Καθώς η ζέστη εντείνεται και επιμένει, αυξάνεται ο κίνδυνος αναπτύξεως προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με αυτήν, ιδίως στους ανθρώπους που παίρνουν ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα, αναφέρει μία φαρμακολόγος από τη Βρετανία.
Ο ανθρώπινος οργανισμός χρησιμοποιεί διάφορους μηχανισμούς για να ρυθμίζει την εσωτερική θερμοκρασία του, γράφει στην επιστημονική πύλη The Conversation η Dr. Dipa Kamdar, λέκτορας Φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο Kingston, στην Αγγλία. Στους μηχανισμούς αυτούς συμπεριλαμβάνονται:
- Η εφίδρωση
- Η ροή του αίματος στο δέρμα
- Η ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών (νάτριο, κάλιο)
Υπάρχουν, όμως, πολλά φάρμακα που ενδέχεται να επέμβουν σε αυτές τις διεργασίες, δυσχεραίνοντας το δρόσισμα του σώματος. Ακολουθούν μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:
Αντικαταθλιπτικά
Δύο είδη αντικαταθλιπτικών μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και στην δυσανεξία στη ζέστη, διότι επηρεάζουν την ικανότητα του ανθρώπινου σώματος να ιδρώνει. Τα φάρμακα αυτά είναι:
- Οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs)
- Τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (TCAs)
Τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά μπορεί να δεσμεύσουν την ακετυλοχολίνη, μία ουσία του εγκεφάλου σημαντική για την εφίδρωση. Αυτό μπορεί να κάνει μερικούς ασθενείς να ιδρώνουν λιγότερο, με συνέπεια να μην μπορούν να δροσιστούν τις ζεστές μέρες.
Σε άλλους ασθενείς, όμως, μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα της νοραδρεναλίνης, μίας ουσίας που διεγείρει την εφίδρωση. Ανάλογη επίδραση μπορεί να έχουν και οι SSRIs. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ποσοστό έως και 14% των ασθενών που λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα έχουν αυτού του είδους την παρενέργεια.
Η διέγερση της εφίδρωσης όμως μπορεί να οδηγήσει στην αφυδάτωση, εάν δεν αναπληρώνονται τα υγρά που χάνονται. Η αφυδάτωση είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για ασθένειες της ζέστης.
Φάρμακα για την καρδιά
Υπάρχουν αρκετά φάρμακα για την καρδιά που ενδέχεται να επηρεάσουν την θερμορύθμιση του οργανισμού. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται:
- Οι βήτα-αναστολείς. Χορηγούνται για την καρδιακή ανεπάρκεια και την καρδιακή αρρυθμία. Μειώνουν τον καρδιακό ρυθμό και την πίεση με την οποία η καρδιά εξωθεί το αίμα. Αυτό όμως μπορεί να μειώσει τη ροή αίματος στο δέρμα, δυσχεραίνοντας την αποβολή θερμότητας.
- Τα διουρητικά. Χορηγούνται ευρέως για την αντιμετώπιση της υπέρτασης και της καρδιακής ανεπάρκειας. Αυξάνουν όμως τον κίνδυνο αφυδάτωσης και διαταραχής των ηλεκτρολυτών στη ζέστη. Όταν η αφυδάτωση είναι σοβαρή, ο ασθενής σταματά να διψάει.
- Ορισμένα αντιυπερτασικά. Η ραμιπρίλη (ramipril) και η λοσαρτάνη (losartan) μπορεί να μειώσουν την ανάγκη για κατανάλωση υγρών, επειδή επηρεάζουν έναν μηχανισμό που ρυθμίζει (και) την δίψα. Η δίψα όμως αναπτύσσεται όταν ήδη είμαστε λίγο αφυδατωμένοι. Όταν λοιπόν μειωθεί ακόμα περισσότερο, υπάρχει κίνδυνος σοβαρής αφυδάτωσης.
Ινσουλίνες
Τα φάρμακα αυτά λαμβάνονται από ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη. Εν τούτοις, η απορρόφησή τους από τον οργανισμό επηρεάζεται από την ζέστη.
Ειδικότερα, η ζέστη προκαλεί διαστολή των αιμοφόρων αγγείων για να διευκολυνθεί η αποβολή θερμότητας. Αυτό όμως έχει ως συνέπεια να επιταχύνεται η απορρόφηση της ινσουλίνης. Έτσι μπορεί να υπάρξει απότομη μείωση του σακχάρου και υπογλυκαιμία.
Επιπλέον, η ταχύτερη απορρόφηση δυσκολεύει τους ασθενείς να αντιληφθούν τα συμπτώματα της υπογλυκαιμίας στη ζέστη. Και αυτό διότι μπορεί να νομίζουν ότι απλώς ζεσταίνονται.
Εάν, εξ άλλου, η ινσουλίνη εκτεθεί στη ζέστη, μπορεί να αλλοιωθεί η χημική δομή της, με συνέπεια να γίνει λιγότερο αποτελεσματική. Γι’ αυτό τον λόγο συνήθως πρέπει να φυλάσσεται στο ψυγείο, ειδικά το καλοκαίρι. Η αλλοιωμένη ινσουλίνη αλλάζει εμφάνιση – μπορεί να γίνει θολή ή να αλλάξει χρώμα, τονίζει η Dr. Kamdar.
Αντιψυχωσικά φάρμακα
Τα φάρμακα αυτά χορηγούνται για παθήσεις όπως η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή. Ωστόσο μπορεί να επηρεάσουν την ικανότητα του εγκεφάλου να αντιλαμβάνεται και να ανταποκρίνεται στις αλλαγές της σωματικής θερμοκρασίας. Η συνέπεια είναι μερικοί ασθενείς να μην αντιλαμβάνονται ότι έχουν υπερθερμανθεί ή ότι διψάνε όταν κάνει πολλή ζέστη.
Επιπλέον, τα αντιψυχωσικά φάρμακα έχουν αντιχολινεργικές ιδιότητες. Αυτό σημαίνει ότι δεσμεύουν την δράση της ουσίας ακετυλοχολίνη, με συνέπεια να δυσκολεύουν την εφίδρωση.
Διεγερτικά
Στα φάρμακα αυτά ανήκουν οι αμφεταμίνες που χορηγούνται σε ασθενείς με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας. Τα φάρμακα αυτά επηρεάζουν πολλές χημικές ουσίες του εγκεφάλου. Έτσι μπορεί:
- Να αυξήσουν την σωματική θερμοκρασία
- Να διεγείρουν τον μεταβολισμό
- Να αλλάξουν την εφίδρωση του οργανισμού
Οι επιδράσεις αυτές ενδέχεται να δυσκολέψουν σε μερικούς ασθενείς το φυσικό δρόσισμα του σώματος, ιδίως κατά την σωματική καταπόνηση ή όταν κάνει πολλή ζέστη. Έτσι, μπορεί να οδηγήσουν στην αφυδάτωση, στην υπερθέρμανση ή και στην θερμοπληξία.
Υπάρχουν πάντως κάποια πρόσφατες μελέτες που δείχνουν ότι τα διεγερτικά φάρμακα ίσως μειώνουν τον κίνδυνο ασθενειών της ζέστης στους ασθενείς. Απαιτούνται όμως περαιτέρω μελέτες για να επαληθευτεί αυτό. Πάντως οι ερευνητές εικάζουν ότι αυτό μπορεί να σχετίζεται με παράγοντες όπως το χαμηλό βάρος σώματος και η καλή ενυδάτωση.
Τι πρέπει να κάνετε
Για να παραμείνετε ασφαλείς στη ζέστη εάν πάσχετε από χρόνιο νόσημα και παίρνετε φάρμακα, η Dr. Kamdar συνιστά τα εξής:
- Να διαβάζετε στις οδηγίες χρήσεως των φαρμάκων ποιος είναι ο σωστός τρόπος αποθήκευσης και να τον εφαρμόζετε
- Να μην αφήνετε κανένα φάρμακο στο αυτοκίνητο ή δίπλα σε παράθυρα
- Να μην σταματήσετε να παίρνετε τα φάρμακά σας, εάν πρώτα δεν συμβουλευθείτε τον γιατρό σας. Σε περίπτωση αμφιβολίας, μιλήστε μαζί του.
Να πίνετε άφθονα υγρά, εκτός κι αν έχετε άλλες οδηγίες από τον γιατρό σας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συνιστά να πίνουμε 1 ποτήρι νερό κάθε 1 ώρα και τουλάχιστον 2-3 λίτρα στη διάρκεια της ημέρας. - Να μην βγαίνετε σε εξωτερικούς χώρους τις ώρες της πιο έντονης ζέστης
- Να παραμένετε σε κλιματιζόμενους χώρους όταν είναι εφικτό
- Να έχετε το νου σας για συμπτώματα θερμικής καταπόνησης. Τέτοια συμπτώματα είναι η ζάλη, η σύγχυση, η ναυτία, η υπερβολική εφίδρωση
Φωτογραφία: iStock