπήρξε η πανδημία της COVID-19, καθώς πολλές χώρες αναθεώρησαν τη νομοθεσία τους, διευρύνοντας τις αρμοδιότητες των φαρμακοποιών.

Ποια εμβόλια μπορούν να χορηγούνται στα φαρμακεία

Η δραστηριότητα των φαρμακοποιών δεν περιορίζεται πλέον στον αντιγριπικό εμβολιασμό και στην προστασία από την COVID-19.

Σε 13 από τις 19 χώρες επιτρέπεται η χορήγηση και άλλων εμβολίων, ανάλογα με το εθνικό θεσμικό πλαίσιο. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα, της μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου, της ηπατίτιδας Α και Β, του HPV, της λύσσας, του τυφοειδούς πυρετού και της ανεμοβλογιάς.

Επιπλέον, σε ορισμένες χώρες προβλέπεται η χορήγηση εμβολίων για τη χολέρα, τη λύσσα, τον ροταϊό, την ιαπωνική εγκεφαλίτιδα και την κροτωνογενή εγκεφαλίτιδα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Εσθονία και τη Σουηδία παρέχεται επίσης δυνατότητα εμβολιασμού εντός φαρμακείων από άλλους επαγγελματίες υγείας, όπως γιατρούς και νοσηλευτές.

Επόμενη πιθανή προσθήκη στον ευρωπαϊκό χάρτη είναι η Τσεχία, όπου το υπουργείο Υγείας προωθεί νομοθετική πρωτοβουλία για τη δυνατότητα εμβολιασμού από φαρμακοποιούς.

Η πρόταση, ωστόσο, συναντά αντιδράσεις από την Τσεχική Ιατρική Ένωση, η οποία εκφράζει ανησυχίες για την εμπορευματοποίηση των εμβολιαστικών υπηρεσιών.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Στην χώρα μας, η δυνατότητα να διενεργούν οι φαρμακοποιοί εμβολιασμούς στους πολίτες θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά  το 2019,  με το άρθρο 160 του Νόμου 4600/2019. Ο νόμος αυτός έδωσε την άδεια σε πιστοποιημένους φαρμακοποιούς να διενεργούν εποχιακούς (αντιγριπικούς) και αντιτετανικούς εμβολιασμούς.

Τον Απρίλιο του 2024, με την ψήφιση από τη Βουλή του άρθρου 47 του Ν. 5102/2024, τα φαρμακεία στην Ελλάδα αναβαθμίστηκαν θεσμικά σε Κέντρα Εμβολιασμού Ενηλίκων, ενισχύοντας καθοριστικά την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.

Η νομοθετική αυτή ρύθμιση εξουσιοδοτεί τους πιστοποιημένους φαρμακοποιούς (βάσει του Ν. 4600/2019) να διενεργούν το σύνολο των εμβολιασμών του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών για πολίτες άνω των 18 ετών, συμπεριλαμβανομένων των εμβολίων κατά της COVID-19.

Απαραίτητες προϋποθέσεις η εκπαίδευση και η ασφάλεια των πολιτών

Η διεύρυνση του ρόλου των φαρμακοποιών συνοδεύεται από συγκεκριμένες απαιτήσεις εκπαίδευσης. Οι επαγγελματίες που αναλαμβάνουν εμβολιασμούς πρέπει να έχουν ολοκληρώσει ειδικά προγράμματα κατάρτισης στην ανοσοποίηση, ώστε να διασφαλίζεται η ορθή και ασφαλής χορήγηση των εμβολίων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Φοιτητών Φαρμακευτικής (EPSA) υπογραμμίζει ότι η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο γνώσεις ανοσολογίας και πρακτική εξάσκηση, αλλά και δεξιότητες επικοινωνίας με τους ασθενείς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αντιμετώπιση της διστακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό, μέσα από επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση, ουσιαστικό διάλογο και απαντήσεις στις ανησυχίες των πολιτών.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι τα φαρμακεία μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς τις υφιστάμενες δομές υγείας. Με κατάλληλη εκπαίδευση, θεσμική υποστήριξη και συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών υγείας, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης και στην προστασία της δημόσιας υγείας.

Φωτογραφία iStock